Tám mươi năm qua, công tác tuyên huấn trong Quân đội luôn đi cùng từng bước trưởng thành của lực lượng vũ trang.
Từ những tờ báo nơi chiến trường đến yêu cầu đổi mới, chuyển đổi số hôm nay, mục tiêu vẫn là giúp cán bộ, chiến sĩ vững tin, hiểu rõ nhiệm vụ và sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ.
* Giữ vững mạch nguồn truyền thống
Ngày 11/5/1946, Bộ Quốc phòng ban hành Nghị định số 27/NĐ-QP về tổ chức Cục Chính trị Bộ Quốc phòng, trong đó có Phòng Huấn luyện và Phòng Tuyên truyền. Một bên phụ trách đào tạo chính trị viên, huấn luyện chính trị; bên kia cung cấp sách báo cho bộ đội, góp phần nâng cao tinh thần chiến đấu và vun đắp tình đoàn kết quân dân. Đó là những tổ chức chuyên trách đầu tiên, đặt nền móng cho Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam) và ngành Tuyên huấn Quân đội ngày nay.
Trải qua nhiều lần thay đổi để thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ, đến tháng 9/2007, cơ quan chính thức mang tên Cục Tuyên huấn... Ngày 19/5/2018, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký Quyết định số 1831/QĐ-BQP công nhận ngày 11/5/1946 là Ngày truyền thống của ngành Tuyên huấn Quân đội.
Nhìn lại chặng đường đã đi qua, có thể thấy công tác tuyên huấn luôn được định hình bởi những đòi hỏi cụ thể của đất nước và Quân đội. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiệm vụ cấp thiết là giúp bộ đội, nhân dân hiểu rõ đường lối kháng chiến, củng cố ý chí chiến đấu, lòng dũng cảm và tinh thần kỷ luật. Công tác giáo dục cũng hướng vào khắc phục biểu hiện bi quan, dao động, ngại gian khổ, hy sinh, chủ quan hoặc nôn nóng.
Các cuộc vận động luyện quân, chỉnh quân, chỉnh huấn chính trị góp phần củng cố nền tảng tư tưởng trong Quân đội. Cục Tuyên huấn tham mưu, chỉ đạo thành lập các tờ báo Vệ quốc quân, Quân du kích và Tổng đội Văn công; đồng thời kiện toàn vai trò của chính ủy, chính trị viên, cơ quan chính trị và cán bộ chính trị các cấp. Cán bộ, phóng viên, biên tập viên, văn nghệ sĩ theo sát đơn vị, chiến trường, tuyên truyền, giải thích và cổ vũ bộ đội. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, công tác giáo dục giúp bộ đội nắm vững sự chuyển đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.
Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, cứu nước, công tác tuyên huấn phát triển cùng yêu cầu xây dựng Quân đội và nhiệm vụ cách mạng. Cán bộ, nhân viên, phóng viên, biên tập viên, văn nghệ sĩ nhiều lần xung phong ra tuyến trước, phục vụ tại các chiến trường và đơn vị trực tiếp chiến đấu. Bám sát thực tiễn, công tác chính trị, tư tưởng góp phần giúp cán bộ, chiến sĩ nhận rõ nhiệm vụ, củng cố niềm tin và ý chí quyết thắng...
Cơ quan và ngành Tuyên huấn liên tục được kiện toàn, hoạt động ngày càng nền nếp, đồng bộ, chính quy. Nhiều đề án, quy chế, quy định được xây dựng và triển khai, bao quát các lĩnh vực như giáo dục chính trị, giáo dục khoa học xã hội và nhân văn, quản lý tư tưởng quân nhân, nắm bắt và định hướng dư luận, tuyên truyền miệng, báo cáo viên, báo chí, xuất bản, thi đua, khen thưởng và thiết chế văn hóa. Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, xây dựng chương trình và giáo trình trong nhà trường Quân đội cũng được chú trọng.
Công tác văn hóa, văn nghệ, báo chí và thi đua ngày càng hiện diện rõ trong đời sống bộ đội. Trung tướng Nguyễn Văn Đức, Cục trưởng Cục Tuyên huấn cho biết, 5 năm qua, toàn quân tổ chức gần 700 chương trình nghệ thuật tổng hợp, hơn 15 trại sáng tác, thu nhận hơn 1.500 tác phẩm, tổ chức hơn 8.000 cuộc triển lãm và phát hành hơn 1,2 triệu cuốn sách. Hơn 1,6 triệu lượt tập thể, cá nhân được các cấp khen thưởng, tôn vinh. Cục Tuyên huấn cũng tham mưu, phối hợp tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn, sự kiện lịch sử của đất nước và Quân đội, như các đợt kỷ niệm: 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ; 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 35 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân; 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam..., qua đó lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa "Bộ đội Cụ Hồ".
Qua những chặng đường khác nhau, các thế hệ cán bộ tuyên huấn đã tạo nên truyền thống “Kiên định, chủ động, nhạy bén, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng”. Đó là sự vững vàng trước thử thách, khả năng nắm bắt tình hình và phát hiện vấn đề mới; là cách tìm giải pháp phù hợp với từng đơn vị, từng nhiệm vụ; đồng thời là sự gắn bó, phối hợp giữa các thế hệ và với các cơ quan, đơn vị, địa phương. Truyền thống ấy được tạo nên từ công việc hằng ngày, từ những người làm báo, làm văn hóa, giáo dục chính trị, đến đội ngũ cán bộ bám sát cơ sở...
Ghi nhận những chiến công xuất sắc, Đảng, Nhà nước đã trao tặng Cục Tuyên huấn: Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, 2 Huân chương Độc lập hạng Nhất; 3 Huân chương Quân công; 3 Huân chương Chiến công; 3 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc; 2 Huân chương Lao động.
* Mở lối đổi mới
"Đoàn kết, quyết thắng" là những nét tiêu biểu trong truyền thống vẻ vang của Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội. Trong quá trình xây dựng, chiến đấu và phát triển, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội luôn là một khối đoàn kết, thống nhất về tư tưởng và hành động. Đó là sự gắn kết chặt chẽ giữa cán bộ, nhân viên, chiến sĩ trong Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội qua các thời kỳ, giữa các thế hệ; luôn tôn trọng, thương yêu và giúp đỡ, hỗ trợ nhau vì mục tiêu chung. Đó cũng là mối quan hệ đoàn kết, hiệp đồng chặt chẽ giữa Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội với các cơ quan, đơn vị trong Quân đội, các cơ quan của Đảng và Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, cấp ủy, chính quyền, đoàn thể và nhân dân các địa phương. Nhờ đó, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội tạo được sức mạnh tổng hợp để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình.
Kế thừa những kinh nghiệm đã có, trong tình hình mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành Tuyên huấn Quân đội cũng như Cục Tuyên huấn là tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu, tham mưu, chỉ đạo và tiến hành công tác tư tưởng, văn hóa; góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Công tác giáo dục chính trị, giáo dục khoa học xã hội và nhân văn, phổ biến giáo dục pháp luật, quản lý tư tưởng và bảo vệ nền tảng tư tưởng được đổi mới, gắn chặt hơn với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và đặc điểm của từng đối tượng.
Dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị, Cục Tuyên huấn đã chỉ đạo chặt chẽ việc quán triệt nghị quyết, chỉ thị của Đảng, thực hiện hiệu quả Đề án "Đổi mới công tác giáo dục chính trị tại đơn vị trong giai đoạn mới", xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định cho bộ đội. Trong bối cảnh thời đại số với sự chống phá tinh vi của các thế lực thù địch, Quân đội được Trung ương đánh giá là đơn vị nòng cốt, tiên phong trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Cục Tuyên huấn tích cực tham mưu đấu tranh phòng, chống “diễn biến hòa bình”, giữ vững vai trò của Quân đội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác quan điểm sai trái; đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, Cuộc vận động Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ”...
Trên mặt trận văn hóa, nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong Quân đội; thực hiện chiến lược phát triển văn hóa và nâng cao hiệu quả quản lý. Hoạt động sáng tác, quảng bá tác phẩm về lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng, tư tưởng và phong cách Hồ Chí Minh tiếp tục làm phong phú đời sống tinh thần cho bộ đội, góp phần lan tỏa hình ảnh người quân nhân và giá trị “Bộ đội Cụ Hồ”.
Đặc biệt, việc ứng dụng khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cải cách hành chính trong công tác tuyên huấn là hướng đi gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng quản lý, hoạt động và khả năng đáp ứng nhiệm vụ. Bên cạnh đó, Cục Tuyên huấn cũng đổi mới phương thức là xây dựng cơ quan, ngành vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; chăm lo xây dựng tổ chức đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, đổi mới phong cách lãnh đạo và nâng chất lượng kiểm tra, giám sát...
Từ hai phòng chuyên trách đầu tiên năm 1946 đến một ngành công tác với nhiều lĩnh vực hoạt động hôm nay, ngành Tuyên huấn Quân đội đã mở rộng về tổ chức và phương thức, song luôn gắn với nhiệm vụ xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội (11/5/1946 - 11/5/2026) là dịp tri ân những cống hiến, hi sinh của các thế hệ đi trước; đồng thời nhìn lại những kinh nghiệm đã có để tiếp tục vận dụng vào quá trình thực hiện nhiệm vụ, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và bảo vệ vững chắc Tổ quốc./.
