Trải qua gần một thế kỷ, truyền thống cách mạng kiên trung ấy tiếp tục được hun đúc, trở thành động lực để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân nơi đây vươn lên mạnh mẽ trong sự nghiệp xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh.
Vùng đất Triệu Phong - quê hương Tổng Bí thư Lê Duẩn, từ lâu đã được lịch sử ghi dấu là nơi ra đời những chi bộ cộng sản đầu tiên của tỉnh Quảng Trị. Trải qua gần một thế kỷ, truyền thống cách mạng kiên trung ấy tiếp tục được hun đúc, trở thành động lực để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân nơi đây vươn lên mạnh mẽ trong sự nghiệp xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh.
An Tiêm – nơi “hạt giống đỏ” nảy mầm
Những ngày này, khi cả nước hướng về kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 – 3/2/2026), phóng viên TTXVN về thăm di tích Đài tưởng niệm nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản An Tiêm (xã Triệu Phong). Nơi đây, vốn là đình làng cũ của An Tiêm, vào ngày 17/11/1929, Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam thôn An Tiêm thành lập - là một trong những chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Quảng Trị ra đời. Giữa không gian lắng đọng và yên bình, câu chuyện về những ngày đầu hình thành tổ chức Đảng vẫn vang vọng, gợi nhắc một thời đấu tranh đầy gian khó nhưng rất đỗi hào hùng.
Bí thư Chi bộ thôn An Tiêm Đặng Thị Hằng tự hào chia sẻ, An Tiêm là vùng quê giàu truyền thống cách mạng từng nuôi dưỡng, che chở nhiều chiến sỹ cách mạng kiên trung và là “cái nôi” của nhiều phong trào yêu nước sôi nổi.
Ngược dòng lịch sử, ngay từ những năm đầu thế kỷ XX, dưới ảnh hưởng của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga, những hoạt động yêu nước của đồng chí Nguyễn Ái Quốc và các phong trào đấu tranh trong nước, một số thanh niên trí thức yêu nước ở thôn An Tiêm như Đoàn Lân, Trần Ngung, Lê Ngọc Uynh thường nhóm họp để bàn luận về thời cuộc, đọc sách báo, tìm hiểu các cuộc đấu tranh cách mạng trong nước và trên thế giới. Năm 1926, thôn An Tiêm đã quy tụ nhiều tổ chức yêu nước đứng chân hoạt động. Năm 1927, Chi hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội An Tiêm được thành lập, gồm các đồng chí: Đoàn Lân, Trần Ngung, Lê Ngọc Uynh. Các hội viên ở An Tiêm một mặt tiếp thu các chủ trương của tỉnh hội, mặt khác tuyên truyền giác ngộ tinh thần yêu nước, vận động Nhân dân tham gia hưởng ứng các phong trào đấu tranh, mở rộng hội viên.
Đến năm 1929, nhận thấy tôn chỉ và khẩu hiệu của tổ chức không còn phù hợp với tình hình, những người tiên tiến nhất trong Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội đã chủ trương thành lập một chính đảng để lãnh đạo tại Quảng Trị. Ngày 16/5/1929, dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Đình Cương, Chi hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội An Tiêm tiến hành giải tán, thành lập nhóm Cộng sản đầu tiên tại Quảng Trị gồm 7 đồng chí: Nguyễn Đình Cương, Đoàn Lân, Trần Hữu Dực, Trịnh Đình Tân, Hoàng Thị Ái, Nguyễn Đạm, Trần Ngung (trong đó có hai người con của làng An Tiêm là Đoàn Lân, Trần Ngung). Tổ chức cộng sản đầu tiên của Quảng Trị đã chủ trương rải truyền đơn để tuyên truyền cách mạng, phát triển tổ chức quần chúng. Trước sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp, nhiều chiến sĩ cộng sản đã bị bắt, bị tra tấn, nhưng họ vẫn giữ trọn khí tiết, ý chí biến nhà tù thành trường học cách mạng.
Đồng chí Đoàn Lân trong thư gửi cho các đồng chí ở An Tiêm, từ nhà tù Lao Bảo vào tháng 10/1929, có đoạn: “Phải tổ chức lại Chi bộ đỏ, tìm liên lạc đỏ ở Nghệ Tĩnh và phía Bắc, anh em An Tiêm hãy tiếp tục sự nghiệp cách mạng… xiềng xích gông cùm là đồ luyện côn, cơm vắt, áo tù là thuốc bổ não. Anh chị em hãy tiến lên! tiến lên! giữ vững tinh thần tiếp tục sự nghiệp cách mạng; không sợ chết, không sợ tù, không sợ tra tấn… cứ tiếp tục hoạt động theo mục tiêu, phương hướng đấu tranh của Đông dương Cộng sản Đảng”. Bức thư đã trở thành nguồn động lực sức mạnh to lớn cho các chiến sĩ cộng sản thôn An Tiêm khẩn trương thành lập chi bộ cộng sản.
Nhân dịp kỷ niệm 12 năm thắng lợi Cách mạng tháng Mười Nga, được sự chỉ đạo của các chiến sĩ cộng sản đầu tiên, ngày 17/11/1929, nhóm Cộng sản An Tiêm đã quyết định thành lập Chi bộ An Tiêm gồm 5 đồng chí, đồng chí Đoàn Bá Thừa được bầu là Bí thư. Sự ra đời của Chi bộ An Tiêm đã chấm dứt thời kỳ khủng hoảng trong lãnh đạo, chỉ đạo phong trào yêu nước ra đời trước đó, là một mốc son đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong phong trào đấu tranh cách mạng trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.
Ông Trần Bình Tuấn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Triệu Phong cho biết, sự ra đời của Chi bộ Cộng sản An Tiêm vào cuối năm 1929, ngay trước thời điểm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam 3/2/1930 - là một dấu ấn đáng tự hào của mảnh đất Triệu Phong. Đây là kết quả của một quá trình chuẩn bị về chính trị, tư tưởng, tổ chức của các thế hệ cách mạng tiền bối ngay từ những năm 1924 - 1925, khi chưa có Đảng Cộng sản lãnh đạo. An Tiêm là Chi bộ Cộng sản đầu tiên của phủ Triệu Phong lúc bấy giờ và của tỉnh Quảng Trị, được thành lập trong hệ thống tổ chức của Đông Dương Cộng sản Đảng. Khởi nguồn từ Chi bộ An Tiêm, rồi đến Chi bộ Tường Vân (tháng 1/1930); tháng 7/1930 Phủ ủy Triệu Phong được thành lập, đánh dấu bước chuyển biến quan trọng của phong trào cộng sản và xu hướng cứu nước, đấu tranh giải phóng dân tộc ở Triệu Phong nói riêng, tỉnh Quảng Trị nói chung.
Vùng quê cách mạng khởi sắc
Phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang, sau ngày đất nước thống nhất, cán bộ, đảng viên và nhân dân thôn An Tiêm và xã Triệu Phong đã đoàn kết vượt khó, đưa quê hương từng bước đổi thay toàn diện.
Hiện nay, thôn An Tiêm có 365 hộ với hơn 1.000 nhân khẩu. Hạ tầng nông thôn được đầu tư đồng bộ, 100% đường giao thông đã được nhựa hóa, bê tông hóa. Cuộc sống của người dân ngày càng khởi sắc. Thu nhập bình quân đầu người của thôn đạt khoảng 57 triệu đồng/năm, nhiều mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét.
Bí thư Chi bộ An Tiêm Đặng Thị Hằng cho biết, là Chi bộ Cộng sản đầu tiên của tỉnh Quảng Trị, cán bộ, đảng viên và nhân dân An Tiêm luôn rất tự hào về truyền thống cách mạng của quê hương. Chi bộ hiện có 27 đảng viên, luôn phát huy vai trò lãnh đạo, vận động nhân dân ra sức thi đua phát triển kinh tế, xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.
Trong các buổi sinh hoạt chi bộ, chi bộ đặc biệt chú trọng giáo dục truyền thống cho đoàn viên, thanh thiếu niên, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí vươn lên và trách nhiệm xây dựng quê hương.
Trải qua gần một thế kỷ, truyền thống cách mạng của Chi bộ An Tiêm cũng như mảnh đất Triệu Phong vẫn được gìn giữ và phát huy mạnh mẽ. Mảnh đất này cũng là nơi nuôi dưỡng nhiều cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Tổng Bí thư Lê Duẩn – người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ khi có Đảng lãnh đạo, bộ mặt kinh tế-xã hội của xã Triệu Phong từng bước khởi sắc và tiếp tục tăng trưởng tích cực. Đến năm 2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 16,6%; tổng giá trị sản xuất ước đạt hơn 2.059 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 49,5 triệu đồng. Tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt trên 269 tỷ đồng. Các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp – xây dựng, thương mại – dịch vụ đều có bước phát triển ổn định; lĩnh vực văn hóa – xã hội, giáo dục, đào tạo, y tế đạt được những kết quả rõ nét. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” và cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” được triển khai tích cực. Công tác an sinh xã hội, giảm nghèo, giải quyết việc làm, chuyển đổi số và cải cách hành chính được triển khai đồng bộ, hiệu quả; tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chuẩn đa chiều còn 2,53 %.
Chị Nguyễn Hoàng Châu, người dân xã Triệu Phong phấn khởi cho biết, những năm gần đây, diện mạo nông thôn của xã ngày càng khang trang, đời sống người dân được nâng lên rõ rệt. Đường giao thông được đầu tư mở rộng, sản xuất thuận lợi hơn, con em có điều kiện học hành tốt hơn nên bà con ai cũng phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và chính quyền địa phương. Địa phương luôn chú trọng gìn giữ, tôn tạo phát huy các giá trị di tích lịch sử; nhất là hoàn thành trùng tu Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn không chỉ đáp ứng nguyện vọng, tình cảm thiêng liêng của nhân dân đối với người con ưu tú của quê hương, mà còn mở ra hướng phát triển du lịch về nguồn, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Ông Trần Bình Tuấn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Triệu Phong nêu rõ, phát huy truyền thống cách mạng kiên trung, trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Đảng bộ và chính quyền nhân dân xã Triệu Phong đã đoàn kết, nỗ lực nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, lãnh đạo nhân dân phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh và đạt nhiều kết quả quan trọng trong năm 2025. Đây là tiền đề vững chắc để xã Triệu Phong tiếp tục vững bước trong thời kỳ mới, xây dựng quê hương xứng đáng với niềm tin, niềm tự hào là quê hương của Tổng Bí thư Lê Duẩn, phấn đấu đưa xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại trước năm 2030.
Bên dòng Thạch Hãn, những cánh đồng xanh mướt, tuyến đường sạch đẹp, công trình, khu dân cư khang trang đang mang đến diện mạo mới cho vùng đất cách mạng năm xưa. Di tích lịch sử đài tưởng niệm nơi thành lập Chi bộ Cộng sản An Tiêm hôm nay không chỉ là niềm tự hào lịch sử, mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau, nhắc nhớ về cội nguồn và trách nhiệm tiếp nối./
