An ninh kiến tạo phát triển đòi hỏi chuyển từ tư duy “bảo vệ trước nguy cơ” sang chủ động kiến tạo năng lực và không gian phát triển an toàn; đồng thời ngăn chặn, đẩy lùi các mối đe dọa, tạo lập môi trường ổn định, tin cậy, giảm thiểu rủi ro.
Chiều 18/8, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp với Bộ Công an, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Tư duy lý luận mới về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.
Chủ trì Hội thảo có các Ủy viên Bộ Chính trị: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị và Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.
Phát biểu khai mạc, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia.
Đây là những nghị quyết có tầm chiến lược, tiếp tục bổ sung, phát triển tư duy lý luận của Đảng về mô hình phát triển và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới, trong đó xác định an ninh là tiêu chí quan trọng trong lựa chọn mô hình phát triển, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện.
Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, trong quản trị quốc gia hiện đại, an ninh không thể đứng ngoài hay đứng sau phát triển mà phải được lồng ghép xuyên suốt trong các chính sách, không gian và giai đoạn phát triển.
An ninh kiến tạo phát triển đòi hỏi chuyển từ tư duy “bảo vệ trước nguy cơ” sang chủ động kiến tạo năng lực và không gian phát triển an toàn; đồng thời ngăn chặn, đẩy lùi các mối đe dọa, tạo lập môi trường ổn định, tin cậy, giảm thiểu rủi ro hệ thống, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu quốc gia. Khi được đặt đúng vị trí, an ninh trở thành nguồn lực chiến lược, là điều kiện quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn cho biết, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, bất định gia tăng, các rủi ro ngày càng đan xen, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng một nền an ninh vừa bảo vệ vững chắc Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia - dân tộc, vừa giữ vững môi trường hòa bình, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực tự chủ của đất nước.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, tư duy mới về an ninh quốc gia trước hết đòi hỏi vượt qua cách nhìn tách rời giữa an ninh và phát triển. An ninh không chỉ là trạng thái cần được bảo vệ, càng không phải là giới hạn của phát triển, mà phải trở thành năng lực nội sinh, được chủ động kiến tạo; ngược lại, phát triển phải không ngừng bồi đắp tiềm lực, thế chủ động và sức chống chịu quốc gia.
Tư duy đó được khái quát qua ba chuyển dịch lớn: từ cục bộ, chia cắt sang tổng thể, liên ngành, liên cấp; từ ứng phó khi nguy cơ phát sinh sang chủ động quản trị rủi ro và xây dựng sức chống chịu; từ bảo vệ trạng thái hiện có sang bảo vệ quyền lựa chọn, dư địa chiến lược và kiến tạo khả năng phát triển trong tương lai. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn khẳng định, giá trị của Hội thảo không nằm ở việc nối dài danh mục nguy cơ hay bổ sung thuật ngữ, mà ở việc làm rõ logic mới của an ninh quốc gia và chuyển hóa logic đó thành thể chế, chính sách và năng lực hành động.
Kết quả Hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng để triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 22-NQ/TW, hiện thực hóa phương châm: phát triển phải bồi đắp tiềm lực an ninh, an ninh phải mở rộng năng lực phát triển; qua đó xây dựng nền an ninh nhân dân hiện đại, lấy nhân dân làm trung tâm, lấy tự chủ và sức chống chịu làm nền tảng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ những nội dung cốt lõi của tư duy mới về an ninh quốc gia, nhất là nội hàm và mối quan hệ giữa các thành tố an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo; mối quan hệ biện chứng giữa an ninh và phát triển, giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống, giữa an ninh quốc gia và an ninh con người.
Các ý kiến cũng phân tích yêu cầu đưa an ninh trở thành một tiêu chí chất lượng của các quyết sách phát triển, được tích hợp trong toàn bộ quá trình hoạch định chiến lược, xây dựng thể chế, phân bổ nguồn lực, lựa chọn dự án, công nghệ và đối tác; qua đó vừa kiểm soát rủi ro, vừa bảo đảm không gian cho đổi mới, sáng tạo và phát triển.
Hội thảo đồng thời làm rõ nội hàm tự chủ chiến lược, khả năng lựa chọn, thay thế và phục hồi; cơ chế bảo vệ các nguồn lực thiết yếu và các không gian chiến lược như khoa học, công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tài chính, năng lượng, lương thực, nguồn nước, chuỗi cung ứng, hạ tầng số, không gian mạng…/.
