Tỉnh Tuyên Quang đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý theo địa giới sang quản trị thống nhất không gian phát triển; gắn quy hoạch với phân cấp, dữ liệu và trách nhiệm thực thi.
Đây là cơ sở để địa phương tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai, dự án, hạ tầng, thủ tục hành chính, đưa các nguồn lực đang phân tán thành động lực tăng trưởng mới.
* Từ địa giới hành chính đến không gian phát triển
Tại Hội nghị Trung ương 3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Hội nghị phải chuyển những định hướng chiến lược thành các quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo năng lực phát triển mới. Các quyết sách được Trung ương thông qua phải tạo ra 4 bước chuyển chiến lược, trong đó có yêu cầu quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả nguồn lực quốc gia.
Thông điệp này đặt ra yêu cầu đổi mới cách nhìn về địa giới, quy hoạch và các nguồn lực phát triển. Không gian hành chính không còn được nhìn nhận như những địa bàn riêng lẻ, chia cắt theo ngành, lĩnh vực, mà phải được tổ chức trong mối liên hệ tổng thể giữa đô thị với nông thôn, vùng thấp với vùng cao, khu vực sản xuất với thị trường, hạ tầng giao thông với hạ tầng số. Mỗi quyết định về đất đai, đầu tư, sản xuất hay dịch vụ cần được đặt trong không gian chung, hạn chế tình trạng manh mún, chồng chéo và lãng phí nguồn lực.
Đối với Tuyên Quang, yêu cầu quản trị thống nhất không gian phát triển càng có ý nghĩa khi tỉnh có địa bàn rộng, địa hình đa dạng, 124 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 117 xã và 7 phường, trong đó có 17 xã biên giới. Mỗi khu vực có điều kiện phát triển khác nhau, từ công nghiệp, đô thị, dịch vụ ở vùng trung tâm đến du lịch, nông nghiệp đặc sản, kinh tế cửa khẩu và kinh tế vùng biên. Nếu được kết nối bằng quy hoạch, hạ tầng và dữ liệu thống nhất, những khác biệt đó sẽ bổ trợ cho nhau, tạo nên dư địa phát triển lớn hơn.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy tại các xã, phường đã từng bước ổn định. Việc phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, giúp nhiều công việc trước đây phải qua nhiều tầng nấc nay được giải quyết gần dân, sát cơ sở hơn. HĐND tỉnh đã ban hành các cơ chế, chính sách để bảo đảm hoạt động của bộ máy, phân bổ nguồn lực, thực hiện đầu tư công và xử lý các vấn đề phát sinh trong quản lý đất đai, tài sản công.
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Văn Sơn nêu rõ, yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển từ ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng vận hành, bảo đảm mỗi cơ chế phân cấp đều gắn với nguồn lực, năng lực cán bộ và trách nhiệm cụ thể. Không gian phát triển rộng hơn chỉ thực sự tạo ra động lực khi quy hoạch được kết nối, các nguồn lực được phân bổ hợp lý và những vấn đề thuộc thẩm quyền cơ sở được giải quyết kịp thời. HĐND tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, tăng cường giám sát để việc phân cấp đi vào thực chất, tạo điều kiện cho từng xã, phường phát huy lợi thế.
Ở phường Hà Giang 1, không gian phát triển được xác định trên cơ sở kết nối đô thị, thương mại, dịch vụ, du lịch và các sản phẩm đặc trưng. Phường đang rà soát quỹ đất, hệ thống hạ tầng, các cơ sở sản xuất, kinh doanh và những điểm có khả năng phát triển dịch vụ để xây dựng phương án khai thác phù hợp. Việc tổ chức lại không gian đô thị được gắn với cải cách thủ tục hành chính, chỉnh trang cảnh quan và nâng cao chất lượng dịch vụ công.
Chủ tịch UBND phường Hà Giang 1 Trần Song Hà thông tin, địa bàn rộng hơn mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu quản trị đồng bộ hơn. Phường tập trung rà soát từng khu vực, xác định rõ tiềm năng, những điểm nghẽn về hạ tầng, đất đai và thủ tục để đề xuất phương án xử lý. Mục tiêu là biến lợi thế về vị trí, văn hóa, thương mại và du lịch thành các sản phẩm, dự án cụ thể, tạo thêm việc làm và nguồn thu cho người dân.
Còn ở xã biên giới Lũng Cú, tư duy không gian phát triển được thể hiện qua việc gắn bảo tồn văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng với nông nghiệp đặc trưng, chuyển đổi số và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Xã duy trì các tổ công nghệ số cộng đồng tại cơ sở, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công, quảng bá sản phẩm và hình ảnh địa phương trên môi trường số.
Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức cho rằng, quản trị không gian phát triển ở địa bàn biên giới phải bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ cảnh quan. Xã đang rà soát các tiềm năng của từng khu vực, từng thôn để hình thành sản phẩm phù hợp, tránh phát triển tự phát. Cùng với đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số sẽ giúp kết nối các điểm du lịch, sản phẩm nông nghiệp và dịch vụ của người dân với thị trường rộng lớn hơn.
* Tháo điểm nghẽn, tạo năng lực phát triển mới
Quản trị thống nhất không gian phát triển trước hết đòi hỏi nhận diện đúng những nguồn lực đang bị ách tắc. Đó có thể là dự án chậm tiến độ, quỹ đất chưa được khai thác hiệu quả, dữ liệu chưa đồng bộ, công trình thiếu kết nối hoặc thủ tục kéo dài. Nếu từng ngành, từng đơn vị xử lý riêng lẻ, điểm nghẽn dễ bị chuyển từ khâu này sang khâu khác. Vì vậy, Tuyên Quang đang tăng cường phối hợp liên ngành, phân định rõ thẩm quyền và gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ, kết quả thực hiện.
Đối với các dự án tồn đọng, kéo dài, tỉnh thực hiện rà soát theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ dự án, rõ vướng mắc, rõ nguyên nhân, rõ thẩm quyền, rõ phương án xử lý và rõ trách nhiệm. Trong số 56 dự án thuộc diện theo dõi trên hệ thống, gồm 19 dự án đầu tư công và 37 dự án đầu tư ngoài ngân sách, đến nay tỉnh đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho 51 dự án, đạt 91,1%; năm dự án còn lại tiếp tục được tập trung xử lý.
Việc tháo gỡ các dự án không dừng ở mục tiêu đẩy nhanh tiến độ. Quan trọng hơn là khơi thông nguồn vốn, đất đai, tài sản và cơ hội kinh doanh đã bị đình trệ; đồng thời củng cố niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư. Những dự án không còn khả năng thực hiện phải được xử lý dứt điểm để tránh lãng phí đất đai. Với dự án còn tiềm năng, các cơ quan chức năng xác định đúng điểm nghẽn, giải quyết theo thẩm quyền, không để tình trạng hồ sơ phải luân chuyển kéo dài giữa nhiều đơn vị.
Một nhiệm vụ khác có ý nghĩa nền tảng là số hóa, làm sạch và liên thông dữ liệu. Trong quản trị hiện đại, đất đai, quy hoạch, dân cư, doanh nghiệp, đầu tư công và tài sản công phải được cập nhật đầy đủ, thống nhất. Dữ liệu chính xác giúp cơ quan quản lý đưa ra quyết định nhanh hơn, hạn chế chồng chéo, đồng thời giúp người dân, doanh nghiệp giảm thời gian hoàn thiện hồ sơ và tiếp cận thông tin.
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tuyên Quang đã ban hành 156 văn bản chỉ đạo, xây dựng hệ thống 56 chỉ tiêu, 15 sáng kiến trọng tâm và giao 294 nhiệm vụ cụ thể. Tỷ lệ xử lý văn bản toàn trình đạt 84,3%; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến ở cấp xã đạt 99,51%; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt 99,44%. Những kết quả này đang tạo nền tảng để chuyển từ quản lý dựa chủ yếu vào hồ sơ giấy sang quản trị bằng dữ liệu và quy trình số.
Tuy nhiên, chất lượng vận hành chưa đồng đều giữa các địa phương. Một số xã có địa bàn rộng, dân cư phân tán, hạ tầng số và trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu. Đội ngũ cán bộ ở một số nơi còn thiếu chuyên môn sâu về đất đai, đầu tư, xây dựng và công nghệ thông tin, trong khi khối lượng công việc tăng. Việc tiếp nhận, chuẩn hóa dữ liệu, hồ sơ, tài sản và dự án vẫn cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện. Đây là những vấn đề cần được nhìn thẳng để quá trình phân cấp không trở thành chuyển giao khó khăn về cơ sở.
Những chuyển động tích cực của nền kinh tế địa phương đã từng bước thể hiện hiệu quả của việc khơi thông các nguồn lực phát triển. 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng 7,72%; toàn tỉnh có 583 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 63% so với cùng kỳ; lượng khách du lịch đạt hơn 2,09 triệu lượt. Kết quả này cho thấy các động lực phát triển đang được củng cố, song vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Sáu tháng cuối năm, tỉnh tập trung đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ dự án, cải thiện môi trường đầu tư, hỗ trợ sản xuất và khai thác hiệu quả hơn các không gian phát triển mới.
Tinh thần Hội nghị Trung ương 3 đòi hỏi mỗi nghị quyết, kết luận sau khi ban hành phải được cụ thể hóa ngay thành chương trình, kế hoạch hành động, bảo đảm rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực và rõ trách nhiệm. Với Tuyên Quang, đây là yêu cầu xuyên suốt trong quản trị không gian phát triển: quy hoạch phải gắn với dự án; phân cấp phải đi cùng nguồn lực; dữ liệu phải phục vụ quyết định; cán bộ phải được đánh giá bằng tiến độ, chất lượng và sản phẩm cụ thể.
Chuyển từ quản lý theo từng địa bàn, lĩnh vực riêng lẻ sang quản trị thống nhất không gian phát triển là quá trình lâu dài, đòi hỏi đổi mới tư duy và phương thức tổ chức thực hiện. Khi đất đai, hạ tầng, dữ liệu, dự án và con người được kết nối trong một tổng thể, nguồn lực đang phân tán sẽ được khơi thông, tạo thêm năng lực phát triển cho địa phương. Đó cũng là cách Tuyên Quang cụ thể hóa thông điệp của Hội nghị Trung ương 3 bằng những chuyển động thực chất từ cơ sở./.
