Đổi mới sáng tạo trong kinh doanh, kế toán, tài chính: Chuyển hóa công nghệ thành giá trị bền vững
Trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, các mô hình kinh doanh mới và sự thay đổi của chuỗi giá trị toàn cầu đang định hình lại cách thức vận hành của các nền kinh tế, cách doanh nghiệp, cũng như cách các trường đại học đào tạo thế hệ tương lai.
Ngày 22/9, tại Hà Nội, Hội thảo quốc tế SANDBOX 2026 lần thứ 3 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo trong kinh doanh, kế toán và tài chính giữa bối cảnh bất định” được tổ chức, nhằm tập trung thảo luận vai trò của đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số trong tái định hình hoạt động doanh nghiệp và yêu cầu đối với nguồn nhân lực trong nền kinh tế số.
Hội thảo do Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Đại học Rangsit (Thái Lan), Diễn đàn Kế toán Quản trị và Kinh tế (Indonesia), Tập đoàn FPT, Câu lạc bộ Giám đốc Tài chính - CFO Việt Nam và Đại học Politeknik Negeri Malang (Indonesia) tổ chức.
Chương trình diễn ra tại Tập đoàn FPT và Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, gồm phiên khai mạc, phiên toàn thể, tham quan doanh nghiệp, Hội nghị Đối tác Khoa Kế toán - Kiểm toán, các phiên báo cáo khoa học và hoạt động kết nối quốc tế.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Thanh Tú, Trưởng Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo, Giám đốc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, các mô hình kinh doanh mới và sự thay đổi của chuỗi giá trị toàn cầu đang định hình lại cách thức vận hành của các nền kinh tế, cách doanh nghiệp cạnh tranh cũng như cách các trường đại học đào tạo thế hệ tương lai.
Đối với Việt Nam và khu vực ASEAN, chuyển đổi số không còn đơn thuần là lựa chọn để nâng cao hiệu quả mà đã trở thành nền tảng thiết yếu nhằm nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, khả năng chống chịu và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên, công nghệ tự thân không bảo đảm tạo ra sự chuyển đổi. Một ứng dụng AI ấn tượng chưa chắc tạo ra giá trị cho doanh nghiệp; nhiều dữ liệu hơn không đồng nghĩa với những quyết định tốt hơn; sử dụng AI trong giáo dục cũng không mặc nhiên mang lại kết quả học tập tốt hơn. Vì vậy, vấn đề cốt lõi là làm thế nào chuyển hóa công nghệ thành những giá trị bền vững, có thể đo lường và có trách nhiệm.
Từ đó, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Thanh Tú nhấn mạnh 5 ưu tiên. Trước hết, cần chuyển từ thử nghiệm dựa trên công nghệ sang đổi mới sáng tạo dựa trên giá trị. Chuyển đổi số cần được đánh giá qua tác động tới năng suất, chất lượng ra quyết định, hiệu quả chi phí, quản trị rủi ro và khả năng tạo giá trị, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng công nghệ được ứng dụng.
AI cũng cần được sử dụng để tăng cường năng lực con người thay vì chỉ thay thế các công việc do con người thực hiện. Trong kinh doanh, kế toán và tài chính, AI có thể hỗ trợ dự báo, báo cáo, phân tích rủi ro, phát hiện gian lận và ra quyết định. Việc giảm những công việc lặp lại giúp con người tập trung nhiều hơn vào phân tích, phán đoán, chiến lược và sáng tạo. Dù công nghệ có thể hỗ trợ phân tích, con người vẫn phải chịu trách nhiệm xác định mục tiêu, bảo đảm các giới hạn đạo đức và đưa ra quyết định quan trọng.
Các trường đại học cũng cần thay đổi cách chuẩn bị cho sinh viên bước vào nền kinh tế số, chuyển từ câu hỏi “sinh viên cần biết những gì” sang “sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể làm được những gì”. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người học cần năng lực về AI và dữ liệu, tư duy phản biện, giao tiếp, phán đoán dựa trên chuẩn mực đạo đức và khả năng thích ứng.
Cùng với đó, đổi mới sáng tạo phải được xây dựng trên nền tảng niềm tin và quản trị có trách nhiệm. AI tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những vấn đề về quyền riêng tư, an ninh, tính minh bạch, thiên lệch và trách nhiệm giải trình. Do đó, cần duy trì sự giám sát của con người đối với những quyết định có hệ quả đáng kể về tài chính, đạo đức hoặc xã hội.
Đồng thời, tăng cường hợp tác giữa trường đại học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các đối tác quốc tế nhằm kết nối nghiên cứu với thực tiễn, phát triển nguồn nhân lực và chuyển các sáng kiến công nghệ thành giá trị cụ thể.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Thanh Tú, các trường đại học trong những năm tới cần vượt ra khỏi vai trò đơn thuần là nghiên cứu về chuyển đổi số để trở thành những “phòng thí nghiệm” của quá trình chuyển đổi, sẵn sàng thử nghiệm mô hình mới trong giảng dạy, nghiên cứu, quản trị, hợp tác doanh nghiệp. Mục tiêu không chỉ là ứng dụng nhiều công nghệ hơn mà quan trọng hơn là xây dựng năng lực sử dụng công nghệ thông minh, có trách nhiệm và hiệu quả.
Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung thảo luận những vấn đề đang tác động trực tiếp đến tương lai doanh nghiệp và nghề nghiệp, gồm ứng dụng AI trong quản trị, vận hành; tái cấu trúc quy trình và mô hình kinh doanh dựa trên AI; chuyển đổi chức năng tài chính từ báo cáo sang hỗ trợ ra quyết định; sự thay đổi vai trò của chuyên gia kế toán - kiểm toán; quản trị, kiểm soát AI và phát triển nguồn nhân lực thích ứng với công nghệ.
Theo các chuyên gia, AI đang chuyển từ công nghệ sang năng lực vận hành, từ tự động hóa tác vụ sang tái thiết kế quy trình và từ công cụ hỗ trợ sang nhân tố làm thay đổi cách thức doanh nghiệp vận hành cũng như vai trò của con người trong tổ chức.
Đặc biệt, trong lĩnh vực kế toán và tài chính, sự phát triển của AI không đồng nghĩa với việc giảm vai trò của chuyên gia mà đang dịch chuyển giá trị nghề nghiệp sang những năng lực ở cấp độ cao hơn như phân tích và diễn giải dữ liệu, phán đoán, tư vấn chiến lược, quản trị rủi ro, bảo đảm độ tin cậy của thông tin và trách nhiệm giải trình.
Sự phát triển nhanh của AI mở ra cơ hội nâng cao năng suất, tối ưu hóa nguồn lực và cải thiện chất lượng quyết định, nhưng đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về quản trị dữ liệu, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm giải trình, năng lực số và khả năng phối hợp giữa con người với công nghệ.
Các chuyên gia cho rằng, để hiện thực hóa giá trị từ AI, doanh nghiệp cần gắn công nghệ với dữ liệu đáng tin cậy, quy trình phù hợp, cơ chế quản trị hiệu quả và những kết quả kinh doanh có thể đo lường.
Sau phiên toàn thể, các đại biểu tham gia chương trình tham quan doanh nghiệp tại Tập đoàn FPT, qua đó tiếp cận môi trường công nghệ và hoạt động đổi mới sáng tạo trong thực tiễn doanh nghiệp./.
