Để giúp người lầm lỗi vươn lên, năm 2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 22 về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.
Ngoài giá trị về vật chất, chính sách này còn có giá trị như một bảo chứng cho thấy Nhà nước, cộng đồng tin tưởng, đồng hành, tạo điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù xây dựng cuộc sống tốt đẹp.
* Trao niềm tin, tạo sinh kế
Đầu năm 2025, gia đình ông T.V.H (thôn Tân Hòa, xã Tân Tiến, thành phố Đồng Nai) suy sụp về tinh thần khi người con trai sinh năm 2000 bị phạt tù về tội buôn bán pháo lậu. Mặc cảm đó là tâm lý bao trùm với cả gia đình; nhiều tháng liền ông H không ra khỏi nhà vì sợ những mỉa mai của láng giềng.
Tiếp chúng tôi, ánh mắt ông H vẫn đỏ hoe, có gì đó như áy náy, tự trách mình. “Nó phạm tội, đi tù. Là bố, tôi thấy lỗi của mình rất lớn, tôi sợ cái nhìn khinh miệt của người đời”, ông H bộc bạch.
Đầu năm 2026, con ông H ra tù và chỉ sau vài tháng gia đình ông được vay 100 triệu đồng từ chương trình tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù của Ngân hàng chính sách xã hội. Từ đây, gia đình ông H thay đổi cách nhìn, cách nghĩ. Ông chia sẻ: “Gia đình tôi được vay vốn ưu đãi, nghĩa là con tôi vẫn được tin tưởng, không bị kỳ thị. Nguồn vốn là bảo chứng của Nhà nước, cộng đồng rằng con tôi có quyền bình đẳng như những người dân khác; tạo động lực rất lớn về tinh thần, giúp chúng tôi bớt mặc cảm”.
Sau khi được vay vốn, con ông H đầu tư trồng tiêu và nuôi dê. Từ đồng vốn ban đầu, đến nay nhà ông có vườn tiêu khoảng 600 gốc và đàn dê hơn 10 con. Với tình hình như hiện nay, những năm tới mỗi năm gia đình ông sẽ có thu nhập khoảng 3 trăm triệu đồng.
"Tôi luôn nhắc nhở con phải chấp hành tốt pháp luật của Nhà nước, gắng làm việc chăm chỉ, sử dụng thật tốt đồng vốn để phát triển kinh tế", ông nói.
Cũng vì buôn bán pháo lậu mà năm 2023, người con trai của chị L.T.H (thôn Tân Hòa, xã Tân Tiến) bị phạt tù. Tháng 6/2026, con chị ra tù và chỉ 1 tháng sau, gia đình được vay 100 triệu đồng từ chương trình tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù. Khi có vốn, gia đình chị đầu tư trồng tiêu và nuôi dê. Để có thêm thu nhập, vừa qua người con trai của chị đi làm thêm, mỗi tháng gửi về cho gia đình hơn 4 triệu đồng.
Chị chia sẻ: "Hầu hết cộng đồng hiện đã có cái nhìn cảm thông với gia đình và bản thân những người từng đi tù. Tuy nhiên, gia đình tôi vẫn chưa thể xóa hết tâm lý mặc cảm tự ti. Có vốn sẽ là động lực, tạo tâm lý lạc quan, niềm tin để con tôi chăm lo phát triển kinh tế, làm lại cuộc đời".
Theo bà Lê Thị Nghĩa, Trưởng thôn Tân Hòa, xã Tân Tiến, thời gian qua ngành chức năng luôn phối hợp, tạo mọi điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; giúp họ xóa mặc cảm tự ti. Trên địa bàn thôn Tân Hòa, hiện có nhiều trường hợp được vay vốn hoàn lương, đến nay họ đều tích cực tham gia sản xuất, sử dụng vốn hiệu quả, chưa xảy ra tình trạng người được vay vốn tái vi phạm pháp luật.
* Cần sự đồng hành của cả cộng đồng
Theo ông Nguyễn Ngọc Điệp, Giám đốc Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Bù Đốp (Đồng Nai), thực hiện Quyết định 22, đến nay Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Bù Đốp đã thực hiện cho vay hơn 70 trường hợp chấp hành xong án phạt tù với số tiền gần 7 tỷ đồng. Đối tượng vay sử dụng tốt đồng vốn, có ý thức trả nợ tốt, chưa xuất hiện nợ xấu. Nhiều trường hợp đã trở hết nợ và được ngân hàng tiếp tục cho vay vốn theo chương trình khác để mở rộng sản xuất.
Ông Nguyễn Ngọc Điệp cho biết thêm, hiện Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Bù Đốp thực hiện cho vay đối với các xã biên giới giữa Việt Nam và Campuchia. Do đặc thù nên có nhiều người ở các xã vùng biên bị phạt tù vì buôn lậu. Chính sách cho vay giúp người chấp hành xong án phạt tù tạo việc làm, từ đó góp phần phòng tránh những vấn đề tiêu cực dễ dẫn đến tái phạm tội; bảo đảm an sinh xã hội, an ninh vùng biên giới.
Ông Võ Trọng Hòa, Phó Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh thành phố Đồng Nai cho rằng, thời gian qua, Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh Đồng Nai phối hợp cùng lực lượng Công an và các ngành chức năng đẩy mạnh việc thực hiện Quyết định 22. Đến nay, trên địa bàn Đồng Nai có hơn 1.000 trường hợp chấp hành xong án phạt tù được vay vốn với số tiền trên 88 tỷ đồng. Nhiều trường hợp sau khi được vay vốn đã mạnh dạn đầu tư chăn nuôi, buôn bán nhỏ, làm dịch vụ, qua đó ổn định cuộc sống và hòa nhập rất tích cực với cộng đồng. Nguồn vốn cho vay đối với người hoàn lương ở Đồng Nai rất dồi dào, Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh thành phố tiếp tục phối hợp cùng ngành chức năng đẩy mạnh cho vay.
Thực tế cho thấy, nhiều người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương gặp khó khăn rất lớn về việc làm, thu nhập và mang tâm lý mặc cảm. Chính sách cho vay không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn trao cho họ niềm tin và cơ hội để làm lại cuộc đời; góp phần thực hiện tốt công tác phòng ngừa tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự và ổn định xã hội ngay từ cơ sở.
Ông Võ Trọng Hòa nhìn nhận, để một người từng lầm lỡ thực sự ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng bền vững thì nguồn vốn vay chỉ là điều kiện ban đầu. Cả hệ thống chính trị, cộng đồng xã hội cần đồng hành, động viên và tạo điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù xóa đi mặc cảm tự ti. Khi những người từng lầm lỡ được tạo cơ hội thì họ sẽ có thêm động lực để vươn lên bằng lao động chân chính.
Theo Công an thành phố Đồng Nai, Quyết định 22 là chính sách mang tính nhân văn, nhân đạo sâu sắc, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Thông qua nguồn vốn chính sách, người chấp hành xong án phạt tù có điều kiện tạo việc làm, ổn định cuộc sống, đồng thời tạo cơ hội để họ tái hòa nhập cộng đồng một cách bền vững, bình đẳng như các thành viên khác trong xã hội. Chính sách này góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu an sinh xã hội: “không để ai bị bỏ lại phía sau” của Đảng và Nhà nước; góp phần bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn.
Những năm qua, ngành chức năng Đồng Nai phối hợp chặt chẽ, triển khai sâu rộng Quyết định 22. Điều này tác động tích cực đến tâm lý của người vừa chấp hành xong án phạt tù, giúp họ mạnh dạn hơn trong quá trình hòa nhập cộng đồng; có ý thức lao động để làm lại cuộc đời, mong muốn sớm trở thành một công dân tốt, sống có ích cho xã hội, cùng góp sức vào ổn định đời sống chung của địa phương./.
