Các nhà khoa học nữ tại Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đang nỗ lực đưa kết quả nghiên cứu y học đến gần hơn với công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phát hiện bệnh Alzheimer, phát triển vật liệu sinh học hỗ trợ cầm máu, chữa lành vết thương và tái tạo mô, các nhà khoa học nữ tại Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đang nỗ lực đưa kết quả nghiên cứu y học đến gần hơn với công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc sức khỏe não bộ
Đạt Giải Nhất Giải thưởng Khoa học ASEAN - Hoa Kỳ dành cho phụ nữ năm 2026, hạng mục Nhà khoa học giữa sự nghiệp là dấu mốc mới trên hành trình nghiên cứu của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương, Trưởng Bộ môn Kỹ thuật mô và Y học tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Giải thưởng là sự ghi nhận cho hành trình theo đuổi các nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc sức khỏe não bộ mà Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương và các cộng sự đang theo đuổi.
Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2018, khi Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương trở về Việt Nam sau khi hoàn thành chương trình Tiến sĩ ngành Thần kinh học tại Đại học Stanford, Hoa Kỳ. Bên cạnh công việc giảng dạy, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương cùng các cộng sự lập nhóm nghiên cứu Brain Health Lab thực hiện những nghiên cứu cải thiện chức năng não bộ, nâng cao sức khỏe tinh thần. Hiện tại, nhóm đang thực hiện hai nhánh nghiên cứu tương đối chuyên sâu về bệnh lý liên quan đến Alzheimer và stress.
Về bệnh Alzheimer, năm 2020, nhóm có đề tài nghiên cứu phần mềm “Brain Analytics” dùng để chẩn đoán bệnh Alzheimer bằng Trí tuệ Nhân tạo dựa trên ảnh MRI não, với kết quả nhanh, độ chính xác cao khoảng 96%. Phần mềm cũng có thêm một số chức năng khác hỗ trợ bác sỹ như đưa ra thông số về các vùng não, xem hình ảnh MRI ngay trong phần mềm....Cùng với đó, nhóm cũng tiếp tục hoàn thiện các đề tài nghiên cứu về bệnh Alzheimer như tìm các giải pháp phòng ngừa, giảm tình trạng sa sút trí tuệ; tìm cách phát triển kit xét nghiệm máu chẩn đoán về bệnh Alzheimer...
Tuy nhiên, để một giải pháp công nghệ có thể được sử dụng trong thực tế, nhóm nghiên cứu phải đi qua nhiều bước hơn việc phát triển thuật toán. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương cho biết, hiện Brain Health Lab chú trọng xây dựng dữ liệu, hợp tác với bác sĩ và từng bước kiểm chứng hiệu quả, bởi công nghệ cần phù hợp với người Việt Nam cũng như điều kiện y tế trong nước. Kỳ vọng của nhóm là các kết quả khoa học, dù còn cần thời gian hoàn thiện, sẽ trở thành những công cụ hữu ích và dễ tiếp cận hơn đối với bác sĩ, người bệnh.
"Nghiên cứu khoa học là hành trình dài, không thể tách rời sự kiên trì, nguồn lực và sự đồng hành. Do đó, điều quan trọng nhất là nhà khoa học được tin tưởng, được tạo điều kiện và có cơ hội theo đuổi ý tưởng của mình", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương chia sẻ.
Tính đến nay, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương đã công bố 44 bài báo khoa học, trong đó có 19 bài trên các tạp chí quốc tế; được cấp một bằng giải pháp hữu ích và có một đơn đăng ký giải pháp hữu ích được chấp nhận hợp lệ.
Nghiên cứu vật liệu sinh học từ nhu cầu người bệnh
Là một trong những nhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực y học tái tạo tại Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã có nhiều công trình nghiên cứu về vật liệu sinh học, tái tạo mô và các giải pháp hỗ trợ điều trị. Tiêu biểu là công trình “Keo thông minh trong điều trị lành thương”, có khả năng cầm máu, diệt khuẩn và hỗ trợ chữa lành vết thương, giúp cô được vinh danh tại Giải thưởng quốc tế L’Oréal - UNESCO dành cho nhà khoa học nữ trẻ tài năng năm 2018.
Chia sẻ lý do lựa chọn hướng nghiên cứu công trình này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp cho biết, trong những tình huống không thể tiếp cận cơ sở y tế ngay, việc mất máu kéo dài có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí dẫn đến tử vong. Vì vậy, nhóm nghiên cứu mong muốn phát triển vật liệu có thể hỗ trợ xử lý vết thương, hạn chế nguy cơ lây nhiễm, nhiễm trùng và cầm máu kịp thời.
Với những đóng góp nổi bật trong nghiên cứu y học tái tạo và phát triển các giải pháp phục vụ chăm sóc sức khỏe, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp, là một trong 12 cá nhân được lựa chọn trao Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam năm 2026. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp có 136 bài báo quốc tế thuộc hệ thống ISI/Scopus, là tác giả, đồng tác giả của 5 sách quốc tế và được cấp 7 bằng sáng chế. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp cũng từng nhận Giải thưởng L’Oréal - UNESCO cấp quốc gia năm 2016, Giải Nhất Giải thưởng Khoa học ASEAN - Hoa Kỳ năm 2017 và Giải thưởng L’Oréal - UNESCO International Rising Talents năm 2018.
Năm 2019, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp công bố nghiên cứu về hydrogel kháng khuẩn dùng trong lành vết thương. Các năm tiếp theo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp mở rộng nghiên cứu vật liệu cho tái tạo mô và cơ quan. Đây là một hướng nghiên cứu ứng dụng công nghệ in ba chiều với hydrogel để hướng tới tái tạo mô có mạch máu và cơ quan. Năm 2024 -2025, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp tham gia nghiên cứu hydrogel định hướng tái tạo xương và dự án PowHERful nhằm hỗ trợ các nữ sinh có hoàn cảnh khó khăn tự tin theo đuổi các ngành kỹ thuật.
Năm 2026, chú trọng khả năng ứng dụng nghiên cứu trong thực tiễn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp đã hợp tác với doanh nghiệp để tìm kiếm khả năng phát triển dây chuyền sản xuất băng gạc y tế tiên tiến, hỗ trợ chữa lành vết thương và tái tạo da. Nhóm nghiên cứu còn triển khai các hướng phát triển dung dịch kháng khuẩn có nguồn gốc thiên nhiên, sản phẩm từ collagen, vật liệu kháng khuẩn sử dụng nano bạc, cũng như công nghệ mực in sinh học và vật liệu phục vụ tái tạo mô.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp cho biết, hiện Khoa Kỹ thuật Y sinh cũng đã phát triển nhiều hướng nghiên cứu về thiết bị y tế, trí tuệ nhân tạo, xử lý hình ảnh phục vụ chẩn đoán và các công nghệ hỗ trợ phát hiện bệnh. Các nghiên cứu về vật liệu cầm máu, kháng khuẩn sẽ tiếp tục hoàn thành ở quy mô phòng thí nghiệm. Thời gian tới, Khoa sẽ chuyển giao cho cơ sở sản xuất và tiến hành thử nghiệm lâm sàng, hướng tới một sản phẩm có giá thành phù hợp với người dân.
Bên cạnh công tác quản lý, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp còn tích cực đào tạo 20 nhà nghiên cứu trẻ, tìm kiếm đề tài và nguồn kinh phí để sinh viên, học viên có cơ hội tham gia nghiên cứu. "Chúng tôi nghiên cứu cả cơ bản lẫn ứng dụng, Khoa có nhiều nghiên cứu có thể đưa ra thị trường, công bố khoa học cũng ở vị trí cao trong Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Đánh giá về Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, với vai trò Trưởng khoa Kỹ thuật Y sinh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp đã tập hợp được lực lượng các nhà nghiên cứu giỏi, lãnh đạo khoa hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ về khoa học công nghệ, đào tạo và phục vụ cộng đồng. Những công trình nghiên cứu của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh được đánh giá cao về giá trị khoa học và tính thực tiễn.
“Làm khoa học không phải là cuộc chạy đua theo thành tích hay những hào nhoáng bên ngoài. Điều quan trọng nhất là bạn phải đủ ‘tỉnh táo’ để hiểu mình đang làm gì, vì điều gì và có thể kiên trì theo đuổi con đường mình đã chọn”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp khẳng định./.
