Việc nâng cao năng lực tiếng Anh gắn liền với năng lực số là chìa khóa để lao động Việt Nam làm việc được trong môi trường quốc tế.
Nhằm tháo gỡ "điểm nghẽn" về chất lượng đào tạo và tình trạng thiếu hụt giáo viên tiếng Anh, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xây dựng môi trường thực hành thực tế đang trở thành giải pháp đột phá. Đây là nội dung cốt lõi tại Diễn đàn chuyên sâu do EdTech Agency (đơn vị cung cấp các dịch vụ chuyên sâu trong lĩnh vực giáo dục và công nghệ giáo dục) phối hợp cùng Công ty khởi nghiệp ELSA Việt Nam tổ chức ngày 19/6, tại Hà Nội, hướng tới mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phát phát triển giáo dục và đào tạo.
Bà Nguyễn Hồng Hạnh, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành EdTech Agency đánh giá, tầm nhìn chiến lược 20 năm (giai đoạn 2025 - 2045) đặt mục tiêu đến năm 2030, học sinh phổ thông phải đạt được các kết quả bước đầu về năng lực công nghệ, AI và tiếng Anh. Việc nâng cao năng lực tiếng Anh gắn liền với năng lực số là chìa khóa để lao động Việt Nam làm việc được trong môi trường quốc tế. Tuy nhiên, lộ trình này đang đối mặt với nhiều áp lực lớn.
Theo bà Nguyễn Hồng Hạnh, khảo sát của EdTech Agency cho thấy, áp lực thi cử khiến 49% học sinh rơi vào trạng thái lo lắng cao, dẫn đến xu hướng học lệch (tập trung vào đọc, viết, ngữ pháp) và bỏ quên kỹ năng giao tiếp. Điểm trung bình môn tiếng Anh thi tốt nghiệp Trung học phổ thông hiện chỉ đạt 5,45/10; năng lực nói của học sinh Việt Nam xếp hạng thấp (64/123 quốc gia). Bên cạnh đó, hệ thống giáo dục đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng đội ngũ sư phạm khi cần đào tạo mới hơn 200.000 giáo viên đến năm 2030, cùng sự bất bình đẳng lớn về tiếp cận giáo dục khi có tới 75% trường học vùng khó khăn thiếu cơ sở vật chất cơ bản.
Chia sẻ áp lực triển khai tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường cho lộ trình 2025 - 2030, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh, điểm nghẽn ở đây không chỉ là dạy chưa đủ mà là thiếu hệ sinh thái sử dụng thật. Thực tế học sinh có thể giao tiếp cơ bản nhưng thiếu cách giải thích, chứng minh, phản biện bằng tiếng Anh; áp lực thi cử và nội dung học thuật khiến tiếng Anh dễ quay lại thành môn luyện; điều kiện giáo viên, học liệu, công nghệ và môi trường sử dụng còn khác biệt lớn…
Để học sinh sử dụng hiệu quả tiếng Anh, Tiến sĩ Lê Anh Vinh cho rằng, các trường bắt buộc phải tạo ra nhu cầu sử dụng thực tế trong học tập; xây dựng môi trường sử dụng xuyên suốt (từ lớp học, thư viện đến các câu lạc bộ, dự án) và học sinh và giáo viên được hỗ trợ dùng tiếng Anh đúng mục đích.
Nhằm tạo bước chuyển tư duy từ học tiếng Anh đến xây dựng năng lực quốc gia về ngôn ngữ và hội nhập, Tiến sĩ Lê Anh Vinh đề xuất 2 giải pháp gồm: Chương trình liên thông theo chức năng từng cấp học và Chương trình tích hợp từ “giảng dạy tiếng Anh qua Toán, Khoa học" đến "dùng tiếng Anh để học Toán, Khoa học" .
Trong khuôn khổ Diễn đàn, các đại biểu cũng đã tập trung thảo luận sâu tại 2 phiên tọa đàm về ứng dụng AI, hạ tầng số trong giảng dạy và giải pháp thu hẹp khoảng cách giữa chuẩn đầu ra của sinh viên với yêu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp. Đồng thời, các đại biểu đề xuất nhóm giải pháp đồng bộ thúc đẩy lộ trình để hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Trong đó, các đại biểu nhấn mạnh, các trường cần đầu tư dài hạn và ưu tiên ngân sách cho cả khối công và tư (lộ trình tối thiểu 10 năm) để hoàn thiện hạ tầng công nghệ căn bản, giảm bớt sự bất bình đẳng về điều kiện tiếp cận giữa các vùng miền. Các trường nên chủ động dịch chuyển quy trình đào tạo từ các kỹ năng tiếp nhận (đọc, nghe) sang các kỹ năng chủ động (nói, viết). Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quy trình cá nhân hóa học tập, tự động hóa việc đo lường, kiểm tra và đánh giá năng lực theo chuẩn quốc tế. Tăng cường kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp để cập nhật liên tục yêu cầu tuyển dụng thực tế, từ đó chuẩn hóa đầu ra cho học sinh, sinh viên, đáp ứng trực tiếp nhu cầu của nền kinh tế số./.
