Từ tuần tra, kiểm soát, đấu tranh với tội phạm, chống khai thác hải sản bất hợp pháp đến cứu hộ, cứu nạn và mở rộng hợp tác quốc tế, Cảnh sát biển Việt Nam đang triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trên các vùng biển.
Bám biển, giữ vững kỷ cương
Trong điều kiện tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, khó đoán định, xuất hiện nhiều yếu tố phức tạp mới, Cảnh sát biển Việt Nam chú trọng nâng cao năng lực trinh sát, nghiên cứu, tổng hợp, phân tích, đánh giá và dự báo tình hình trên biển. Trên cơ sở đó, lực lượng tham mưu với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng các chủ trương, giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa, xử lý kịp thời, hiệu quả, đúng pháp luật các tình huống, không để bị động, bất ngờ.
Cùng với duy trì lực lượng, phương tiện trực sẵn sàng chiến đấu, Cảnh sát biển Việt Nam thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, thực thi pháp luật trên biển; kết hợp với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam và phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU).
Hoạt động thực thi pháp luật được triển khai với nhiều biện pháp quyết liệt, đồng bộ. Lực lượng thường xuyên duy trì nhiệm vụ phòng, chống IUU; kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm về an ninh, an toàn hàng hải, buôn lậu, gian lận thương mại, tội phạm ma túy, cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền trên biển.
Hằng năm, Cảnh sát biển tổ chức các đợt cao điểm phòng, chống tội phạm ma túy; tăng cường lực lượng, phương tiện tại những địa bàn trọng điểm; đồng thời triển khai các đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, nhất là trước, trong và sau Tết Nguyên đán.
Từ năm 2020 đến 2025, Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì, phối hợp đấu tranh, xua đuổi hơn 2.200 lượt tàu thuyền nước ngoài xâm phạm trái phép vùng biển Việt Nam; xây dựng hàng trăm kế hoạch phối hợp nắm tình hình; bắt giữ, điều tra, xử lý trên 7.000 vụ với trên 9.000 đối tượng về buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, tội phạm ma túy, vi phạm hàng hải, vi phạm IUU và các hành vi vi phạm khác. Giá trị tang vật ước tính trên 1.000 tỷ đồng.
Riêng 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng phát hiện, bắt giữ, xử lý 663 vụ với 1.320 đối tượng; thu giữ 1,45 triệu lít dầu DO, trên 1.520 kg ma túy; tổng giá trị tang vật và tiền xử phạt trên 50 tỷ đồng. Đáng chú ý, Cảnh sát biển đã chủ trì bắt giữ một vụ ma túy lớn trên biển với trên 1.147 kg ma túy tổng hợp.
Những kết quả đó cho thấy hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát và thực thi pháp luật trên biển ngày càng đi vào nền nếp, chính quy, trở thành một trong những nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng.
Quyết liệt chống IUU
Trong thực hiện nhiệm vụ trên biển, chống khai thác IUU được Cảnh sát biển Việt Nam xác định không chỉ là yêu cầu trong phát triển thủy sản bền vững mà còn gắn với bảo vệ chủ quyền, an ninh, trật tự, an toàn trên biển và giữ gìn vị thế, uy tín quốc gia.
Lực lượng thường xuyên duy trì tàu, xuồng tuần tra, kiểm tra, kiểm soát; mở các đợt cao điểm ngăn chặn tàu cá vi phạm IUU tại khu vực giáp ranh giữa Việt Nam với Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Campuchia. Các đoàn công tác của Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển được tổ chức kiểm tra những đợt cao điểm; đồng thời phối hợp với các tỉnh, thành phố ven biển khảo sát, nắm tình hình vùng biển, đảo ven bờ, kết hợp kiểm tra công tác chống khai thác IUU.
Cảnh sát biển cũng phối hợp với Quân chủng Hải quân, Bộ đội Biên phòng và cơ quan chức năng các địa phương ven biển trao đổi thông tin về hoạt động tàu cá, từng bước hình thành chu trình quản lý từ khi tàu cá xuất bến, hoạt động trên biển đến khi trở về cảng. Lực lượng tăng cường theo dõi, phát hiện tàu cá mất tín hiệu VMS, hoạt động sai vùng biển quy định để thông báo cho các lực lượng trên biển kiểm tra, xử lý khi có vi phạm.
Đối với các tàu cá “3 không”, gồm không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép khai thác; tàu cá hoạt động lâu ngày không về địa phương; tàu cá neo trú, đậu trái phép tại cửa sông, cửa biển, luồng lạch và vùng nước đảo ven bờ, Cảnh sát biển phối hợp với lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đưa vào quản lý, kiểm soát theo quy định.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được triển khai song song với kiểm tra, xử lý. Trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, Cảnh sát biển Việt Nam đã tuyên truyền cho hơn 21.000 lượt tàu cá với gần 189.000 ngư dân; xử phạt 149 vụ vi phạm hành chính. Nhiều vụ việc có dấu hiệu hình sự được chuyển cơ quan công an điều tra, xử lý theo quy định.
Cùng với các biện pháp trên biển, Cảnh sát biển Việt Nam tăng cường hợp tác với lực lượng chức năng các nước có vùng biển giáp ranh; thường xuyên trao đổi thông tin, giải quyết các vụ việc tàu cá Việt Nam bị bắt giữ, phối hợp bảo đảm đối xử nhân đạo với ngư dân bị bắt giữ.
Qua đó, tình trạng tàu cá Việt Nam vượt ranh sang vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép có chuyển biến tích cực, góp phần cùng cả hệ thống chính trị thực hiện mục tiêu tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu, hướng tới xây dựng nghề cá bền vững, minh bạch.
Khi biển động, người dân cần là có mặt
Không chỉ thực thi pháp luật, trên các vùng biển, Cảnh sát biển Việt Nam còn thường xuyên thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn. Lực lượng xác định đây là nhiệm vụ chiến đấu trọng tâm trong thời bình, “là mệnh lệnh từ trái tim”, vì vậy luôn duy trì lực lượng, phương tiện sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ.
Trong 10 năm trở lại đây, Cảnh sát biển Việt Nam đã điều động hơn 350 lượt tàu, xuồng, 80 lượt xe ô tô tham gia trên 300 vụ việc tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn; huy động gần 9.500 lượt cán bộ, chiến sĩ. Kết quả, lực lượng cứu được gần 1.800 người, hơn 100 phương tiện gặp nạn, góp phần giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người dân và doanh nghiệp, ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh trên biển. Ngoài ra, lực lượng đã tìm thấy gần 60 thi thể nạn nhân trong các vụ việc đặc biệt nghiêm trọng.
Song hành với thực hiện nhiệm vụ trên biển, Cảnh sát biển Việt Nam chú trọng xây dựng “thế trận lòng dân” thông qua các chương trình dân vận như “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo”, Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương”. Hàng trăm đợt tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phát tờ rơi, tài liệu về biển, đảo được tổ chức; cờ Tổ quốc, áo phao, tủ thuốc và nhiều phần quà được trao tới các gia đình chính sách, ngư dân có hoàn cảnh khó khăn.
Trong hoạt động đối ngoại, từ năm 2020 đến nay, Cảnh sát biển Việt Nam tích cực mở rộng hợp tác quốc tế, tham gia các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế. Lực lượng đã phối hợp với Cảnh sát biển Trung Quốc tổ chức thành công 16 chuyến tuần tra chung; chủ trì 2 chương trình “Cảnh sát biển Việt Nam và những người bạn” với sự tham gia của lực lượng thực thi pháp luật 7 nước trong khu vực; tổ chức nhiều hoạt động giao lưu tàu, sĩ quan trẻ, nghiệp vụ, công tác Đảng, công tác chính trị với Cảnh sát biển các nước.
Tàu Cảnh sát biển Việt Nam cũng được cử đi thăm Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Philippines, Malaysia…; đồng thời lực lượng chủ động tham gia các cơ chế như Hiệp định hợp tác khu vực về chống cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền tại châu Á (ReCAAP), Hội nghị thượng đỉnh Cảnh sát biển toàn cầu, Hội nghị những người đứng đầu Cảnh sát biển các nước châu Á và Diễn đàn Tư lệnh lực lượng thực thi pháp luật trên biển các quốc gia Đông Nam Á.
Từ thực thi pháp luật, chống tội phạm, chống IUU đến cứu hộ, cứu nạn, tuyên truyền pháp luật và hợp tác quốc tế, các hoạt động của Cảnh sát biển Việt Nam đều hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn trên biển, bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và lợi ích quốc gia. Trong chặng đường phía trước, lực lượng xác định tiếp tục xây dựng theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, tiến thẳng lên hiện đại; nâng cao năng lực tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tăng cường hợp tác quốc tế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới./.
