Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tại Lào Cai góp phần mở ra cơ hội khởi nghiệp, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, nhất là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.
Khi chương trình OCOP được triển khai sâu rộng, nhiều phụ nữ trên địa bàn tỉnh Lào Cai mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất, mở rộng dịch vụ, tham gia kinh tế tập thể và từng bước khẳng định năng lực quản trị kinh doanh. Nhiều hợp tác xã, tổ hợp tác do phụ nữ quản lý đã tạo việc làm tại chỗ, giúp thoát nghèo bền vững và nâng cao thu nhập cho gia đình.
*Mở rộng thị trường cho sản phẩm OCOP
Thời gian qua, các cơ quan chức năng tổ chức nhiều lớp tập huấn về kỹ thuật sản xuất, khởi nghiệp, quản trị; hỗ trợ tiếp cận vốn, thủ tục pháp lý, xây dựng bao bì, mẫu mã, thương hiệu và gắn sao cho sản phẩm OCOP. Qua đó, phụ nữ vùng cao chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững.
Từ năm 2026, Lào Cai tập trung hỗ trợ các sản phẩm đạt từ 4 sao trở lên, với mức 50 triệu đồng đối với sản phẩm OCOP 4 sao và 100 triệu đồng đối với sản phẩm OCOP 5 sao. Chính sách này tạo thêm nguồn lực để các chủ thể, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số, nâng cấp sản phẩm, đổi mới công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh.
Tỉnh cũng hỗ trợ 100% kinh phí xây dựng các điểm trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP, sản phẩm chủ lực, đặc sản địa phương và nông sản khác, với mức tối thiểu 250 triệu đồng mỗi điểm.
Đối với hoạt động tuyên truyền, quảng bá và tiêu thụ hàng hóa, mức hỗ trợ tối đa 100 triệu đồng cho mỗi nội dung. Các chương trình Tuần lễ nhận diện nông sản an toàn, sản phẩm OCOP và nông sản Lào Cai tại các địa phương trong nước được hỗ trợ 100% kinh phí đối với đơn vị chủ trì và 50% đối với đơn vị tham gia, tối đa 10 triệu đồng mỗi đơn vị. Hoạt động livestream trong khuôn khổ chương trình được hỗ trợ tối đa 120 triệu đồng.
Lào Cai hiện có 565 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, gồm 510 sản phẩm 3 sao, 53 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao. Trong đó, gần 120 chủ thể do phụ nữ làm đại diện và là người dân tộc thiểu số, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của phụ nữ và đồng bào vùng cao trong phát triển kinh tế nông thôn.
Lào Cai phấn đấu đến năm 2030 công nhận mới trên 300 sản phẩm OCOP, bình quân 60-70 sản phẩm mỗi năm; trong đó có ít nhất 2 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, góp phần nâng cao giá trị nông sản, xây dựng chuỗi liên kết bền vững và đưa thương hiệu OCOP Lào Cai vươn xa trên thị trường trong nước, quốc tế.
* Tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân
Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tại Lào Cai góp phần phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương, mở ra cơ hội khởi nghiệp, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, nhất là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.
Sau hơn 10 năm thành lập, Hợp tác xã cộng đồng Dao đỏ (xã Tả Phìn) phát huy giá trị kinh tế từ cây dược liệu, tạo sinh kế tại chỗ cho phụ nữ. Chị Tẩn Tả Mẩy, Giám đốc Hợp tác xã cho biết, ý tưởng thành lập đơn vị ban đầu không chỉ nhằm bảo tồn, phát triển sản phẩm thuốc tắm truyền thống mà còn giúp phụ nữ trong xã có việc làm.
Ra đời năm 2015, hợp tác xã hiện có 30 bồn tắm thuốc và hơn 80 phòng nghỉ homestay tại các hộ xã viên, trung bình mỗi ngày đón 30-50 khách. Từ sản phẩm thuốc tắm của người Dao đỏ, hợp tác xã phát triển thêm nhiều sản phẩm đạt OCOP 3 sao như thuốc tắm phụ nữ sau sinh, thuốc tắm trẻ em, thuốc ngâm chân, bộ sản phẩm gội đầu, tinh dầu và các sản phẩm xoa bóp.
Trung bình mỗi năm, cơ sở đạt doanh thu khoảng 4 tỷ đồng, các thành viên có thu nhập 5-6 triệu đồng/tháng. Theo chị Mẩy, chứng nhận OCOP giúp sản phẩm mở rộng thị trường, tạo niềm tin với du khách trong và ngoài nước.
Cũng từ nghề truyền thống, chị Cồ Thị Hiền, Giám đốc Hợp tác xã miến dong Hưng Hiền (xã Bản Xèo), nỗ lực giữ hương vị tự nhiên của dong riềng đỏ trong từng sản phẩm. Nguyên liệu được thu gom, sơ chế, làm tinh bột, sau đó tráng thủ công và phơi dưới nắng. Nhờ duy trì quy trình truyền thống, miến dong Hưng Hiền đạt OCOP 3 sao, giữ được độ dai giòn, vị ngọt tự nhiên.
Hợp tác xã hiện có 10 lao động địa phương trực tiếp sản xuất, liên kết với hàng chục hộ trồng dong riềng. Mỗi ngày cơ sở sản xuất khoảng 2 tạ miến khô, tương đương 5,5 tấn củ tươi. Sản phẩm hiện có đầu ra cung không đủ cầu, người dân thu hoạch đến đâu hợp tác xã thu mua đến đó.
Tại xã Bát Xát, hộ kinh doanh Lèo Thị Thúy có 11 sản phẩm, trong đó 4 sản phẩm đạt OCOP 3 sao gồm thịt trâu sấy, thịt lợn sấy, lạp xường và thịt vai sấy héo. Các sản phẩm mang hương vị đặc trưng của núi rừng Tây Bắc, được chế biến từ nguyên liệu địa phương, tẩm ướp mắc khén, hạt dổi, tiêu rừng, muối rồi treo gác bếp hun khói nhiều ngày.
Để mở rộng thị trường, chị Thúy thường xuyên livestream các công đoạn chế biến, đảo và sấy thịt. Qua đó, nhiều khách sỉ tìm đến tiêu thụ sản phẩm trên cả nước. Chị cho biết, chứng nhận OCOP góp phần giúp doanh thu tăng hơn 20% thông qua hoạt động xúc tiến và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm./.
