Nghị định 301/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, tăng cường giám sát hoạt động tàu cá và nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá.
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 301/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 38/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Việc sửa đổi lần này nhằm khắc phục một số vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, tăng cường hiệu lực thực thi pháp luật và góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác thủy sản.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, sau một thời gian triển khai Nghị định số 38/2024/NĐ-CP, một số quy định đã bộc lộ những bất cập trong quá trình áp dụng, đặc biệt trong công tác kiểm tra, giám sát hoạt động tàu cá trên biển. Vì vậy, việc ban hành Nghị định 301/2025/NĐ-CP được xem là bước điều chỉnh cần thiết nhằm hoàn thiện hệ thống chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, đồng thời phù hợp với yêu cầu quản lý nghề cá trong giai đoạn hiện nay.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định 301/2025/NĐ-CP là bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả liên quan đến thiết bị giám sát hành trình tàu cá. Theo quy định mới, trong trường hợp vi phạm, chủ tàu cá có thể bị buộc phải trang bị đầy đủ thiết bị thông tin liên lạc trên tàu cá; khắc phục sự cố kỹ thuật hoặc lỗi tín hiệu của thiết bị giám sát hành trình; bảo đảm việc truyền dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình về hệ thống giám sát tàu cá; hoặc thực hiện việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo đúng quy định.
Việc bổ sung các biện pháp này nhằm tăng cường khả năng giám sát hoạt động của tàu cá trên biển, đồng thời khắc phục tình trạng một số tàu cá không duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình hoặc cố tình vô hiệu hóa thiết bị, gây khó khăn cho công tác quản lý.
Bên cạnh đó, Nghị định mới cũng làm rõ trách nhiệm của chủ tàu cá và thuyền trưởng trong trường hợp xảy ra vi phạm. Theo quy định, nếu chủ tàu cá không đồng thời là thuyền trưởng thì mỗi cá nhân vi phạm sẽ bị áp dụng hình thức xử phạt tương ứng với hành vi của mình. Trường hợp chủ tàu đồng thời là thuyền trưởng, việc xử phạt chính sẽ áp dụng đối với chủ tàu, đồng thời vẫn áp dụng đầy đủ các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Quy định này góp phần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia hoạt động khai thác thủy sản, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc né tránh trách nhiệm trong quá trình xử lý vi phạm.
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc điều chỉnh, sắp xếp lại các hành vi vi phạm trong hoạt động khai thác thủy sản. Nghị định đã rà soát và quy định cụ thể hơn đối với một số hành vi vi phạm như khai thác thủy sản không có giấy phép hoặc giấy phép hết hạn; không duy trì việc truyền dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình về hệ thống quản lý; hoặc vi phạm hạn ngạch khai thác do tổ chức nghề cá khu vực cấp phép.
Đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng, chủ tàu cá có thể bị áp dụng mức xử phạt tiền cao, đồng thời có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép khai thác thủy sản hoặc tước quyền sử dụng chứng chỉ thuyền trưởng trong thời hạn nhất định.
Ngoài ra, Nghị định 301/2025/NĐ-CP cũng bổ sung quy định xử phạt đối với hành vi che giấu, giả mạo hoặc tiêu hủy chứng cứ vi phạm trong lĩnh vực thủy sản. Đây là những hành vi có thể gây cản trở hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng. Theo quy định mới, trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm có thể bị áp dụng mức xử phạt cao nhằm tăng tính răn đe và bảo đảm hiệu quả thực thi pháp luật.
Cùng với việc bổ sung các hành vi vi phạm, Nghị định cũng rà soát và điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của các lực lượng, chức danh có liên quan trong lĩnh vực thủy sản, bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan và tăng cường hiệu quả phối hợp trong công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực thủy sản, việc hoàn thiện khung pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo đảm phát triển bền vững ngành thủy sản.
Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai nhiều giải pháp nhằm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), các quy định mới tại Nghị định 301/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường kỷ cương trong hoạt động khai thác thủy sản, nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho các lực lượng chức năng trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
Việc ban hành Nghị định cũng thể hiện nỗ lực của Chính phủ trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thủy sản, đáp ứng yêu cầu quản lý trong thực tiễn và phù hợp với xu hướng phát triển nghề cá có trách nhiệm, bền vững và hội nhập quốc tế./.
