Ngày 9/9, Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Học tập suốt đời để dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung để trở thành người có ích cho xã hội”.
Hội thảo nhằm làm sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học, học tập không ngừng; quán triệt các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị; đồng thời bám sát tinh thần bài viết “Học tập suốt đời” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết, năm học 2026-2027 với chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi ngành Giáo dục tiếp tục triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW. Trọng tâm là chuyển mạnh từ xây dựng, hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện hiệu quả, đưa chính sách vào cuộc sống và tạo chuyển biến thực chất từ bên trong.
Theo Thứ trưởng Lê Quân, trong bối cảnh tri thức, khoa học và công nghệ phát triển nhanh chóng, học tập suốt đời càng trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mỗi cá nhân, tổ chức và toàn xã hội. Việc học không chỉ nhằm bổ sung kiến thức hay kéo dài thời gian học tập mà quan trọng hơn là hình thành năng lực tự học, tự cập nhật, khả năng thích ứng với thay đổi và chuyển hóa tri thức thành hành động, thành giá trị phục vụ cộng đồng.
Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ giải pháp để việc học trở thành nhu cầu tự thân và văn hóa của mỗi người; mở rộng cơ hội học tập cho mọi đối tượng; tận dụng hiệu quả công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các phương thức giáo dục mở; đồng thời phát huy trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, cơ sở giáo dục, gia đình, cộng đồng và mỗi người dân trong xây dựng xã hội học tập.
Từ góc độ giáo dục đại học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng, các trường đại học cần trở thành một chủ thể quan trọng trong hệ sinh thái học tập suốt đời. Giáo dục đại học cần chuyển từ tư duy “đào tạo một lần cho một nghề” sang đồng hành với người học trong suốt quá trình phát triển nghề nghiệp và cá nhân, thông qua đa dạng hóa chương trình đào tạo ngắn hạn, đào tạo lại, đào tạo bổ sung và các hình thức học tập linh hoạt.
Chuyển đổi số đang mở rộng không gian học tập, giúp việc học không còn bị giới hạn bởi lớp học, thời gian hay địa điểm. Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhung, xây dựng hệ sinh thái học tập số không chỉ là số hóa tài liệu hay đưa chương trình lên môi trường trực tuyến, mà phải gắn với hình thành năng lực số, khả năng tự học, kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện và xây dựng công dân học tập.
Tham luận tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, tư tưởng về học tập suốt đời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về “học mãi, học suốt đời”, đồng thời đáp ứng yêu cầu mới của thời đại. Trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế tri thức, cạnh tranh chiến lược và quản trị hiện đại, việc học của cán bộ không thể chỉ dừng ở nâng cao kiến thức chuyên môn mà phải góp phần bồi đắp đạo đức, bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới, năng lực quản trị và tinh thần phục vụ nhân dân.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, cần chuyển nhận thức về học tập từ “quyền lợi” thành nghĩa vụ và trách nhiệm chính trị của cán bộ, đảng viên. Năng lực học tập, tinh thần cầu thị, ý thức tự bồi dưỡng cần trở thành một trong những tiêu chí đánh giá cán bộ và được thể chế hóa trong công tác cán bộ, thay vì chỉ phụ thuộc vào ý thức của từng cá nhân. Ông đề xuất coi học tập suốt đời là một phần của trách nhiệm công vụ và đạo đức nghề nghiệp; chuyển từ coi trọng bằng cấp, chứng chỉ sang đánh giá năng lực thực tế, quá trình tự học và khả năng thích ứng. Việc học phải gắn với phát triển phẩm chất, năng lực để cán bộ thực sự “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”; đồng thời cần xây dựng môi trường, thể chế và hệ sinh thái để học tập trở thành “chuẩn vận hành” thường xuyên của mỗi tổ chức.
Từ thực tiễn địa phương, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Đà Nẵng Mai Tấn Linh cho biết, thành phố đã từng bước hình thành hành lang chính sách, triển khai các mô hình: Gia đình học tập, Dòng họ học tập, Cộng đồng học tập, Đơn vị học tập và Công dân học tập; gắn hoạt động học tập với khuyến học, văn hóa đọc và các chương trình cộng đồng. Tuy nhiên, mức độ tham gia học tập của người trưởng thành còn chưa đồng đều; vẫn tồn tại chênh lệch về năng lực số và nguồn lực cơ sở, trong khi cơ chế chia sẻ dữ liệu, phân tích nhu cầu và đo lường tác động của học tập chưa hoàn thiện.
Đà Nẵng đưa ra cách tiếp cận “học tập suốt đời - dám nghĩ, dám làm - trách nhiệm xã hội”. Theo đó, học tập phải tạo nền tảng tri thức, kỹ năng số, kỹ năng nghề và khả năng tự học, qua đó hình thành năng lực chủ động đổi mới, thử nghiệm, thích ứng và hành động có trách nhiệm với cộng đồng. Ông Mai Tấn Linh cho rằng, cần chuyển từ đánh giá số lượng mô hình học tập được công nhận sang xem xét người dân học được gì, vận dụng tri thức như thế nào và tạo ra thay đổi gì cho cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để xây dựng hệ sinh thái học tập gắn với việc làm, chuyển đổi số và nhu cầu phát triển địa phương, hướng tới xây dựng thành phố học tập thực chất./.
