Phân khu “Tinh hoa văn hóa Việt Nam” tại Hội chợ Mùa Xuân hội tụ những lát cắt tiêu biểu của bản sắc dân tộc, đồng thời gợi mở những hướng đi mới trong việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa.
Không chỉ là một sự kiện xúc tiến thương mại - du lịch, Hội chợ Mùa Xuân 2026 còn mở ra một không gian văn hóa đặc sắc, nơi các giá trị truyền thống được tôn vinh, tái hiện và lan tỏa trong đời sống đương đại. Nổi bật trong tổng thể chương trình là phân khu “Tinh hoa văn hóa Việt Nam” - nơi hội tụ những lát cắt tiêu biểu của bản sắc dân tộc, đồng thời gợi mở những hướng đi mới trong việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa.
* Hội tụ tinh hoa văn hóa Việt
Trong tổng thể 8 phân khu được tổ chức quy mô, bài bản tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia (Đông Anh, Hà Nội), phân khu “Tinh hoa văn hóa Việt Nam” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì được xem là điểm nhấn giàu chiều sâu. Với chủ đề “Tinh hoa văn hóa Việt Nam”, không gian được thiết kế theo hướng mở, lấy trải nghiệm của công chúng làm trung tâm. Thay vì những mô hình trưng bày tĩnh, phân khu tạo ra một “hệ sinh thái văn hóa” đa tầng, nơi các yếu tố truyền thống và hiện đại được đan cài một cách tinh tế.
Sáu khu vực chức năng gồm: sân khấu trung tâm; khu trang trí - tiểu cảnh; gian hàng du lịch văn hóa; gian hàng thủ công mỹ nghệ; gian hàng thiết kế sáng tạo; và các không gian công nghiệp văn hóa không tồn tại độc lập, mà liên kết với nhau thành một dòng chảy trải nghiệm liền mạch. Người tham quan không chỉ “đi qua” mà thực sự “bước vào” văn hóa, cảm nhận bằng nhiều giác quan.
Các tiểu cảnh Tết cổ truyền, không gian hoa Xuân, hình ảnh làng quê, phố cổ… được tái hiện sinh động, tạo nên những điểm nhấn thị giác hấp dẫn. Đặc biệt, việc bố trí các khu check-in mang tính tương tác cao đã thu hút đông đảo giới trẻ - nhóm đối tượng vốn khó tiếp cận với các hình thức trưng bày truyền thống.
Chị Trần Minh Anh (quận Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ, không gian ở Hội chợ Mùa Xuân rất khác so với những triển lãm trước đây. Ở đó, văn hóa không còn xa vời mà trở nên gần gũi, dễ cảm nhận. Chỉ cần đi một vòng là có thể thấy được rất nhiều hình ảnh quen thuộc của Tết Việt.
Một trong những khu vực thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng là không gian thủ công mỹ nghệ. Tại đây, mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị sử dụng mà còn là kết tinh của lịch sử, văn hóa và tâm huyết của người nghệ nhân.
Các sản phẩm như mây tre đan, lụa, dệt thủ công, sơn mài, khảm trai… được trưng bày cùng với hoạt động trình diễn kỹ thuật chế tác, giúp người xem hiểu rõ hơn về quy trình và giá trị lao động phía sau mỗi sản phẩm.
Nghệ nhân Nguyễn Thị Tuyết (làng nghề chạm khắc gỗ Thiết Úng) chia sẻ, hội chợ là cơ hội để các làng nghề truyền thống trực tiếp giới thiệu sản phẩm tới người tiêu dùng. Khi khách hàng hiểu được câu chuyện và công sức phía sau, họ sẽ trân trọng sản phẩm hơn.
Trong khi đó, nghệ nhân Hồng Vũ (làng nghề mây tre đan Ninh Sở) cho rằng, việc tham gia các sự kiện như Hội chợ Mùa Xuân không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm mà còn góp phần quảng bá, gìn giữ nghề truyền thống trước nguy cơ mai một.
Thực tế cho thấy, trong bối cảnh công nghiệp hóa, nhiều làng nghề đang đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ sản phẩm công nghiệp giá rẻ. Việc đưa làng nghề vào các không gian trải nghiệm như hội chợ không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn tạo cơ hội để văn hóa truyền thống “tái sinh” trong đời sống hiện đại.
* Sáng tạo đương đại - động lực làm mới di sản
Bên cạnh các giá trị truyền thống, phân khu “Tinh hoa văn hóa Việt Nam” còn dành không gian cho các sản phẩm thiết kế sáng tạo như, đó là các sản phẩm thời trang, áo dài, đồ trang trí, quà tặng… được thiết kế dựa trên chất liệu và cảm hứng truyền thống nhưng mang diện mạo mới, phù hợp với thị hiếu đương đại. Đây chính là minh chứng cho khả năng thích ứng linh hoạt của văn hóa Việt trong bối cảnh hội nhập.
Nhiều nhà thiết kế trẻ đã mạnh dạn khai thác họa tiết dân gian, chất liệu truyền thống để tạo nên những sản phẩm có tính ứng dụng cao. Điều này không chỉ góp phần làm phong phú thị trường mà còn mở ra hướng đi bền vững cho việc phát triển công nghiệp văn hóa.
Em Nguyễn Hồng Anh, sinh viên trường Đại học Văn hóa Hà Nội đến tham quan hội chợ cho biết, em rất thích những sản phẩm sáng tạo ở đây. Chúng vừa mang nét truyền thống, vừa hiện đại, có thể sử dụng trong đời sống hằng ngày... Như vậy văn hóa không chỉ để trưng bày mà thực sự sống cùng chúng ta.
Bên cạnh các sản phẩm thiết kế sáng tạo, không gian du lịch văn hóa là nơi hội tụ sắc màu của nhiều vùng miền trên cả nước. Các địa phương mang đến hội chợ những sản phẩm du lịch gắn với di sản, lễ hội và đời sống văn hóa bản địa.
Theo đó, gian hàng Sơn La thu hút đông đảo du khách với các hoạt động trình diễn khèn Mông, dân ca, dân vũ và giã bánh dày. Những trải nghiệm trực tiếp này giúp du khách hiểu hơn về đời sống và văn hóa của đồng bào vùng cao.
Trong khi đó, Bắc Ninh gây ấn tượng với không gian quan họ cùng hình ảnh liền anh, liền chị và những làn điệu mượt mà, sâu lắng. Đồng Nai lại mang đến âm thanh độc đáo của đàn đá - một trong những nhạc cụ cổ xưa của Việt Nam.
Anh Lê Hoàng Nam (du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Chỉ trong một buổi tham quan, anh có thể trải nghiệm nhiều nét văn hóa khác nhau. Điều này rất thú vị và giúp anh hiểu hơn về sự đa dạng của văn hóa Việt Nam.
Thông qua các gian hàng, các địa phương không chỉ quảng bá hình ảnh mà còn kết nối với doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa - một trong những lĩnh vực được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng trong thời gian tới.
* Nghệ thuật biểu diễn – nhịp cầu lan tỏa bản sắc
Nếu không gian trưng bày tạo nên chiều sâu thì sân khấu trung tâm chính là nơi thổi bùng sức sống cho toàn bộ phân khu. Tại đây, các chương trình nghệ thuật được tổ chức xuyên suốt, tạo nên nhịp điệu sôi động, hấp dẫn du khách.
Cụ thể, từ ngày 3/2, mỗi ngày có ba khung giờ biểu diễn (sáng, chiều, tối), quy tụ nhiều đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp như Liên đoàn Xiếc Việt Nam, Nhà hát Múa rối Việt Nam, Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam và Nhà hát Ca Múa Nhạc quốc gia Việt Nam.
Điểm đáng chú ý là các tiết mục không chỉ dừng lại ở việc tái hiện mà còn có sự sáng tạo trong cách thể hiện. Những làn điệu dân gian, nhạc cụ truyền thống được phối khí mới; các tiết mục xiếc, múa rối được dàn dựng theo hướng hiện đại, tạo nên sự hấp dẫn với nhiều đối tượng khán giả.
Các chương trình như “Một vòng Việt Nam”, “Phiên chợ mùa Xuân”, hay các tiết mục độc tấu đàn bầu, đàn nhị… đã góp phần khắc họa sinh động bức tranh văn hóa đa sắc màu của đất nước.
Anh Nguyễn Văn Sỹ (Long Biên, Hà Nội) bày tỏ, anh rất ấn tượng với cách các tiết mục được dàn dựng và biểu diễn tại hội chợ. Vẫn là những chất liệu quen thuộc nhưng được thể hiện mới mẻ hơn, khiến người xem không bị nhàm chán mà còn thấy tự hào về văn hóa dân tộc.
Không chỉ mang tính giải trí, các chương trình nghệ thuật còn đóng vai trò như một “kênh truyền thông mềm”, giúp lan tỏa giá trị văn hóa một cách tự nhiên, hiệu quả. Trong bối cảnh đời sống hiện đại với nhiều loại hình giải trí cạnh tranh, việc đổi mới hình thức thể hiện là yếu tố then chốt để nghệ thuật truyền thống tiếp tục tồn tại và phát triển.
Có thể thấy, phân khu “Tinh hoa văn hóa Việt Nam” trong Hội chợ Mùa Xuân không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, giới thiệu mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong việc khai thác giá trị văn hóa. Ở đó, văn hóa không đứng ngoài mà đồng hành cùng phát triển. Mỗi sản phẩm văn hóa, mỗi gian hàng không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn là “đại sứ” lan tỏa bản sắc dân tộc.
Hội chợ Mùa Xuân 2026 vì thế không chỉ là một sự kiện mang tính thời điểm, mà còn là minh chứng cho nỗ lực đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới./.
