Đảng Cộng sản Việt Nam đặt ra nhiệm vụ phải thường xuyên tự chỉnh đốn, tự đổi mới vì đây là nhân tố quyết định sự tồn vong của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa, giúp Đảng giữ vững vai trò lãnh đạo cầm quyền trong mọi hoàn cảnh.
Nâng cao năng lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn của Đảng là trọng tâm đầu tiên trong 4 gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra vào sáng 5/10/2026. Tự đổi mới, tự chỉnh đốn một cách thực chất là để tránh tình trạng các tồn tại, khuyết điểm đã được chỉ ra nhưng chậm sửa chữa, đúng quy trình mà chưa chọn đúng người.
Đảng Cộng sản Việt Nam đặt ra nhiệm vụ phải thường xuyên tự chỉnh đốn, tự đổi mới vì đây là nhân tố quyết định sự tồn vong của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa, giúp Đảng giữ vững vai trò lãnh đạo cầm quyền trong mọi hoàn cảnh.
Đảng lãnh đạo trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế sâu rộng và thế giới có nhiều biến động phức tạp. Tự đổi mới giúp tư duy lãnh đạo, trong đó có tư duy kinh tế, phương thức hoạt động và công tác cán bộ không bị tụt hậu trước yêu cầu nhiệm vụ mới.
Đảng ta là đảng cầm quyền, nếu thiếu tu dưỡng, cán bộ đảng viên rất dễ sa vào chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng, lãng phí hoặc phai nhạt lý tưởng. Chỉnh đốn là cách tự làm trong sạch Đảng, để đảng viên tự soi, tự sửa, ngăn chặn các biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ trong nội bộ, giữ gìn uy tín và danh dự của Đảng.
Đối với một tổ chức có hàng triệu thành viên cũng như đối với một cá nhân cụ thể, sự chỉnh đốn bản thân luôn khó khăn hơn rất nhiều so với việc chỉnh đốn người khác vì khi đó, chúng ta phải đối mặt với “cái tôi” và những thói quen đã ăn sâu trong tiềm thức.
Về tâm lý, con người luôn có xu hướng tự vệ, bao biện cho sai phạm của mình nhưng lại dễ dàng nhìn thấy khuyết điểm của người khác.
Việc sửa đổi một thói quen không còn phù hợp hay thay đổi nhận thức bên trong cần cả kỷ luật thép lẫn sự kiên trì, bền bỉ mỗi ngày, giống như việc "đánh răng, rửa mặt hằng ngày" chứ không thể duy ý chí, muốn nhanh thì có nhanh.
"Tự soi, tự sửa" đối với một cá nhân nghĩa là thay vì để mắt đến lỗi lầm của người xung quanh, chúng ta cần dành một ít thời gian để nhìn lại suy nghĩ, lời nói và hành động của chính mình mỗi ngày; dám thừa nhận điểm yếu và những sai lầm cá nhân thay vì tìm cách chối bỏ hoặc đổ lỗi cho hoàn cảnh; biến việc rèn luyện đạo đức và tư duy thành phản xạ thường xuyên thay vì chỉ hứng chí thay đổi trong chốc lát.
Đối với một tổ chức lớn, bên cạnh việc tự chỉnh đốn, tự đổi mới theo quy chế nội bộ thì Đảng “tự soi mình trong con ngươi của nhân dân”. Điều này vừa là thực tiễn vừa là triết lý sâu sắc về mối quan hệ máu thịt giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân, khẳng định rằng sự đánh giá, công nhận công tâm của quần chúng chính là tấm gương sáng nhất để mỗi cán bộ, đảng viên soi vào, tự kiểm điểm để hoàn thiện bản thân.
Đảng ta luôn coi nhân dân là trung tâm, là chủ thể và là thước đo chính xác về hiệu quả của công cuộc đổi mới.
Đảng nhìn thấy sự đổi mới của mình trong sự đánh giá của nhân dân là bởi mọi chủ trương, đường lối đổi mới của Đảng không chỉ xuất phát từ tư duy lý luận mà phải được kiểm nghiệm bằng đời sống thực tế và sự hài lòng của người dân. Nhân dân chính là lực lượng giám sát quyền lực cũng như năng lực lãnh đạo của Đảng.
Nhân dân cũng chính là động lực của sự tự đổi mới - sự đánh giá khách quan, chân thực từ đông đảo quần chúng giúp Đảng kịp thời phát hiện những điểm chưa phù hợp, từ đó tự chỉnh đốn, sửa chữa khuyết điểm và hoàn thiện phương thức lãnh đạo.
Đảng “tự soi" qua lăng kính nhân dân là bởi mọi hành vi, lề lối làm việc và phẩm chất của người đảng viên đều được nhân dân quan sát, đánh giá khách quan và chính xác nhất.
Đảng dựa vào nhân dân thông qua phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng". Ý kiến đánh giá và phản hồi từ quần chúng là tấm gương phản chiếu rõ nhất những khuyết điểm, sai lầm của một tổ chức và các cá nhân.
Khi Đảng thực sự lắng nghe, chịu sự giám sát của nhân dân và kiên quyết sửa chữa sai lầm thì niềm tin của nhân dân đối với Đảng sẽ ngày càng được củng cố vững chắc.
Có nhiều cách thức để người dân “phản chiếu hình ảnh của Đảng” - trực tiếp phản ánh, góp ý với cấp ủy về công tác cán bộ, chủ trương, đường lối của Đảng; góp ý, kiến nghị đối với tổ chức đảng và chính quyền, phát hiện yếu kém, khuyết điểm của tổ chức và cá nhân cán bộ, đảng viên, nhất là những hành vi tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, “lợi ích nhóm”.
Nhân dân có thể tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng thông qua hoạt động của các cấp, các ngành, đối thoại, tiếp công dân, tiếp nhận và kịp thời chỉ đạo xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo, giải quyết kiến nghị, phản ánh chính đáng của nhân dân, trong đó có những vấn đề liên quan đến đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên.
Các tỉnh ủy, thành ủy cũng có trách nhiệm tổ chức đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy với nhân dân; xử lý đơn, thư khiếu nại, tố cáo và những kiến nghị, nguyện vọng hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tổ chức lấy ý kiến nhận xét của nhân dân nơi cư trú (thôn, xóm, tổ dân phố) đối với cán bộ, đảng viên trước khi kiểm điểm cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên theo định kỳ.
Thông qua hoạt động của các tổ tự quản của nhân dân ở cơ sở, ban thanh tra nhân dân, các tổ giám sát cộng đồng là cách thức quan trọng để nhân dân tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Để thực hiện nội dung này, trong những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, biện pháp để ngày càng phát huy mạnh mẽ vai trò của nhân dân trong tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng một cách trực tiếp, hiệu quả.
Tiến trình 15 năm đổi mới, chỉnh đốn Đảng, từ Hội nghị Trung ương 4 khóa XI đến nay (2012 – 2026), là một chặng đường mang tính chiến lược, liên tục và ngày càng quyết liệt, đánh dấu bước phát triển lớn về tư duy, bản lĩnh và năng lực lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Qua ba nhiệm kỳ liên tiếp (Đại hội XI, Đại hội XII, Đại hội XIII) và đến nhiệm kỳ XIV của Đảng, việc tự đổi mới, tự chỉnh đốn đã được mở rộng toàn diện, từ việc giải quyết các vấn đề cấp bách trong Đảng sang xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện.
Tổng kết 15 năm thực hiện các nghị quyết, kết luận về đổi mới, chỉnh đốn Đảng là nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV nhằm đánh giá thực chất năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.
Tổng kết 15 năm thực hiện nghị quyết, kết luận về xây dựng, chỉnh đốn Đảng cần làm rõ: những chuyển biến trong tổ chức, xây dựng Đảng đã nâng cao chất lượng lãnh đạo, khả năng giải quyết các vấn đề phát triển và củng cố niềm tin của Nhân dân đến đâu? Các tổ chức đảng và đảng viên mạnh lên, trưởng thành lên ở những lĩnh vực nào, lĩnh vực nào cần khắc phục?
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, để nâng cao năng lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn của Đảng, Trung ương cần nhìn thẳng vào những hạn chế kéo dài: vì sao tồn tại, khuyết điểm đã được chỉ ra nhưng chậm sửa chữa; vi phạm đã được cảnh báo nhưng vẫn tái diễn; có nội dung đúng quy trình mà chưa chọn đúng người, chưa giải quyết được việc, hiệu quả thấp. Các Nghị quyết mới phải xử lý căn nguyên, xác định trách nhiệm, kể cả trách nhiệm của cơ quan lãnh đạo, tham mưu ở Trung ương./.
