Họp báo Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Đổi mới tư duy lập pháp, tạo động lực mới cho tăng trưởng
Chiều 24/8, tại Hà Nội, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh chủ trì họp báo về kết quả Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Nhiều vấn đề liên quan đến nội dung Kỳ họp đã được thông tin tại họp báo.
Trao đổi với phóng viên tại họp báo, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, điểm nổi bật của Kỳ họp là sự đổi mới tư duy trong công tác xây dựng pháp luật, thể hiện rõ qua ba vấn đề.
Thứ nhất, tư duy xây dựng pháp luật đã chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và môi trường, nhiều luật được sửa đổi, bổ sung nhằm tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, khơi thông nguồn lực, tạo cơ hội và tiền đề cho phát triển, đáp ứng các mục tiêu tăng trưởng. Theo ông Tạ Đình Thi, công tác chuẩn bị cho các dự án luật cũng được thực hiện kỹ lưỡng, chu đáo. Việc nhanh chóng thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và các nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị thành các quy định pháp luật sẽ góp phần tạo niềm tin cho người dân, doanh nghiệp, biến chủ trương, chính sách thành động lực phát triển.
Thứ hai, trong các quy định pháp luật đã có sự chuyển biến mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đơn cử, dự án một luật sửa 4 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường cắt giảm tới 47 điều kiện kinh doanh, đồng thời chuyển 24 thủ tục hành chính từ thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Môi trường xuống UBND cấp tỉnh. Cùng với đó, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành tinh thần xuyên suốt trong nhiều đạo luật, nghị quyết. Các nội dung này được thể hiện ở những mức độ khác nhau, phù hợp với từng ngành, lĩnh vực, cho thấy bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy xây dựng pháp luật.
Thứ ba, tư duy lập pháp ngày càng thực tiễn, linh hoạt hơn, hướng tới đưa cuộc sống vào pháp luật để pháp luật đi vào cuộc sống. Điều này thể hiện rõ trong việc Quốc hội tập trung xử lý các vấn đề đặc thù, cấp bách phát sinh từ thực tiễn như tháo gỡ khó khăn cho các dự án điện gió, điện mặt trời; giải quyết vướng mắc trong phát triển y tế nhà nước, y tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xử lý vấn đề liên quan đến dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.
Ông Tạ Đình Thi cho rằng, việc kịp thời tháo gỡ các vướng mắc giúp bảo đảm tiến độ triển khai các dự án theo yêu cầu của Trung ương và Bộ Chính trị. Các luật được xây dựng theo tinh thần mở, tập trung quy định những vấn đề mang tính khung, nguyên tắc và thuộc thẩm quyền của Quốc hội; những vấn đề cụ thể được giao Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương quy định. Cách tiếp cận này vừa tạo sự ổn định lâu dài của pháp luật, vừa bảo đảm tính linh hoạt để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tiễn trong thời gian tới.
Bà Phạm Thị Hồng Yến, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhấn mạnh, tại Kỳ họp này, Quốc hội đã xem xét, thông qua nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng. Đây là những quyết sách có ý nghĩa lớn, góp phần tạo lập khuôn khổ pháp lý, đưa ra các quy định, chính sách mới với kỳ vọng tạo tác động lan tỏa tới các ngành, lĩnh vực và địa phương trên cả nước, đáp ứng yêu cầu tạo động lực từ thể chế cho tăng trưởng kinh tế bứt phá và phát triển bền vững. Nhiều quyết sách đã đi thẳng vào những điểm nghẽn của thực tiễn, tạo cơ sở để chuyển nhanh từ chủ trương sang hành động, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số ngay trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
Bà Phạm Thị Hồng Yến đánh giá, một trong những chính sách có tác động trực tiếp, diện bao phủ rộng là Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Theo đó, giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong hai năm 2026 và 2027 đối với cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng; đồng thời giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong hai năm này đối với doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu không quá 10 tỷ đồng. Mặc dù chính sách được Quốc hội quyết định tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vào tháng 8/2026, nhưng sẽ được áp dụng ngay đối với doanh thu của cả năm 2026.
Theo báo cáo của Chính phủ, chính sách này tác động tới khoảng 2,7 triệu cá nhân, hộ kinh doanh, chiếm 99% tổng số hộ, cá nhân kinh doanh trên cả nước, cùng khoảng 865.000 doanh nghiệp, tổ chức, chiếm 81% tổng số doanh nghiệp. Đây là diện tác động rất rộng, giúp giảm trực tiếp nghĩa vụ thuế, tháo gỡ khó khăn về nguồn lực tài chính, tạo điều kiện để các hộ kinh doanh và doanh nghiệp tăng lợi nhuận, tái đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh và nuôi dưỡng quy mô phát triển, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Một quyết sách quan trọng khác được Quốc hội thông qua tại phiên bế mạc là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Luật đã cắt giảm, hợp nhất và thu hẹp phạm vi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, từ 198 ngành, nghề xuống còn 137 ngành, nghề. Bà Phạm Thị Hồng Yến khẳng định, ý nghĩa của việc sửa đổi không chỉ nằm ở việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh mà còn hướng tới đổi mới phương thức quản trị theo hướng hiện đại, trong đó Nhà nước tập trung kiểm soát những rủi ro thực sự cần thiết, đồng thời tạo thêm dư địa thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Tinh thần của lần sửa đổi này là chỉ duy trì điều kiện kinh doanh, cơ chế tiền kiểm đối với những lĩnh vực có rủi ro cần kiểm soát bằng điều kiện gia nhập thị trường; đối với những rủi ro có thể kiểm soát hiệu quả bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc hoặc hậu kiểm thì chuyển sang các công cụ quản lý phù hợp hơn. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các chủ thể kinh tế tham gia thị trường nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, nhất là đối với các lĩnh vực liên quan đến sức khỏe cộng đồng, môi trường, an toàn xã hội, trật tự công cộng, quốc phòng, an ninh quốc gia và đạo đức xã hội.../.
