Bắc Ninh – vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa, lịch sử đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch vùng Thủ đô. Không chỉ nổi tiếng với dân ca quan họ, nơi đây còn sở hữu hệ thống di tích dày đặc, cùng nhiều làng nghề truyền thống độc đáo. Việc khai thác hiệu quả các giá trị di sản, gắn với xây dựng sản phẩm trải nghiệm, đang mở ra hướng đi mới, thu hút ngày càng nhiều du khách.
Khai thác tài nguyên, gia tăng trải nghiệm du lịch
Nguồn tài nguyên du lịch của Bắc Ninh đa dạng về loại hình, có tính bổ trợ trong phát triển sản phẩm, từ văn hóa – tâm linh đến sinh thái, nghỉ dưỡng. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.400 lễ hội, gần 1.450 di tích lịch sử - văn hóa, 24 bảo vật quốc gia, 27 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và 8 di sản được UNESCO ghi danh. Những giá trị tiêu biểu như dân ca quan họ, tranh dân gian Đông Hồ cùng hệ thống làng nghề truyền thống, phong tục bản địa và cảnh quan tự nhiên tạo nền tảng quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng.
Cùng với đó, các điểm đến sinh thái như Khu du lịch Suối Mỡ, hồ Cấm Sơn, khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử… đang từng bước được khai thác, góp phần đa dạng hóa trải nghiệm, đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng, khám phá của du khách.
Tại Đền Đô, những ngày trung tuần tháng Tư, không khí khá nhộn nhịp, từng đoàn khách nối nhau dâng hương, tham quan. Không gian cổ kính, kiến trúc đặc sắc cùng những giá trị lịch sử lâu đời tạo nên sức hút riêng. Bên hồ bán nguyệt, làn điệu quan họ cất lên, lan nhẹ trên mặt nước tĩnh lặng.
Trên thuyền, liền anh khăn xếp, áo the, liền chị áo tứ thân, nón quai thao đối đáp nhịp nhàng; dưới bờ, du khách đứng kín hai bên, chăm chú theo dõi, vỗ tay theo từng câu hát. Nhiều du khách trực tiếp giao lưu, đối đáp cùng các liền anh, liền chị, qua đó trực tiếp cảm nhận giá trị của di sản.
Trong đoàn khách từ Hà Nội, bà Đặng Bích Thọ cùng một số người bạn hào hứng tham gia hát đối, tạo nên không khí rộn ràng, gần gũi với những câu hát nối tiếp tiếng cười. Bà Thọ chia sẻ, dù đã nhiều lần đến Đền Đô, nhưng mỗi lần đều có cảm nhận khác nhau; không gian nơi đây vừa đậm giá trị lịch sử, văn hóa, vừa thoáng đãng, đem lại cảm giác thư thái, nhẹ nhàng.
Cùng với các di tích lịch sử, những làng nghề truyền thống đang trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch Bắc Ninh. Tại Trung tâm bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ, du khách được tận mắt chứng kiến, tham gia trải nghiệm quy trình làm tranh thủ công. Nhiều du khách, đặc biệt là các gia đình có trẻ nhỏ, thích thú khi tự tay in tranh và mang về làm kỷ niệm. Đặc biệt, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại, qua đó nâng cao giá trị và tạo thêm sức hút cho du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề.
Theo chị Nguyễn Thị Vân Anh, Giám đốc Công ty du lịch Hoàng Anh Travel, các tour trải nghiệm tại Bắc Ninh, đặc biệt là tour kết hợp sinh thái và văn hóa, đang nhận được phản hồi tích cực từ du khách. Nhiều đoàn sau khi tham gia tiếp tục đăng ký quay lại vào những dịp sau. Việc kết nối thêm các điểm đến tâm linh như Tây Yên Tử, chùa Vĩnh Nghiêm cũng góp phần làm phong phú hành trình.
Đồng bộ giải pháp, định hình điểm đến
Năm 2025, Bắc Ninh đón 6,3 triệu lượt khách, tăng 26% so với năm 2024, trong đó có 355 nghìn lượt khách quốc tế; tổng doanh thu du lịch đạt 5.500 tỷ đồng, tăng 13%. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.000 cơ sở lưu trú, gần 100 doanh nghiệp lữ hành và 38 khu, điểm du lịch cấp tỉnh. Trên đà tăng trưởng, năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đón khoảng 6,5–7 triệu lượt khách, trong đó khoảng 420 nghìn lượt khách quốc tế; doanh thu đạt khoảng 6.600 tỷ đồng, từng bước khẳng định vị thế trong hệ thống điểm đến của vùng Thủ đô.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Đỗ Tuấn Khoa cho biết, trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh xác định du lịch là ngành kinh tế dịch vụ quan trọng, có vai trò lan tỏa, thúc đẩy các lĩnh vực văn hóa, thương mại, dịch vụ. Bắc Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 10 triệu lượt khách, doanh thu đạt khoảng 10.000 tỷ đồng, hình thành ít nhất 1 khu du lịch quốc gia, 2 khu du lịch cấp tỉnh và khoảng 10 điểm du lịch được công nhận.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, trong đó tập trung xây dựng sản phẩm du lịch theo hướng đặc trưng, có chiều sâu. Du lịch văn hóa – tâm linh – lễ hội tiếp tục được xác định là sản phẩm mũi nhọn, với các tour chuyên đề như “Hành trình Quan họ”, “Bắc Ninh - vùng đất thiêng”, “Theo dấu chân di tích lịch sử”, đồng thời tổ chức festival Quan họ định kỳ, phục dựng lễ hội gắn với trải nghiệm hiện đại. Cùng với đó, hạ tầng và dịch vụ tại các điểm đến trọng điểm từng bước được đầu tư, nâng cấp.
Ở lĩnh vực du lịch làng nghề, tỉnh chú trọng xây dựng các tour trải nghiệm gắn với sản xuất và tiêu dùng tại chỗ, kết nối các làng nghề tiêu biểu như Đông Hồ, Đồng Kỵ, Đại Bái, Phù Khê; phát triển không gian biểu diễn dân ca quan họ, chèo, các hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống. Du lịch nông thôn, sinh thái, cộng đồng cũng được đẩy mạnh với các mô hình trải nghiệm canh tác, ẩm thực, lưu trú homestay gắn với bảo tồn không gian văn hóa.
Đáng chú ý, Bắc Ninh đang từng bước phát triển du lịch hội nghị (MICE), du lịch học đường và sản phẩm kinh tế đêm, với các chương trình như “Đêm Quan họ trên thuyền”, không gian ẩm thực Kinh Bắc, các tuyến phố đi bộ kết hợp dịch vụ vui chơi, mua sắm. Đây được xem là hướng đi nhằm kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách.
Song song với phát triển sản phẩm, công tác liên kết vùng và xúc tiến du lịch được đẩy mạnh. Tỉnh tăng cường kết nối tour, tuyến với Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh; phát triển các tour ngắn ngày phục vụ khách quốc tế. Đồng thời, tỉnh thường xuyên tổ chức khảo sát điểm đến, hội nghị, tọa đàm nhằm hoàn thiện sản phẩm; đẩy mạnh quảng bá, kết nối với các doanh nghiệp lữ hành để đưa Bắc Ninh trở thành điểm đến trong các hành trình du lịch.
Theo ông Đỗ Tuấn Khoa, tỉnh tiếp tục ưu tiên bảo tồn các giá trị văn hóa, kiến trúc, cảnh quan; phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, gắn kết các di tích, danh thắng thành hệ thống tuyến, điểm du lịch. Cùng với đó, tỉnh định hướng phát triển các mô hình làng nghề, nông nghiệp hữu cơ gắn với du lịch; thúc đẩy liên kết nội tỉnh, liên vùng nhằm tạo ra các sản phẩm đặc trưng, có khả năng cạnh tranh.
Từ góc độ doanh nghiệp, anh Nguyễn Thế Trọng, Giám đốc Công ty Cổ phần du lịch quốc tế Tre Việt cho rằng, để thu hút du khách bền vững, các điểm đến cần nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường kết nối các di sản, xây dựng những “câu chuyện” xuyên suốt hành trình. Khi du khách không chỉ tham quan mà còn được trải nghiệm, cảm nhận chiều sâu văn hóa, hành trình sẽ trở nên ấn tượng và đáng nhớ hơn.
Việc gắn kết di tích lịch sử với làng nghề truyền thống, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và đẩy mạnh liên kết vùng đang tạo động lực mới cho du lịch Bắc Ninh. Từ nền tảng di sản đặc sắc và định hướng phát triển bài bản, du lịch Kinh Bắc từng bước chuyển mình, khẳng định sức hút của một điểm đến giàu bản sắc trong vùng Thủ đô./.
