Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Đề xuất mở rộng địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn
Theo chương trình Kỳ họp, sáng 21/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Dự phiên thảo luận tại Tổ 2, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, cần hoàn thiện căn cứ khoa học, tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi thông qua luật, tránh ban hành các quy định mang tính hình thức, khó áp dụng. Dự thảo Luật đã đưa ra quy định cấm hoàn toàn việc trưng bày sản phẩm, bao bì, hình thức, hình ảnh, tên nhãn hiệu tại các điểm bán buôn, bán lẻ, thay vì cho phép trưng bày một bao, một tút của mỗi nhãn hiệu như hiện hành. Theo Chủ tịch Quốc hội, quy định này cần phải giải thích, định nghĩa rõ ràng giữa hành vi trưng bày và tiếp thị trực tiếp; đồng thời, cần đánh giá kỹ tính khả thi trên thực tế, đặc biệt tại các cửa hàng miễn thuế ở sân bay, nhà ga, khu vực biên giới; phân định rõ với hoạt động niêm yết giá, sử dụng tên thương mại hợp pháp theo Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Giá.
Việc quy định tủ đựng thuốc lá kín, không để lộ sản phẩm, theo Chủ tịch Quốc hội là phù hợp với mục tiêu giảm kích thích mua thuốc lá, tuy nhiên, cần có hướng dẫn cụ thể và chế tài đủ mạnh để tránh tình trạng quy định cấm nhưng việc thực hiện lại hình thức. Chủ tịch Quốc hội đề nghị mở rộng địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, chuyển dần các địa điểm hiện có khu vực dành riêng cho người hút thuốc, như khách sạn, quán bar, karaoke, vũ trường, nhà hàng, sang cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà theo lộ trình; bổ sung tàu hỏa, tàu thủy vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn.
Bày tỏ đồng tình với việc mở rộng các khu vực không khói thuốc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh quyền được bảo vệ sức khỏe của người không hút thuốc; đồng thời cho rằng, việc bố trí các điểm hút thuốc cần được thực hiện rõ ràng, đúng quy định. Liên quan tới đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên 85% trên mỗi mặt chính trước và sau bao thuốc, đồng thời bổ sung số điện thoại tổng đài hỗ trợ cai nghiện và thay đổi mẫu cảnh báo định kỳ, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, cảnh báo sức khỏe là cần thiết nhưng cũng chưa đủ để thay đổi hành vi của người nghiện thuốc lá. Vì vậy, chính sách cần kết hợp giữa cảnh báo với các biện pháp quản lý, phòng ngừa và hỗ trợ cai nghiện hiệu quả; quy định rõ thời hạn thay đổi mẫu cảnh báo và có cơ chế giám sát để tránh tình trạng doanh nghiệp trì hoãn thực hiện.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, trong dự Luật này, cần lưu ý tới việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực cai nghiện thuốc lá theo hướng hậu kiểm, tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của Bộ Y tế; tăng cường cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi; cân nhắc kỹ việc cấm bán qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các ứng dụng số; cho phép sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện và xử lý vi phạm; cắt giảm một số thủ tục hành chính không cần thiết, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền...
Đóng góp ý kiến đối với dự án Luật, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) bày tỏ tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là việc luật hóa các quy định cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và tăng cường những biện pháp hạn chế tiếp cận thuốc lá. Đại biểu cho rằng đây là bước cụ thể hóa cần thiết quan điểm chuyển mạnh sang chủ động phòng bệnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân.
Qua nghiên cứu hồ sơ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đại biểu nhận thấy dự thảo đã được tiếp thu, chỉnh lý theo hướng rõ hơn về đối tượng bị cấm, đồng thời tiếp tục duy trì các công cụ quản lý cần thiết đối với kinh doanh thuốc lá truyền thống. Góp ý vào một số vấn đề liên quan trực tiếp đến hiệu quả phòng ngừa và khả năng tổ chức thi hành, đại biểu Việt Nga đề nghị tiếp thu kiến nghị của cơ quan thẩm tra, bổ sung nguyên liệu không chứa nicotine được sử dụng chuyên dùng cho sản phẩm thuốc lá vào phạm vi điều chỉnh; làm rõ dấu hiệu chuyên dùng để phân biệt với các chất, nguyên liệu có mục đích sử dụng hợp pháp khác. Luật xác định những dấu hiệu pháp lý cơ bản; Chính phủ quy định tiêu chí kỹ thuật và phương pháp nhận diện.
Tham gia góp ý hoàn thiện dự án Luật, đại biểu Trần Văn Khải (Ninh Bình) đề xuất 4 nhóm nội dung chỉnh lý cụ thể. Thứ nhất, bổ sung vào khoản 10 Điều 2 dự thảo Luật: Làm rõ việc niêm yết danh mục tên và giá bán thuốc lá bằng chữ theo mẫu thống nhất do Chính phủ quy định (không kèm hình ảnh, màu sắc, biểu tượng, nhãn hiệu quảng cáo) hoặc việc đưa thuốc lá ra khỏi nơi cất giữ để giao cho người mua, kiểm kê, sắp xếp hàng hóa thì không bị coi là trưng bày thuốc lá.
Thứ hai, sửa đổi khoản 5 Điều 9 theo hướng: Quy định cấm trưng bày thuốc lá (trừ các cửa hàng miễn thuế, khu vực cách ly cảng hàng không quốc tế và các trường hợp do Chính phủ quy định), nhằm giảm sức hấp dẫn đối với người dưới 18 tuổi; đồng thời giao Chính phủ quy định cách thức cất giữ, giá bán thuốc lá và có công cụ kiểm tra, giám sát.
Thứ ba, điều chỉnh điểm b khoản 1 Điều 25 theo hướng: Giữ nguyên quy định cơ sở buôn bán, bán lẻ thuốc lá phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; trao quyền từ chối bán hàng nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi.
Thứ tư, về điều khoản thi hành, đại biểu đề nghị sửa thời hạn chuyển tiếp là 12 tháng kể từ ngày luật có hiệu lực để bảo đảm Chính phủ ban hành kịp thời nghị định quy định chi tiết thi hành đồng bộ./.
