Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi không gian mạng trở thành mặt trận tư tưởng trực diện thì công tác dư luận xã hội trở thành yêu cầu chiến lược trong nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trong suốt quá trình lãnh đạo đất nước, sức mạnh của Đảng không chỉ là đường lối đúng mà còn ở khả năng nắm chắc thực tiễn, lắng nghe nhân dân và dẫn dắt xã hội. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi không gian mạng trở thành mặt trận tư tưởng trực diện thì công tác dư luận xã hội trở thành yêu cầu chiến lược trong nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Đại hội XIV của Đảng mở ra giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn 2045 cùng nhiều quyết sách lớn về đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đường lối đối ngoại. Song, chủ trương càng lớn, phạm vi tác động càng rộng thì yêu cầu tạo dựng sự đồng thuận xã hội lại càng cấp thiết.
Không có nghị quyết nào tự đi vào cuộc sống. Không có chủ trương nào tự trở thành động lực phát triển nếu nhân dân chưa thấu hiểu để đồng tình và tự giác thực hiện.
Chính vì vậy, khi triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, công tác dư luận xã hội giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đây là cầu nối giữa “ý Đảng” với “lòng dân”, là kênh kiểm nghiệm sinh động mức độ phù hợp và sức lan tỏa của chủ trương, chính sách trong đời sống. Làm tốt công tác này là góp phần đưa Nghị quyết vào cuộc sống, củng cố sự thống nhất trong Đảng và tăng cường đồng thuận trong xã hội.
Trước đây, công tác dư luận xã hội chủ yếu được hiểu là việc nắm bắt tình hình tư tưởng, tổng hợp ý kiến và phản ánh với cấp có thẩm quyền. Cách làm đó vẫn cần thiết nhưng trong bối cảnh hiện nay đã không còn đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Sự phát triển của đất nước đòi hỏi công tác này phải trở thành công cụ phân tích, dự báo và tham mưu chiến lược, giúp Đảng nắm chắc thực tiễn, lắng nghe tiếng nói của nhân dân, củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền.
Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Phạm Tất Thắng khẳng định, công tác dư luận xã hội không thể chỉ dừng lại ở việc nắm bắt, tổng hợp và phản ánh thông tin mà phải nâng cao năng lực phân tích, đánh giá, dự báo và tham mưu chiến lược. Phải kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu truyền thống và hiện đại, giữa nắm bắt dư luận xã hội trực tiếp với theo dõi, phân tích thông tin trên môi trường số. Phải kịp thời phát hiện những vấn đề mới nảy sinh, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện để tham mưu với cấp ủy, chính quyền giải pháp phù hợp.
Giáo sư, Tiến sĩ Phùng Hữu Phú cũng cho rằng, dư luận xã hội đang xuất hiện nhiều hiện tượng, động thái và đặc điểm mới, trong khi những bài viết, lý thuyết mới về dư luận xã hội và công tác này ở Việt Nam còn rất ít. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp thu có chọn lọc những tri thức khoa học, những hạt nhân phù hợp để hoàn thiện, làm phong phú hơn lý luận về công tác dư luận xã hội.
Đó không chỉ là sự đổi mới về phương pháp làm việc mà còn phản ánh bước phát triển trong tư duy lãnh đạo của Đảng. Lắng nghe dư luận là để Đảng hiểu rõ thực tiễn, nhận diện đúng những vấn đề cần tháo gỡ, từ đó nâng cao chất lượng lãnh đạo và hiệu quả tổ chức thực hiện. Vì vậy, hiệu quả của công tác này không chỉ là số lượng thông tin thu thập hay báo cáo tham mưu, mà phải được đo bằng mức độ đóng góp vào việc tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.
Yêu cầu đổi mới càng cấp thiết khi không gian mạng đang làm thay đổi sâu sắc cách thức hình thành và lan tỏa dư luận xã hội. Theo Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, riêng giai đoạn 2025-2026, số vụ việc thông tin xấu, độc trên không gian mạng tăng hơn 300%, trong đó hơn 70% hướng trực tiếp vào nền tảng tư tưởng của Đảng. Báo cáo Rủi ro toàn cầu năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới cũng tiếp tục xếp thông tin sai lệch và thao túng thông tin vào nhóm rủi ro ngắn hạn hàng đầu.
Đặc biệt, cùng với sự phát triển của AI, Big Data và công nghệ tạo sinh, việc tạo lập, cắt ghép, ngụy tạo thông tin ngày càng tinh vi, khó nhận diện. Các thế lực thù địch, phản động và các đối tượng cơ hội chính trị đã lợi dụng môi trường này để phát tán thông tin sai sự thật bằng những phương thức ngày càng tinh vi. Không ít luận điệu xuyên tạc được ngụy trang dưới những cái tên như: “Góc nhìn khác”, “Thông tin đa chiều”, “Hiểu lại lịch sử”, “Bình luận khách quan”…
Nếu trước đây, các thông tin chống phá chủ yếu xuất hiện trên các trang web nhỏ, thì nay chỉ một video ngắn trên mạng xã hội cũng có thể lan truyền rất nhanh. Nếu trước đây, thủ đoạn chủ yếu là xuyên tạc bằng câu chữ, thì nay, các đối tượng sử dụng AI, hình ảnh giả, âm thanh giả và công nghệ deepfake để lừa dối người tiếp nhận.
Tính chất cuộc đấu tranh trên không gian mạng đã thay đổi và ngày càng quyết liệt hơn. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể tiếp tục bằng tư duy, phương thức cũ. Công tác dư luận xã hội không thể tiếp tục chờ sự việc xảy ra rồi mới tổng hợp, phản ánh, xử lý. Bởi trong môi trường số, chỉ chậm vài giờ nhiều khi đồng nghĩa với mất thế chủ động.
Thực tế đòi hỏi phải nhận diện sớm những vấn đề cần được khẳng định, kịp thời giải thích những chủ trương mới và lắng nghe, giải đáp những băn khoăn chính đáng của nhân dân. Yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang tư duy phân tích, dự báo, tham mưu sớm, định hướng sớm.
Giữ vững thế chủ động trên mặt trận tư tưởng không chỉ là “chống”, mà còn phải “xây”. Đó là xây dựng niềm tin xã hội, xây dựng dòng thông tin chính thống nhanh, chính xác, thuyết phục và xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh để những giá trị tích cực lan tỏa mạnh mẽ hơn các thông tin sai lệch, xuyên tạc. Chỉ khi thông tin chính thống đến sớm, sự thật được lý giải thuyết phục thì việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng mới hiệu quả.
Để làm được điều đó, công tác dư luận xã hội phải tiếp tục được hiện đại hóa!
Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu lớn và AI; xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, các bộ chỉ số đánh giá tâm trạng xã hội, mức độ đồng thuận xã hội, niềm tin xã hội và hiệu quả truyền thông chính sách sẽ tạo thêm cơ sở khoa học để nâng cao chất lượng phân tích, dự báo và tham mưu chiến lược.
Theo định hướng của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đến năm 2030 phải bảo đảm 100% chủ trương lớn được nhận diện sớm, giải thích sớm, định hướng sớm và xử lý sớm. Đồng thời, phải hoàn thành cơ bản hệ sinh thái công tác tư tưởng số thống nhất trong toàn Đảng, hình thành Trung tâm điều hành thông tin tư tưởng cấp Trung ương trước năm 2028.
Cùng với ứng dụng công nghệ là tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ, cộng tác viên làm công tác dư luận xã hội có bản lĩnh chính trị vững vàng, am hiểu thực tiễn, có tư duy khoa học, kỹ năng phân tích, dự báo, khả năng ứng dụng công nghệ. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị để phát huy sức mạnh tổng hợp trong nắm bắt, phân tích, định hướng và xử lý các vấn đề dư luận xã hội.
Lắng nghe nhân dân luôn là biểu hiện của một Đảng cầm quyền tự tin, khoa học và gắn bó mật thiết với thực tiễn. Chỉ khi hiểu đúng xã hội mới có thể dẫn dắt dư luận xã hội. Chỉ khi giữ được niềm tin mới có thể quy tụ sức mạnh. Và chỉ khi “ý Đảng” luôn gặp được “lòng dân”, Nghị quyết Đại hội XIV mới thực sự trở thành động lực đưa đất nước vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới./.
