Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh, qua đó giảm số tội có quy định hình phạt cao nhất này từ 10 xuống còn 4, gồm: tội phản bội Tổ quốc; tội giết người; tội khủng bố; tội sản xuất trái phép chất ma túy.
Chiều 26/8, Cục Truyền thông Công an nhân dân phối hợp với Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) tổ chức buổi Toạ đàm truyền thông chính sách các dự án luật, nghị quyết do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Quốc hội khoá XVI tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.
Tại tọa đàm, đại diện Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) đã cung cấp thông tin về những điểm mới các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất gồm: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Tại tọa đàm, các đại biểu đánh giá sự cần thiết sửa đổi các dự án luật và cho rằng đây là những đạo luật có tính chất nền tảng, các chính sách hình sự, tố tụng hình sự được sửa đổi sẽ tác động rất lớn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội nên cần tập trung, nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng để thể chế hóa đầy đủ, chính xác, kịp thời các chủ trương, chính sách mới của Đảng trong công tác phòng, chống tội phạm và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trên thực tế.
Về Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Đại tá Ngô Đức Thắng, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp cho biết, qua gần 10 năm thi hành nhiều quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành đã bộc lộ vướng mắc, bất cập; một số quy định chưa bao quát hết các hành vi nguy hiểm cho xã hội mới phát sinh; một số quy định chưa thật sự thống nhất, đồng bộ với pháp luật chuyên ngành, pháp luật tố tụng hình sự, pháp luật xử lý vi phạm hành chính và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Việc sửa đổi lần này tập trung vào 4 vấn đề lớn: sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến tội phạm; sửa đổi, bổ sung các quy định về hình phạt; sửa đổi, bổ sung các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự và thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; sửa đổi các quy định của Bộ luật để bảo đảm đồng bộ, thống nhất, khả thi và kỹ thuật lập pháp.
Một trong những nội dung cơ bản là đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội. Bộ luật Hình sự hiện hành quy định 10 tội danh bị áp dụng khung hình phạt cao nhất đến tử hình. Chính phủ đề xuất bỏ tử hình với 6 tội, gồm: tội bạo loạn (điều 112); tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (điều 142); tội mua bán trái phép chất ma túy (điều 251); tội chống loài người (điều 422); tội phạm chiến tranh (điều 423); tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (dự kiến nhập chung vào tội khủng bố). Các tội còn giữ hình phạt tử hình gồm: tội phản bội Tổ quốc; tội giết người; tội khủng bố; tội sản xuất trái phép chất ma túy. Theo đó, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh, qua đó giảm số tội có quy định hình phạt cao nhất này từ 10 xuống còn 4.
Trả lời câu hỏi của phóng viên, Đại tá Ngô Đức Thắng, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) cho biết, chủ trương chung của Đảng, Nhà nước là tiếp tục giảm và tiến tới bỏ hình phạt tử hình. Tuy nhiên, quá trình này phải có lộ trình, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tế của đất nước trong từng giai đoạn.
Theo Đại tá Ngô Đức Thắng, việc lựa chọn các tội danh tiếp tục áp dụng hình phạt tử hình đã được đánh giá kỹ lưỡng về khoa học, thực tiễn và có tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Bốn tội danh được đề xuất giữ lại được đánh giá là những tội có tính chất tàn ác nhất. Trong đó, 3 tội liên quan trực tiếp đến tính mạng con người, tội còn lại tuy không trực tiếp xâm hại tính mạng nhưng có thể gây hậu quả hủy hoại giống nòi. Riêng đối với tội sản xuất trái phép chất ma túy, dự thảo vẫn đề xuất giữ hình phạt tử hình. Đại tá Thắng lý giải hành vi này có tính tổ chức rất cao, tính chất đặc biệt nghiêm trọng và được đánh giá là nguy hiểm nhất trong các tội phạm về ma túy.
Về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), các đại biểu bày tỏ tán thành việc sửa đổi Luật dựa trên các chủ trương, quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức, bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không tổ chức đơn vị hành chính cấp huyện; bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức thực tế của bộ máy nhà nước và các cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hiện nay; nâng cao hiệu lực, hiệu quả, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm hoạt động điều tra được tổ chức khoa học, kịp thời, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn mới.
Các đại biểu kiến nghị Ban soạn thảo tiếp tục hoàn thiện các quy định về mô hình tổ chức Cơ quan điều tra và quy định về thẩm quyền của từng Cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, xác định tên gọi, nhiệm vụ, quyền hạn điều tra của các cơ quan này; nhiệm vụ, quyền hạn của Công an xã, phường, đặc khu, đồn Công an trong xác định tố giác, tin báo về tội phạm, tiến hành tiếp nhận, xác minh ban đầu bảo đảm đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm sau khi thực hiện tinh gọn bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp./.
