Với Nghị quyết số 57-NQ/TW, công nghệ số đang ngày càng khẳng định vai trò rút ngắn khoảng cách địa lý ở các thôn, bản vùng cao, biên giới.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai bằng những sản phẩm, nhiệm vụ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, lấy người dân và hiệu quả quản lý làm trung tâm. Công nghệ không dừng ở ứng dụng, mà trở thành công cụ giải quyết các vấn đề cụ thể của đời sống, từng bước chuyển hóa thành kết quả thực chất, để khoa học, công nghệ đóng góp ngày càng rõ nét vào phát triển kinh tế - xã hội.
* Người dân làm trung tâm phục vụ và thụ hưởng
Thể hiện quyết tâm đổi mới phương thức bảo đảm an ninh, trật tự trên nền tảng số, Công an thành phố Hà Nội đã ra mắt ba sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm an ninh, trật tự và chất lượng phục vụ người dân. Đó là: Dây chuyền sản xuất thiết bị báo cháy không dây; ứng dụng Cảnh sát Hà Nội thông minh (Hanoi Smart Police) được thí điểm trên nền tảng iHanoi; giải pháp sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) giám sát an ninh, trật tự bước sang giai đoạn 2 sau thời gian thử nghiệm.
Điểm xuyên suốt của các giải pháp là lấy người dân làm trung tâm phục vụ và thụ hưởng. Người dân không chỉ được tiếp cận các dịch vụ thuận tiện, an toàn và được hỗ trợ kịp thời hơn mà còn trực tiếp tham gia giữ gìn an ninh, trật tự thông qua phản ánh hiện trường, cung cấp thông tin và chấp hành cảnh báo, hướng dẫn của cơ quan chức năng.
Ba sản phẩm, giải pháp tạo thành hệ sinh thái hỗ trợ bảo đảm an ninh, trật tự theo hướng chủ động, kết nối và lấy dữ liệu làm nền tảng. Hanoi Smart Police mở rộng kênh kết nối với người dân; UAV tăng khả năng quan sát, phát hiện và điều phối ngoài thực địa; thiết bị báo cháy không dây đưa công nghệ cảnh báo sớm đến hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh và công trình.
Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội nêu rõ, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là đột phá chiến lược để xây dựng lực lượng Công an Thủ đô thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, lấy sự hài lòng và an toàn của nhân dân làm thước đo giá trị cao nhất. Ba sản phẩm chuyển đổi số được ra mắt là minh chứng sinh động cho tinh thần dám nghĩ, dám làm; thể hiện quyết tâm gương mẫu, đi đầu của lực lượng Công an thành phố Hà Nội trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Tỉnh Khánh Hòa công bố các nhiệm vụ cấp thiết (bài toán lớn) về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Cụ thể, Khánh Hòa đặt mục tiêu xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu tập trung về bệnh không lây nhiễm và y tế dự phòng; chuẩn hóa bộ chỉ tiêu và quy trình cập nhật dữ liệu.
Trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, tỉnh xác định nhiệm vụ xây dựng bản đồ cảnh báo thiên tai nhằm khắc phục tình trạng thông tin, dữ liệu về bão, lũ, sạt lở, ngập lụt, xâm nhập mặn… còn phân tán. Một “bài toán lớn” khác là xây dựng kho dữ liệu dùng chung cấp tỉnh. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chính quyền số và khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên dữ liệu. Khi đi vào vận hành, kho dữ liệu dùng chung cung cấp dữ liệu cho chính quyền số và đô thị thông minh.
Khánh Hòa còn xác định xây dựng đô thị thông minh giai đoạn 2026-2030 là một “bài toán lớn” mang tính dài hạn. Tỉnh định hướng quy hoạch và triển khai hạ tầng đô thị thông minh dựa trên các trụ cột gồm: quản lý, điều hành đô thị thông minh; hạ tầng số và dữ liệu đô thị; dịch vụ công thông minh cho người dân, doanh nghiệp; kết nối với kho dữ liệu dùng chung và các nền tảng số.
Mỗi nhiệm vụ đều gắn với sản phẩm đầu ra, hiệu quả kỳ vọng và cơ quan chịu trách nhiệm, đồng thời huy động chuyên gia, doanh nghiệp và đối tác công nghệ tham gia.
* Thu hẹp hiệu quả khoảng cách số
Cùng với sự phát triển của hạ tầng viễn thông, điện thoại thông minh và Internet ngày càng phổ biến, mở ra cơ hội để người dân vùng biên tiếp cận thông tin chính thống, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử cùng các tiện ích số. Tuy nhiên, khoảng cách về hạ tầng, thiết bị và kỹ năng sử dụng công nghệ vẫn là rào cản hiện hữu, đặc biệt với người lớn tuổi, sống ở vùng khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số.
UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành "Kế hoạch triển khai xây dựng thôn số, thôn thông minh trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030" nhằm đưa chuyển đổi số đến từng cộng đồng dân cư, thúc đẩy phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số ngay từ cơ sở.
Lào Cai phấn đấu giai đoạn 2026 - 2027, 100% xã, phường sẽ hoàn thành rà soát hiện trạng theo Bộ tiêu chí và ban hành kế hoạch xây dựng thôn số, thôn thông minh. Mỗi xã, phường phấn đấu có trên 30% số thôn, tổ dân phố đạt thôn số mức cơ bản; toàn tỉnh có 25 xã, phường hoàn thành xây dựng ít nhất 1 thôn số mức nâng cao và 1 thôn thông minh.
Giai đoạn 2028 - 2030, mục tiêu đặt ra là 100% xã, phường hoàn thành xây dựng các thôn, tổ dân phố đáp ứng thôn số mức cơ bản; trong đó tối thiểu 20% thôn, tổ dân phố đạt chuẩn thôn số mức nâng cao và tối thiểu 10% đạt chuẩn thôn thông minh.
Kế hoạch xác định việc xây dựng thôn số phải gắn với các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của tỉnh; đồng thời ưu tiên sử dụng các nền tảng số, cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin dùng chung, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp, lãng phí. UBND tỉnh Lào Cai khuyến khích người dân chủ động đầu tư, trang bị thiết bị thông minh, sử dụng dịch vụ số, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử và các ứng dụng số phục vụ sản xuất, kinh doanh, học tập, đời sống.
Tại xã Tuyên Lâm - xã miền núi, biên giới ở phía Tây Bắc tỉnh Quảng Trị, với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rõ từng người”, đoàn viên thanh niên đang trực tiếp đồng hành, hướng dẫn người dân vượt qua rào cản kỹ năng, đưa công nghệ tiệm cận đời sống và thu hẹp hiệu quả khoảng cách số. Toàn xã có gần 9.000 nhân khẩu sinh sống tại 8 thôn, bản; trong đó có 3 bản là nơi tập trung đông đồng bào dân tộc Chứt.
Ngay từ những ngày đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Đoàn Thanh niên xã đã tổ chức các đội hình tình nguyện hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã. Đoàn thanh niên chủ động phối hợp với chính quyền, các tổ chức đoàn thể triển khai các hoạt động hướng dẫn kỹ năng số, hỗ trợ cài đặt và sử dụng các nền tảng, ứng dụng phù hợp với nhu cầu thực tế. Mục tiêu cốt lõi là sau mỗi lần được hướng dẫn, người dân có thể hiểu, nhớ và tự thực hiện các thao tác cơ bản trong những lần tiếp theo.
Từ thực tế địa bàn, tuổi trẻ Tuyên Lâm không tuyên truyền chung chung mà hướng mạnh về cơ sở, đi sâu vào từng nhóm đối tượng, từng nhu cầu cụ thể. Với người lớn tuổi, đoàn viên tập trung hướng dẫn những kỹ năng thiết thực như sử dụng điện thoại thông minh, liên lạc, truy cập Internet, tra cứu thông tin và thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Người chưa quen ứng dụng số được hướng dẫn từng bước và trực tiếp thực hành trên chính thiết bị của mình.
Với Nghị quyết số 57-NQ/TW, công nghệ số đang ngày càng khẳng định vai trò rút ngắn khoảng cách địa lý ở các thôn, bản vùng cao, biên giới. Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khi yêu cầu quản trị địa bàn rộng hơn, khối lượng công việc lớn hơn và đòi hỏi chất lượng phục vụ cao hơn, chuyển đổi số chính là giải pháp đột phá để chính quyền gần dân hơn, sát dân hơn và phục vụ nhân dân hiệu quả hơn./.
