Không chỉ là công trình tín ngưỡng, tôn giáo, chùa còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa đặc sắc
Ngày 23/8, tại Chùa Nôm (xã Đại Đồng, tỉnh Hưng Yên) đã diễn ra lễ công bố quyết định công nhận Điểm du lịch Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia Chùa Nôm và Lễ Vu Lan Báo hiếu - Phật lịch 2.570, Dương lịch năm 2026. Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh Hưng Yên Trần Quốc Toản và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Phạm Văn Nghiêm trao quyết định của UBND tỉnh Hưng Yên cho xã Đại Đồng và Chùa Nôm.
Chủ tịch UBND xã Đại Đồng Tôn Ngọc Chuẩn nêu rõ, việc Chùa Nôm được công nhận là điểm du lịch vừa là niềm vui, tự hào vừa đặt ra trách nhiệm trong bảo tồn và phát huy các giá trị di sản. Địa phương xác định việc công nhận điểm du lịch là bước khởi đầu để gắn công tác bảo tồn, gìn giữ giá trị Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia Chùa Nôm với phát triển du lịch, từng bước xây dựng nơi đây trở thành điểm đến văn hóa, tâm linh hấp dẫn của tỉnh. Thời gian tới, xã tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh, trụ trì và Ban Quản lý di tích Chùa Nôm trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích; từng bước hoàn thiện cảnh quan, hạ tầng, giao thông, bãi đỗ xe, vệ sinh môi trường và các điều kiện phục vụ du khách.
Xã Đại Đồng đã nhiều lần thay đổi về tên gọi và địa giới hành chính. Lịch sử hình thành và phát triển đã tạo nên một không gian văn hóa Đại Đồng đậm dấu ấn nền văn minh lúa nước đồng bằng sông Hồng, giao thoa với nét văn hóa Kinh Bắc (Bắc Ninh), Kinh Kỳ (Hà Nội) và Phố Hiến (Hưng Yên). Đại Đồng hiện có 64 di tích, trong đó 6 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, cùng nhiều lễ hội, phong tục, tập quán và giá trị văn hóa cộng đồng đặc sắc. Đây là nguồn tài nguyên quý giá để địa phương vừa bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa khai thác tiềm năng phát triển du lịch văn hóa, lịch sử và tâm linh.
Trong hệ thống di sản ấy, Chùa Nôm thuộc quần thể làng Nôm (thôn Đại Đồng), nay là thôn Đồng Tiến, là một trong những di tích tiêu biểu của xã Đại Đồng. Chùa thu hút hàng trăm nghìn lượt khách đến vãn cảnh mỗi năm bởi không gian rộng rãi, thoáng mát, cảnh sắc thanh tịnh, an yên cùng hệ thống di sản phong phú của quần thể làng Nôm như cây cầu đá cổ 9 nhịp, những con đường làng lát gạch vỉa nghiêng, các nếp nhà cổ, nhà thờ họ cổ, giếng cổ, cổng làng, văn chỉ, bia đá... Tất cả tạo nên những “nếp gấp thời gian”, nơi hồn quê dường như lắng đọng trong từng nét kiến trúc, góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng của hành trình khám phá di sản. Không chỉ là công trình tín ngưỡng, tôn giáo, chùa còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa đặc sắc, tiêu biểu là hệ thống 128 pho tượng Phật bằng đất, tượng Cửu Long Phật đản bằng đồng phủ vàng, hệ thống bia đá cổ và không gian thờ Mẫu.
Chùa Nôm có tên chữ là "Linh Thông cổ Tự" tọa lạc trên khoảng đất rộng trên 8.000m2 được bao quanh bởi những bức tường bằng đá ong tạo thêm vẻ cổ kính cho ngôi chùa. Chưa xác định được chính xác năm xây dựng song theo tư liệu lịch sử, vào năm Canh Thân (1680), thời Lê, nhà vua đã cho phục dựng ngôi cổ tự này. Sau đó, chùa tiếp tục được trùng tu nhiều lần vào thời Hậu Lê và thời Nguyễn. Chùa mang đậm nét kiến trúc thuần Việt; mang dấu ấn của Thiền phái Lâm Tế, được xây dựng theo kiểu chữ “Đinh”, thể hiện ý nghĩa kiên định. Năm 2020, với những giá trị nội tại được lưu giữ, quần thể di tích làng Nôm được xếp hạng Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật quốc gia.
Trải qua những biến thiên, thăng trầm của lịch sử, Chùa Nôm vẫn luôn được các cấp ủy, chính quyền địa phương, tăng ni, Phật tử và nhân dân thôn Đồng Tiến chung tay gìn giữ, bảo vệ, tôn tạo, trở thành địa chỉ văn hóa, tâm linh quen thuộc của nhân dân và du khách thập phương./.
