Dấu tích của một thời đấu tranh cách mạng vẫn hiện diện trong không gian văn hóa của Song Liễu, nổi bật là đình Liễu Khê ngày nay là nơi người dân tìm hiểu lịch sử, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Trong những ngày mùa Thu lịch sử, khi cả nước hướng về Quốc khánh 2/9, người dân phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh càng thêm tự hào về truyền thống cách mạng của quê hương. Hơn 80 năm trước, Liễu Khê - vùng đất nay thuộc phường Song Liễu từng là cơ sở cách mạng quan trọng, nơi cán bộ Trung ương Đảng, Xứ ủy Bắc Kỳ được nhân dân che chở, nuôi giấu, nơi diễn ra nhiều cuộc họp, lớp huấn luyện chính trị và hoạt động chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945.
*Tự hào truyền thống yêu nước
Phường Song Liễu được thành lập trên cơ sở sáp nhập bốn đơn vị hành chính cấp xã Xuân Lâm, Hà Mãn, Ngũ Thái, Song Liễu. Theo tài liệu lịch sử, cuối năm 1941, Trung ương Đảng quyết định thành lập An toàn khu I, cốt lõi là ở Nam phần Bắc Ninh (cũ) và ngoại thành Hà Nội. Thôn Liễu Khê (xã Song Liễu trước đây) là nơi có phong trào cách mạng phát triển, có vị trí thuận lợi bảo đảm an toàn cho các cán bộ, cơ quan của Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ. Trước Cách mạng Tháng Tám, Liễu Khê là địa điểm tổ chức nhiều hội nghị, lớp huấn luyện quan trọng của Trung ương Đảng, từng là nơi đặt cơ quan in hai tờ báo cách mạng “Cứu quốc” và “Cờ giải phóng” của Xứ ủy Bắc Kỳ.
Dấu tích của một thời đấu tranh cách mạng vẫn hiện diện trong không gian văn hóa của Song Liễu, nổi bật là đình Liễu Khê ngày nay là nơi người dân tìm hiểu lịch sử, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Từ năm 1937 đến năm 1940, đình làng là cơ sở hoạt động bí mật của Đảng. Nhiều cán bộ lãnh đạo tiền bối như các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Lê Quang Đạo, Văn Tiến Dũng cùng nhiều cán bộ Xứ ủy Bắc Kỳ đã lấy Liễu Khê làm cơ sở hoạt động, được nhân dân nuôi dưỡng, che chở và bảo vệ an toàn. Những năm 1941-1944, đình Liễu Khê còn là nơi cất giấu vũ khí, luyện tập quân sự của đội tự vệ Liễu Khê - lực lượng tự vệ được hồ sơ xác định là được thành lập đầu tiên ở Bắc Ninh.
Trong ký ức của người dân nơi đây, câu chuyện về những năm tháng đó không chỉ là câu chuyện về các cán bộ cách mạng từng đến địa phương mà còn là câu chuyện về những gia đình bình dị đã chấp nhận hiểm nguy để nuôi giấu, bảo vệ cán bộ.
Ông Nguyễn Văn Hở, 75 tuổi, nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Song Liễu (trước đây), người dân tổ dân phố Liễu Khê chia sẻ, trong Hồ sơ khoa học công nhận phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh là xã An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp đã ghi nhận trong thời kỳ 1939-1945, nhân dân Liễu Khê - Song Liễu nuôi giấu an toàn 35 cán bộ của Đảng.
Nhiều gia đình như gia đình ông Cao Bá Quát, Cao Văn Biên, Nguyễn Văn Thính, bà Nguyễn Thị Trá, Nguyễn Thị Vuốt... đã không tiếc công sức, của cải, chấp nhận nguy hiểm bảo vệ cán bộ cách mạng. Liễu Khê trở thành làng “đỏ”, Chi bộ Liễu Khê được đánh giá là chi bộ mạnh nhất tỉnh Bắc Ninh lúc đó. Đến nay, các thế hệ người dân Liễu Khê luôn nhắc nhở con cháu phải nhớ quê hương mình có truyền thống cách mạng, từ đó, biết trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay và có trách nhiệm với quê hương, đất nước, ông Nguyễn Văn Hở nhấn mạnh.
Ghi nhận những đóng góp đó, Nhà nước đã phong tặng nhiều danh hiệu cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp; hai lần được tặng Huân chương kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất; xã An toàn khu thời kháng chiến chống Pháp.
*Chuyển mình mạnh mẽ từ lợi thế hạ tầng và liên kết vùng
Việc hình thành đơn vị hành chính mới đặt ra yêu cầu vừa tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, vừa bảo đảm sự gắn kết giữa các địa bàn, phát huy tiềm năng và truyền thống của từng vùng quê. Với Song Liễu, truyền thống cách mạng chính là một trong những nguồn lực tinh thần quan trọng để tạo sự đồng thuận trong nhân dân cùng hướng tới mục tiêu phát triển.
Nếu trong những năm tiền khởi nghĩa, người dân Song Liễu góp sức bằng việc nuôi giấu cán bộ, bảo vệ cơ sở cách mạng, hôm nay, tinh thần ấy được tiếp nối bằng trách nhiệm xây dựng quê hương, chăm lo đời sống nhân dân và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Chị Bùi Thị Thuần, thanh niên Tổ dân phố Liễu Khê cho biết, từ nhỏ chị đã được các thế hệ đi trước giáo dục về truyền thống cách mạng của quê hương. Chị luôn tự hào khi được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống, nơi từng che chở, nuôi giấu cán bộ cách mạng, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Là một giáo viên, chị Thuần cho rằng, việc giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ không chỉ được thực hiện qua những bài học trong sách giáo khoa mà còn cần bắt đầu từ chính những câu chuyện, địa danh và con người cụ thể của quê hương. Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, chị luôn cố gắng lồng ghép những câu chuyện lịch sử của Song Liễu, về đình Liễu Khê, những người dân đã nuôi giấu, bảo vệ cán bộ cách mạng vào các bài học phù hợp, giúp học sinh hiểu hơn về nơi mình đang sống.
Từ vùng đất An toàn khu cách mạng năm xưa, Song Liễu hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ. Phát huy lợi thế có vị trí tiếp giáp Thủ đô Hà Nội, nằm trên trục Quốc lộ 17, tuyến Vành đai 4 vùng Thủ đô, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cùng mạng lưới giao thông liên vùng ngày càng hoàn thiện, Song Liễu từng bước khẳng định vai trò là trung tâm phát triển mới phía Nam tỉnh Bắc Ninh.
Năm 2025 là năm đầu tiên sau sáp nhập, Song Liễu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng; cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tình hình kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh được giữ vững và phát triển ổn định. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện. Đặc biệt, dự án Khu đô thị sinh thái Hồng Hạc với tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 27.000 tỷ đồng, quy mô gần 200 ha, dân số dự kiến 28.000 người được triển khai là minh chứng sinh động cho diện mạo đô thị đang chuyển mình, tạo động lực mới phát triển không gian đô thị và thu hút đầu tư của địa phương.
Ông Nguyễn Nhân Cường, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Song Liễu cho biết, sau sáp nhập, phường có nhiều lợi thế để phát triển đô thị, dịch vụ, thương mại và công nghiệp công nghệ cao. Kế thừa truyền thống lịch sử, văn hóa, cách mạng, nêu cao tinh thần đoàn kết, cấp ủy, chính quyền phường tập trung khai thác lợi thế, tiềm năng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hơn nữa đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Giai đoạn 2025-2030, phường đặt mục tiêu tốc độ tăng tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn giai đoạn 2026-2030 đạt bình quân 7-11%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt 104 triệu đồng/năm.
Đặc biệt, Song Liễu là địa phương đầu tiên trong tỉnh Bắc Ninh thí điểm mô hình "Trợ lý nhân dân", ứng dụng trí tuệ nhân tạo để đồng hành, hướng dẫn người dân xuyên suốt quá trình thực hiện thủ tục hành chính bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực. Mô hình góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm áp lực cho cán bộ, từng bước đổi mới phương thức phục vụ lấy người dân làm trung tâm. Qua đó, mang lại sự hài lòng cho người dân và doanh nghiệp.
Tới dự lễ công nhận phường Song Liễu là “Xã An toàn khu thời kỳ kháng chiến chống Pháp”, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái đề nghị Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường quyết tâm, nỗ lực, tập trung triển khai thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của An toàn khu cách mạng, gắn với công tác giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ; quan tâm bảo tồn, phát huy, khai thác hiệu quả các giá trị lịch sử - văn hóa trên địa bàn. Đồng thời quan tâm củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; chú trọng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, xây dựng phường Song Liễu ngày càng văn minh, giàu đẹp, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của tỉnh./.
