Sự kết hợp chặt chẽ giữa trợ lực của Nhà nước và ý chí tự lực của người dân đã giúp các gia đình yên tâm lao động sản xuất, góp phần giảm nghèo bền vững và ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn.
Thành phố Cần Thơ là địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống. Những năm qua, việc thực hiện các chính sách dân tộc đã trở thành chiến lược xuyên suốt với những bước đi căn cơ, sát thực tiễn. Thông qua việc triển khai quyết liệt các Chương trình mục tiêu quốc gia, Đảng ủy và chính quyền các cấp đã hỗ trợ toàn diện từ việc giải quyết nhu cầu bức thiết về nhà ở đến việc tạo đà bằng nguồn vốn vay ưu đãi. Sự kết hợp chặt chẽ giữa trợ lực của Nhà nước và ý chí tự lực của người dân đã giúp các gia đình yên tâm lao động sản xuất, góp phần giảm nghèo bền vững và ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn.
*An cư từ những "mái ấm" nhân văn
Xác định xóa nhà tạm, nhà dột nát là tiền đề để ổn định cuộc sống, thời gian qua, các địa phương đã khẩn trương triển khai nhiều chính sách nhằm mang lại nơi ở ổn định cho hộ nghèo, hộ dân tộc thiểu số. Tại xã Lịch Hội Thượng, những mái nhà tạm bợ vùng đồng bào dần được thay thế bằng những căn nhà kiên cố, vững chãi.
Theo ông Phan Mạnh Liệt, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Lịch Hội Thượng, sau sáp nhập địa giới hành chính, tỷ lệ đồng bào Khmer trong xã chiếm gần 42% dân số. Từ thực tế này, đơn vị đã tham mưu Ủy ban nhân dân xã tập trung thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, trọng tâm là chương trình mục tiêu quốc gia và xóa nhà tạm dành cho đồng bào dân tộc thiểu số. Riêng trong năm 2025, địa phương đã xây dựng và sửa chữa được 117 căn nhà với tổng kinh phí hơn 8 tỷ đồng. Để tối ưu hóa nguồn lực, xã huy động các đoàn thể, Đoàn thanh niên đóng góp ngày công lao động hỗ trợ những hộ neo đơn, khó khăn, giúp bà con giảm bớt một phần chi phí xây dựng.
Trước đây, gia đình ông Lê Văn Thắng, một hộ dân tộc Khmer tại ấp Giồng Giữa, xã Lịch Hội Thượng phải sống trong căn nhà xuống cấp nghiêm trọng. Tình trạng nhà ở tạm bợ, thường xuyên bị dột nát mỗi khi trời mưa đã gây ra nhiều khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống sinh hoạt thường nhật của gia đình. Thông qua chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, gia đình ông Thắng được hỗ trợ 60 triệu đồng để xây dựng căn nhà mới kiên cố. Với nguồn lực này, căn nhà vững chãi đã hoàn thành, giúp gia đình chấm dứt nỗi lo về chỗ ở. Có được nơi an cư ổn định, ông Thắng phấn khởi cho biết, gia đình giờ đây yên tâm để dồn sức vào canh tác, phát triển kinh tế và vươn lên thoát nghèo.
Tại khu vực Đại Nghĩa Thắng, phường Mỹ Xuyên, gia đình chị Thạch Thị Hồng Nhiên là hộ nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khi không có đất sản xuất. Nhiều năm qua, mọi chi phí sinh hoạt và việc học hành của ba con nhỏ đều phụ thuộc vào nguồn thu nhập bấp bênh từ việc làm thuê mướn của chị. Do điều kiện kinh tế thiếu thốn, căn nhà của gia đình bị xuống cấp, dột nát nghiêm trọng nhưng không có khả năng tu sửa. Nhờ chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, gia đình chị Nhiên đã được hỗ trợ xây dựng căn nhà mới kiên cố. Có nơi ở ổn định, gia đình chị không còn lo lắng mỗi khi trời mưa, giúp chị yên tâm lao động để nuôi dạy các con. Chứng kiến sự thay đổi này, bà Lý Sươl (mẹ chị Nhiên) phấn khởi cho biết: "Tôi vui lắm khi được Nhà nước hỗ trợ nhà cho con gái. Trước đây vất vả lắm, nhà hư hỏng, dột khắp nơi, nay ba đứa cháu đã có nơi ở tốt rồi, tôi và con cũng phần nào yên tâm hơn để cố gắng làm việc".
*"Đòn bẩy" sinh kế cho sự phát triển bền vững
Bên cạnh an cư, việc tiếp sức thông qua nguồn vốn tín dụng và chuyển giao kỹ thuật đã tạo bước đột phá trong sản xuất. Câu chuyện của ông Diệp Phước Nghĩa tại khu vực Đại Nghĩa Thắng, phường Mỹ Xuyên là một điển hình cho hiệu quả của việc kết hợp giữa chính sách hỗ trợ vốn vay và tinh thần lao động cần cù.
Trước đây, gia đình ông Nghĩa thuộc diện hộ nghèo, đời sống gặp nhiều khó khăn, phải sinh sống trong căn nhà lá xuống cấp nghiêm trọng. Do thiếu vốn sản xuất, diện tích canh tác của gia đình rất hạn chế, thu nhập bấp bênh không đủ trang trải cuộc sống. Hành trình thoát nghèo của gia đình ông bắt đầu từ khi được tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi. Ban đầu, ông được hỗ trợ vay 30 triệu đồng, sau đó tiếp tục được vay thêm 20 triệu đồng để mở rộng sản xuất. Với tổng nguồn vốn 50 triệu đồng, ông Nghĩa đã mạnh dạn đầu tư canh tác trên diện tích hơn 4 công đất, thực hiện mô hình trồng 4 vụ màu mỗi năm với các loại cây như hành, hẹ, rau thơm. Nhờ sự cần cù, chịu khó áp dụng kỹ thuật, mô hình này đã mang lại lợi nhuận ổn định hơn 50 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí.
Song song với trồng màu, cách đây 3 năm, gia đình ông còn được hỗ trợ đối ứng một con bò giống. Đến nay, đàn bò đã phát triển lên hai con, trong đó một con đang mang thai, tạo thêm nguồn sinh kế bền vững cho gia đình.
Nhờ nỗ lực lao động sản xuất, gia đình ông Diệp Phước Nghĩa đã được chính quyền địa phương công nhận thoát nghèo vào năm 2024. Hiện nay, kinh tế gia đình ông đã thực sự khởi sắc; từ nguồn thu nhập tích lũy, ông xây dựng được căn nhà khang trang trị giá 500 triệu đồng và nuôi dạy các con ăn học đến nơi đến chốn.
Khu vực Đại Nghĩa Thắng (phường Mỹ Xuyên) hiện có 983 hộ dân, trong đó đồng bào Khmer chiếm hơn 90%. Từng là địa phương đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng nhờ sự tiếp sức từ các chính sách dân tộc, đời sống bà con đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, hiện toàn khu vực chỉ còn 15 hộ nghèo và 9 hộ cận nghèo.
Ông Lâm Minh Hà, Trưởng ban nhân dân khu vực Đại Nghĩa Thắng chia sẻ, hầu hết nông dân nơi đây đều chí thú làm ăn, khi có nguồn vốn vay, họ đã mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi sang các giống lúa thơm và mở rộng mô hình trồng màu xen canh. Đặc biệt, tư duy sản xuất của đồng bào Khmer địa phương đã thay đổi căn bản khi chuyển từ canh tác truyền thống sang mô hình kinh tế tập thể. Thay vì các giống lúa cũ năng suất thấp, phần lớn diện tích tại khu vực hiện đã chuyển sang trồng các giống lúa thơm đặc sản như ST24, ST25 thông qua liên kết sản xuất.
Đánh giá về hiệu quả của chuỗi liên kết này, ông Lâm Minh Hà khẳng định, việc chuyển sang sản xuất lúa chất lượng cao theo đơn đặt hàng giúp bà con yên tâm về đầu ra, đảm bảo lợi nhuận cao hơn hẳn so với trước đây. Đây chính là chìa khóa giúp khu vực giảm nhanh tỷ lệ hộ nghèo và hướng tới mục tiêu làm giàu bền vững trên chính mảnh đất quê hương.
Trong không khí rộn ràng của những ngày Tết cổ truyền Chol Chnăm Thmây đang cận kề, các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương đang đẩy mạnh các hoạt động chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer. Từ thực tiễn cho thấy, để thoát nghèo bền vững, không thể chỉ trông chờ vào những phần quà mang tính phong trào hay thời điểm. Chìa khóa thực sự nằm ở những chính sách đầu tư căn cơ, mà trong đó nhà ở kiên cố và sinh kế ổn định chính là hai "trụ cột" quyết định. Khi đã có một mái ấm vững chãi làm điểm tựa và nguồn lực để đầu tư sản xuất phù hợp, đồng bào Khmer sẽ tự tin phát huy nội lực, khơi dậy ý chí tự lực tự cường để vươn lên xây dựng cuộc sống và quê hương ngày càng giàu đẹp./.
