Bài toán thoát nghèo đòi hỏi mỗi địa phương phải nghiên cứu kỹ điều kiện thực tế để xây dựng những mô hình kinh tế phù hợp, có thị trường, tạo việc làm và nguồn thu nhập ổn định cho người dân.
Giảm nghèo bền vững những năm qua không còn dừng ở hỗ trợ trước mắt mà được triển khai theo hướng phát huy nội lực thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, tín dụng chính sách, đào tạo nghề và hỗ trợ phát triển sản xuất. Cách làm này của tỉnh Phú Thọ góp phần tạo việc làm tại chỗ, giúp người dân phát huy khả năng tài chính, kinh nghiệm sản xuất và từng bước nâng cao thu nhập.
Tại xã Thung Nai, phát huy lợi thế mặt nước hồ thủy điện Hòa Bình cùng kinh nghiệm nuôi cá của người dân, địa phương lựa chọn mô hình nuôi cá nheo Mỹ trong lồng bè để triển khai gắn với mục tiêu giảm nghèo. Mô hình được thực hiện từ đầu năm 2026, quy mô 1.350 m3 lồng nuôi, với 10 hộ tham gia, tổng kinh phí 400 triệu đồng; trong đó Nhà nước hỗ trợ 90%, người dân đóng góp 10%. Các hộ được hỗ trợ cá giống, thức ăn, thuốc phòng bệnh, vitamin C và các điều kiện cần thiết phục vụ sản xuất.
Bà Vũ Thị Thanh Huyền, Phó Trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Thung Nai (Phú Thọ) cho biết, để sử dụng hiệu quả nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, xã xác định phát triển sinh kế bền vững là nhiệm vụ trọng tâm. Các mô hình được nghiên cứu, lựa chọn trên cơ sở tính khả thi, hiệu quả thực chất và khả năng duy trì lâu dài; ưu tiên những mô hình tận dụng lợi thế địa phương, đồng thời phát huy kinh nghiệm, kiến thức và nguồn lực của người dân.
Việc trao quyền chủ động cho địa phương và cộng đồng cũng giúp các mô hình sinh kế sát hơn với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và đặc điểm từng thôn, xóm. Đây là cơ sở để nguồn lực hỗ trợ được sử dụng đúng mục đích, tạo ra những mô hình có khả năng duy trì và nhân rộng.
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, giảm nghèo bền vững nhất thiết phải gắn với sinh kế ổn định, lâu dài, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với Phú Thọ khi toàn tỉnh hiện có khoảng 1,05 triệu đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại 148 xã, phường. Toàn tỉnh có 72 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó 52 xã khu vực III; 2.094 thôn thuộc vùng này, với 745 thôn đặc biệt khó khăn. Hiện toàn tỉnh còn trên 26 nghìn hộ nghèo và hơn 31 nghìn hộ cận nghèo, trong đó gần 40 nghìn hộ nghèo, cận nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số.
Giai đoạn 2021-2025, Chương trình 1719 về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã góp phần cải thiện kết cấu hạ tầng, giáo dục, y tế, nhà ở, nước sinh hoạt, phát triển sản xuất và giảm nghèo. Nhiều chỉ tiêu quan trọng đã hoàn thành như tỷ lệ thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa, trạm y tế được xây dựng kiên cố, trẻ em 5 tuổi đến trường, lao động trong độ tuổi được đào tạo nghề phù hợp và thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng.
Một số nội dung tiếp tục được thực hiện trong năm 2026 như giải quyết đất ở, nhà ở, hỗ trợ đất sản xuất, chuyển đổi nghề và sắp xếp ổn định dân cư. Tuy nhiên, những chỉ tiêu liên quan trực tiếp đến sinh kế và thu nhập vẫn chưa đạt kỳ vọng. Thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số chưa đạt mức 51 triệu đồng/người/năm theo mục tiêu; tỷ lệ giảm nghèo bình quân hàng năm và số xã, thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn cũng chưa đạt yêu cầu đề ra. Thực tế này cho thấy đầu tư hạ tầng là điều kiện cần nhưng chưa thể thay thế yêu cầu phát triển sản xuất và tạo sinh kế. Bài toán thoát nghèo đòi hỏi mỗi địa phương phải nghiên cứu kỹ điều kiện thực tế để xây dựng những mô hình kinh tế phù hợp, có thị trường, tạo việc làm và nguồn thu nhập ổn định cho người dân.
Bước vào giai đoạn 2026-2030, Phú Thọ đang tích cực triển khai chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, với tổng nhu cầu vốn được rà soát gần 4.850 tỷ đồng. Nguồn lực tập trung vào phát triển kinh tế - xã hội, hạ tầng thiết yếu và giảm nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi./.
