Tỉnh Lào Cai đặc biệt chú trọng chăm lo đời sống gia đình, thân nhân người có công với cách mạng, nhất là hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát; đẩy nhanh tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ nhân dịp 27/7/2026.
Tỉnh Lào Cai đang đẩy nhanh tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; chăm lo đời sống gia đình người có công nhân dịp 27/7/2026
“Chăm lo đời sống cho thân nhân người có công
Tỉnh Lào Cai đặc biệt chú trọng chăm lo đời sống gia đình, thân nhân người có công với cách mạng, nhất là hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát. Dịp này, tỉnh hỗ trợ xây mới và sửa chữa 149 nhà cho con đẻ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, gồm 100 nhà xây mới và 49 nhà sửa chữa. Đến ngày 24/7, đã có 118 nhà hoàn thành; 31 nhà xây mới đang được hoàn thiện.
Cùng với nguồn kinh phí của Nhà nước, các địa phương huy động lực lượng quân đội, công an, dân quân và cộng đồng dân cư hỗ trợ ngày công, đẩy nhanh tiến độ xây dựng. Đến ngày 24/7, có 49 hộ được hỗ trợ nhân lực. Một số địa phương còn chủ động huy động thêm kinh phí, vật liệu xây dựng, góp phần nâng cao chất lượng công trình và giảm khó khăn cho các gia đình.
Nhân dịp 27/7, Lào Cai dự kiến tặng quà 11.616 người có công và thân nhân liệt sĩ. Các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng còn sống và người có công tiêu biểu được lãnh đạo tỉnh trực tiếp thăm, tặng quà 3,5 triệu đồng/suất; các đối tượng người có công và thân nhân liệt sĩ khác nhận quà trị giá 500 nghìn đồng/suất. Các xã, phường cũng chủ động tổ chức thăm hỏi, gặp mặt, biểu dương người có công phù hợp điều kiện thực tế, góp phần lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.
Tỉnh cũng thành lập các đoàn đại biểu do lãnh đạo tỉnh dẫn đầu đến dâng hương, tri ân các Anh hùng Liệt sĩ tại nhiều địa danh lịch sử trên cả nước như Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9, Thành cổ Quảng Trị, Khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp; Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đồi A1 và Đền thờ liệt sĩ tại Chiến trường Điện Biên Phủ; Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt - Lào, Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc; Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên và Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ tại Cao điểm 468…
*Tìm lại tên cho các liệt sĩ
Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai đã huy động lực lượng, khai quật 1.251 phần mộ liệt sĩ tại 16 nghĩa trang trên địa bàn tỉnh.
Ngày 16/7, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Lào Cai bàn giao 821 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin cho Viện Pháp y Quốc gia để giám định ADN. Đây là nội dung quan trọng trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” còn thiếu thông tin, góp phần từng bước xác định danh tính các liệt sĩ chưa biết tên.
Tại điểm cao 350, thôn Đồng Quang, xã Bát Xát, cán bộ, chiến sĩ miệt mài tìm kiếm dưới điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Theo Thượng tá Phùng Đức Anh, Đội trưởng Đội tìm kiếm, từ tài liệu thu thập được và thông tin của các cựu chiến binh, điểm cao 368 từng diễn ra trận đánh ác liệt; sau đó, thi thể các liệt sĩ được đưa về điểm cao 350 an táng. Qua gần nửa thế kỷ, dấu tích bị thời gian, thiên nhiên xóa nhòa, địa hình thay đổi, khiến công tác tìm kiếm gặp nhiều khó khăn. Cán bộ, chiến sĩ phải tự mở đường, phát dọn cây cối để tiếp cận khu vực nghi có hài cốt.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Bát Xát cho biết, địa phương đã phối hợp cung cấp thông tin, rà soát các khu vực nghi có mộ liệt sĩ và huy động lực lượng hỗ trợ. Sau một thời gian tìm kiếm, 9 hài cốt liệt sĩ được phát hiện tại điểm cao 350B, thôn Đồng Quang. Các hài cốt đã được quy tập, truy điệu và an táng theo quy định.
Cùng với tìm kiếm, quy tập, từ ngày 13-17/7/2026, Lào Cai tổ chức thu nhận mẫu ADN trên toàn tỉnh. Kết quả, 3.115/3.188 mẫu được thu nhận, đạt 97,71% kế hoạch, tạo cơ sở cho việc đối chiếu, xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Đối với thân nhân tuổi cao, sức khỏe yếu hoặc không thể đi lại, các tổ công tác mang thiết bị đến tận nhà, bệnh viện để lấy mẫu. Trong đợt cao điểm, 177 trường hợp được lấy mẫu theo hình thức này.
Việc thu nhận mẫu ADN không chỉ phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu ADN quốc gia mà còn mở ra cơ hội xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ chưa biết tên. Tại điểm lấy mẫu ở phường Lào Cai, bà Tạ Thị Lan, em gái liệt sĩ Nguyễn Đình Thuần, cho biết anh trai nhập ngũ năm 1966, hy sinh năm 1970 tại mặt trận phía Nam. Sau 56 năm, việc được lấy mẫu ADN giúp gia đình thêm hy vọng sớm đưa người thân trở về.
Để lan tỏa ý nghĩa nhân văn của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Lào Cai yêu cầu đổi mới phương thức truyền thông, phát huy báo chí dữ liệu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong xử lý thông tin.
Tỉnh cũng triển khai Chương trình “Số hóa ký ức”, huy động tình nguyện viên thu thập, số hóa tư liệu, nhật ký chiến trường, kỷ vật, sơ đồ, bản đồ và lời kể của nhân chứng lịch sử, Mẹ Việt Nam Anh hùng; đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hóa hỗ trợ giám định ADN, bảo đảm trang thiết bị và kinh phí phục vụ Chiến dịch./.
