Mảnh đất Cố đô khoác lên mình diện mạo mới, vừa trầm mặc cổ kính, vừa năng động vươn mình hội nhập.
Ngày 26/3/1975 đã đi vào lịch sử như một dấu mốc thiêng liêng của thành phố Huế – ngày quê hương hoàn toàn giải phóng, mở ra kỷ nguyên mới của độc lập, hòa bình và phát triển. Tròn 51 năm sau ngày giải phóng, mảnh đất Cố đô khoác lên mình diện mạo mới, vừa trầm mặc cổ kính, vừa năng động vươn mình hội nhập.
* Kinh tế phát triển, hạ tầng đột phá
Ngày giải phóng thành phố Huế 26/3, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế miễn vé tham quan các di tích cho công dân Việt Nam. Thành phố Huế như rộn ràng, nhộn nhịp hơn bởi dòng người xếp hàng tham quan các di tích.
Ông Phạm Hồng Cam (75 tuổi, quê tỉnh Thanh Hóa) từng chiến đấu ở mặt trận Trị Thiên trước năm 1975. Đến thăm lại Huế lần này, ông đã đến Kỳ Đài – Kinh thành Huế và hồi tưởng về những năm tháng kháng chiến. Ông Cam chia sẻ, Cố đô Huế đã thay đổi rất nhiều với không gian xanh, bờ Nam sông Hương có những khu đô thị và hạ tầng hiện đại. Bờ Bắc sông Hương vẫn giữ được vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc với Kinh thành Huế được quan tâm tu bổ, bảo tồn.
Huế là thành phố di sản, là địa phương duy nhất của Việt Nam cũng như khu vực Đông Nam Á có 8 Di sản văn hóa Thế giới được UNESCO ghi danh; trong đó có 6 di sản của riêng Huế (Quần thể Di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình Huế, Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn, Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế và Những bản đúc trên chín đỉnh đồng ở Hoàng cung Huế). Huế còn sở hữu 2 di sản chung với các địa phương khác là: Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ và Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ.
Sau 51 năm giải phóng, Cố đô Huế đã phát triển vượt bậc về mọi mặt, ngân sách năm 2025 đạt gần 15.000 tỷ đồng, gấp hơn 789 lần so với năm 1989. Ngành công nghiệp Huế phát triển đa ngành như dệt may, sản xuất ô tô, chế biến sâu khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng.
Hạ tầng của Huế đã và đang đầu tư đồng bộ, hiện đại tạo động lực cho phát triển trong kỷ nguyên vươn mình. Huế có hệ đầm phá Tam Giang – Cầu Hai lớn nhất Đông Nam Á với diện tích 216 km2, dài 70 km, tiếp giáp với biển. Vùng này trước đây bị chia cắt bởi chưa có cầu kiên cố kết nối, phương tiện đi lại duy nhất là ghe thuyền. Đến năm 2026, trên hệ đầm phá Tam Giang – Cầu Hai đã và đang có hàng chục cây cầu được xây dựng vĩnh cửu bằng bê tông cốt thép như: Tam Giang, Trường Hà, Diên Trường… Đặc biệt, cầu vượt cửa biển Thuận An – tiếp giáp giữa biển và phá Tam Giang, sau 4 năm xây dựng đã hoàn thành và dự kiến khánh thành dịp 30/4 sắp tới. Cầu vượt cửa biển Thuận An giúp kết nối vùng ven biển, tạo không gian phát triển đô thị, hạ tầng và du lịch.
Giai đoạn từ năm 2026 – 2030, thành phố Huế dự kiến xây dựng thêm 3 cầu vượt phá Tam Giang gồm: cầu nối xã Phú Vang với xã Phú Vinh (vốn đầu tư trên 1.023 tỷ đồng); cầu Hà Trung nối xã Phú Vang với xã Vinh Lộc (vốn đầu tư 950 tỷ đồng); cầu Vĩnh Tu nối xã Quảng Điền với phường Phong Quảng (đầu tư dự kiến hơn 1.500 tỷ đồng). Cùng với những cây cầu được xây dựng là những khu đô thị, khu dân cư hiện đại, khu du lịch cao cấp bên hệ đầm phá Tam Giang – Cầu Hai.
Ông Nguyễn Văn May, người dân phường Thuận An chia sẻ, hàng chục năm về trước, ven phá Tam Giang chỉ có những dãy nhà tạm, nhà tranh và thường bị cô lập mùa mưa lũ. Những năm gần đây, nhiều cây cầu được xây dựng đã giúp đi lại thuận tiện, kinh tế, du lịch phát triển nên người dân có nhiều cơ hội làm ăn, vươn lên làm giàu.
Sông Hương – dòng sông di sản giữa lòng Cố đô Huế được chú trọng chỉnh trang, nhưng vẫn giữ được vẻ thơ mộng vốn có, với điểm nhấn là những cây cầu. Những năm đầu mới chia tách tỉnh, trên sông Hương mới chỉ có các cây cầu nhỏ, hẹp như: cầu Phú Lưu từ đất liền bắc qua Cồn Hến, cầu đường sắt Bạch Hổ, cầu Phú Xuân, cầu Tràng Tiền. Những năm qua, nhiều cây cầu trên sông Hương đã được xây dựng, không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông, không gian phát triển, mà còn tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch như các cầu: Dã Viên, Nguyễn Hoàng, Đập ngăn mặn Thảo Long (trên cầu, dưới đập). Trên sông Hương, cầu Cồn Hến chuẩn bị được xây dựng với số vốn khoảng 2.200 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2028.
* Hai động lực trọng tâm
Năm 2026, thành phố Huế đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên; GRDP bình quân đầu người đạt 3.500-3.600 USD; thu ngân sách năm 2026 tăng 14 -15% so với năm 2025, đón từ 7-7,5 triệu lượt khách du lịch.
Hội nghị Thành ủy Huế lần thứ 4 vào tháng 2/2026 đã thông qua điều chỉnh quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Về định hướng ngành, quy hoạch thành phố xác định hai động lực trọng tâm là kinh tế biển và kinh tế di sản.
Kinh tế biển được định hướng trở thành một trụ cột tăng trưởng với phát triển đô thị ven biển, logistics, công nghiệp năng lượng, cảng biển, nuôi trồng và chế biến thủy sản bền vững. Ngoài du lịch biển, Huế còn có thế mạnh về nuôi trồng và khai thác thủy sản ở ven biển và đầm phá. Thành phố khuyến khích người dân vùng ven biển, đầm phá chuyển mạnh sang nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, nâng cao giá trị sản phẩm và bảo vệ nguồn lợi. Thành phố cũng tập trung phát triển cảng biển và logistics. Theo đó, cảng Chân Mây được quy hoạch trở thành cảng nước sâu, đón tàu hàng và tàu du lịch quốc tế, góp phần thúc đẩy thương mại và dịch vụ logistics. Đối với công nghiệp ven biển, Khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô đang thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, sản xuất ô tô, năng lượng tái tạo và dịch vụ cảng biển.
Kinh tế di sản được định hướng gắn với du lịch chất lượng cao và công nghiệp văn hóa; thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa di sản; hình thành hệ sinh thái sáng tạo, phát triển kinh tế đêm và các không gian văn hóa đặc trưng, qua đó vừa bảo tồn giá trị cốt lõi, vừa khai thác hiệu quả nguồn lực di sản cho phát triển.
Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (trung tâm) quản lý hơn 40 di tích, trong đó có hệ thống di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế. Những năm gần đây, trung tâm đã chú trọng ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để tăng tương tác, trải nghiệm, qua đó đưa di sản đến gần và sinh động hơn với du khách. Các sản phẩm được trung tâm ứng dụng công nghệ số như định danh số cổ vật, triển lãm số, công nghệ VR/AR (thực tế ảo/thực tế tăng cường), metaverse (vũ trụ ảo)… giúp du khách có thêm trải nghiệm di sản sống động. Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung cho biết, định hướng trọng tâm của trung tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, cả trong quản lý di sản và tạo thêm sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn, để thu hút khách và quảng bá di sản.
Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành phố Huế là đô thị di sản, trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc tầm cỡ quốc tế, Bí thư Thành ủy Huế Nguyễn Đình Trung cho rằng, thời gian tới, thành phố thực hiện các giải pháp gồm: tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm của toàn xã hội về vai trò của văn hóa và di sản trong phát triển; bảo tồn phải đi đôi với phát triển; phát triển bền vững phải dựa trên nền tảng văn hóa và bản sắc Huế; khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của di sản văn hóa, tránh làm ảnh hưởng đến di sản. Thành phố nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo ra các sản phẩm du lịch mới, thu hút đầu tư vào du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch biển; phát triển kinh tế đêm; đẩy mạnh liên kết vùng; tiếp tục huy động nguồn lực để trùng tu, phục hồi các công trình di tích cấp thiết; bảo tồn tổng thể nhà rường, làng cổ, phố cổ. Thành phố Huế hỗ trợ phát triển hệ thống bảo tàng ngoài công lập; bảo vệ cảnh quan thiên nhiên đặc thù như sông Hương, núi Ngự, đầm phá Tam Giang-Cầu Hai, vịnh Lăng Cô, tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo tồn di sản; phát triển mạnh công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; hình thành các không gian sáng tạo, các trung tâm biểu diễn nghệ thuật, bảo tàng số, thư viện mở; bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống Huế, đồng thời thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật đương đại mang bản sắc Huế./.
