Việc tổ chức Hội nghị ngay tại Hà Nội mang lại cơ hội lớn để Việt Nam tranh thủ trực tiếp ý kiến tư vấn từ các chuyên gia quốc tế hàng đầu nhằm hoàn thiện hồ sơ phục dựng Điện Kính Thiên.
Chiều 22/9, tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Văn phòng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) tại Hà Nội, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình phối hợp tổ chức Họp báo công bố thông tin về Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực, đồng thời chính thức ra mắt Bộ nhận diện kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO (1976 – 2026).
Diễn đàn chính sách quốc tế quy mô khu vực
Theo thông tin tại họp báo, Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực sẽ diễn ra từ ngày 27/9 đến ngày 1/10 tại Hà Nội và Ninh Bình. Hội nghị do Chính phủ Việt Nam đăng cai phối hợp với UNESCO; do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đồng tổ chức. Hội nghị quy tụ khoảng 250 đại biểu quốc tế và khu vực đến từ 43 quốc gia, bao gồm lãnh đạo UNESCO, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo, Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49, các đại sứ, đại diện Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS), cùng đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý di sản hàng đầu.
Hội nghị là diễn đàn đối thoại chính sách quan trọng nhằm thảo luận về các phương pháp đánh giá, bảo vệ tính xác thực của di sản trong bối cảnh đô thị hóa, biến đổi khí hậu và phát triển du lịch.
Phát biểu tại họp báo, bà Lê Thị Hồng Vân, Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa (Bộ Ngoại giao), Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng cốt lõi của tính xác thực trong công tác bảo tồn di sản thế giới. Theo Công ước về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới năm 1972, có 3 yếu tố then chốt quyết định một di sản được công nhận gồm: giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn và tính xác thực. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với tác động của đô thị hóa, biến đổi khí hậu, thiên tai và áp lực phát triển kinh tế - xã hội, các nguyên tắc đánh giá tính xác thực cần liên tục được cập nhật và bổ sung.
Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược đặc biệt của việc Việt Nam đăng cai tổ chức Hội nghị. Trước hết, việc đăng cai Hội nghị là nhằm triển khai chính sách phát triển và ngoại giao văn hóa, góp phần cụ thể hóa các quyết định chiến lược của Đảng và Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, du lịch, ngoại giao di sản như Nghị quyết số 80-NQ/TW, Nghị quyết số 06-NQ/TW, Nghị quyết số 26-NQ/TW; đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng.
Việc đăng cai Hội nghị cũng là dịp khẳng định vai trò thành viên tích cực, có trách nhiệm của Việt Nam tại Ủy ban Di sản Thế giới – một trong những cơ chế điều hành quyền lực nhất của UNESCO. Việc khởi xướng và tổ chức Hội nghị thể hiện năng lực định hình các chính sách văn hóa lớn ở tầm khu vực và toàn cầu; tạo diễn đàn giới thiệu kinh nghiệm thực tiễn của Việt Nam đến bạn bè quốc tế, đặc biệt là hai Di sản Thế giới tiêu biểu: Hoàng thành Thăng Long và Quần thể Danh thắng Tràng An.
Bà Lê Thị Hồng Vân cho biết, lãnh đạo UNESCO và Trung tâm Di sản Thế giới đã đánh giá Việt Nam là điển hình toàn cầu về sự cân bằng giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế và nâng cao sinh kế người dân. Việc đăng cai Hội nghị cũng là cơ hội để Việt Nam tranh thủ tham vấn các chuyên gia hàng đầu quốc tế, đại diện ICOMOS và Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới nhằm hỗ trợ kỹ thuật cho hồ sơ bảo tồn, phục dựng Điện Kính Thiên, cũng như các hồ sơ di sản khác đang được Việt Nam thúc đẩy. Đồng thời, việc tổ chức Hội nghị tại Hà Nội và Ninh Bình sẽ góp phần thu hút nguồn lực, thúc đẩy du lịch nội địa và quốc tế, khẳng định Việt Nam là điểm đến an toàn, tin cậy cho các sự kiện đa phương tầm cỡ.
Bà Lê Thị Hồng Vân thông tin thêm, Hội nghị dự kiến sẽ xem xét, thông qua Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, ghi dấu mốc quan trọng tiếp nối Hiến chương Venice (1964), Văn kiện Nara (1994) và Văn kiện Nairobi (2025) trong tiến trình bảo tồn di sản thế giới.
Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam nhấn mạnh, tính xác thực có vai trò nền tảng trong cách nhận diện và bảo vệ di sản thế giới và cần được hiểu trong chính bối cảnh văn hóa nơi di sản tồn tại. Châu Á - Thái Bình Dương có nhiều kinh nghiệm về di sản sống, tính liên tục, phục dựng, tri thức truyền thống và mối quan hệ giữa cộng đồng với di sản. Hội nghị này sẽ góp phần chuyển hóa những kinh nghiệm đó thành các cách tiếp cận rõ ràng hơn, dựa trên bằng chứng.
Đánh giá về cột mốc 50 năm quan hệ hợp tác Việt Nam – UNESCO (1976 – 2026), Trưởng Đại diện UNESCO khẳng định Việt Nam không chỉ ứng dụng hiệu quả các chuẩn mực quốc tế mà ngày càng chủ động đưa kinh nghiệm, thực tiễn và các sáng kiến của mình đóng góp vào tiến trình văn hóa toàn cầu.
Dịp này, Ban Tổ chức đã công bố Bộ nhận diện 50 năm Việt Nam – UNESCO lấy cảm hứng từ nón lá Việt Nam, sự đa dạng văn hóa và các mục tiêu phát triển bền vững.
Hoàn thiện hồ sơ phục dựng Điện Kính Thiên
Một trong những nội dung trọng tâm được báo chí đặc biệt quan tâm tại họp báo là mối liên hệ giữa chủ đề Hội nghị với công tác bảo tồn, phục dựng tại Hoàng thành Thăng Long, cụ thể là Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên. Theo chương trình, Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên sẽ chính thức diễn ra vào sáng 29/9/2026 tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, trở thành hoạt động thực địa tiêu biểu ngay trong khuôn khổ hội nghị.
Chia sẻ về dự án, ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội cho biết, qua 15 năm nghiên cứu khảo cổ liên tục kể từ khi Hoàng thành Thăng Long được công nhận là Di sản Thế giới (2010), các nhà khoa học đã nghiên cứu làm phát lộ toàn bộ hệ thống nền móng cung điện thời Lê tại khu vực trung tâm. Đây là bằng chứng khoa học đắt giá, xác lập cơ sở thực chứng vững chắc cho việc phục dựng Điện Kính Thiên đảm bảo tính xác thực cao nhất.
Ông Nguyễn Thanh Quang nhấn mạnh, chủ trương đầu tư và dự án đã được Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phê duyệt. Yêu cầu quá trình thi công phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc bảo tồn nguyên vẹn các tầng văn hóa khảo cổ dưới lòng đất, không can thiệp hay đè lên kiến trúc gốc. Việc phục dựng Điện Kính Thiên không chỉ đáp ứng nguyện vọng lâu đời của chính quyền và nhân dân Thủ đô mà còn đóng vai trò then chốt trong chiến lược diễn giải di sản.
Công trình sau khi phục dựng sẽ giúp du khách trong và ngoài nước cảm nhận trọn vẹn không gian điện đại triều và giá trị lịch sử sâu sắc của di sản, qua đó biến di sản thành nguồn lực sức mạnh mềm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô.
Bên cạnh đó, việc tổ chức Hội nghị ngay tại Hà Nội mang lại cơ hội lớn để Việt Nam tranh thủ trực tiếp ý kiến tư vấn chuyên môn từ Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới, đại diện ICOMOS và các chuyên gia quốc tế hàng đầu nhằm hoàn thiện hồ sơ phục dựng Điện Kính Thiên cũng như không gian chính điện Kính Thiên theo đúng các quy chuẩn quốc tế./.
