Tây Ninh đang có nhiều giải pháp nhằm khai thác các giá trị sẵn có để thu hút du khách, đồng thời dành nguồn lực lớn cho công tác bảo tồn, phục hồi di tích, từng bước biến di sản thành nguồn lực phát triển bền vững.
Tây Ninh có những ngôi đình, chùa cổ, các di tích lịch sử cách mạng, có Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen và đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ của du lịch văn hóa, lịch sử và tâm linh. Tỉnh đang có nhiều giải pháp nhằm khai thác các giá trị sẵn có để thu hút du khách, đồng thời dành nguồn lực lớn cho công tác bảo tồn, phục hồi di tích, từng bước biến di sản thành nguồn lực phát triển bền vững.
Du lịch văn hóa, di sản ngày càng hút khách
Bên cạnh Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen, nhiều điểm đến văn hóa, lịch sử trên địa bàn Tây Ninh đang trở thành lựa chọn của đông đảo du khách trong các dịp nghỉ lễ, cuối tuần.
Núi Bà Đen là điểm đến tâm linh nổi tiếng, đồng thời đang từng bước được mở rộng sức hút bằng việc kết hợp hài hòa giữa văn hóa truyền thống và các sản phẩm du lịch hiện đại. Theo định hướng của ngành Du lịch, núi Bà Đen sẽ tiếp tục được phát triển thành điểm hành hương, đồng thời là không gian văn hóa, nghệ thuật, vui chơi và trải nghiệm. Các tuần lễ văn hóa, chương trình biểu diễn nghệ thuật, hoạt động tôn vinh di sản văn hóa phi vật thể, triển lãm làng nghề truyền thống sẽ tiếp tục được đầu tư nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch.
Anh Nguyễn Văn Hoàn, du khách đến từ Đồng Tháp, cho biết điều khiến anh ấn tượng nhất là sự đầu tư bài bản nhưng vẫn giữ được không gian tâm linh trang nghiêm. Gia đình anh rất thích trải nghiệm cáp treo, ngắm cảnh và tham gia các hoạt động văn hóa. Không gian ở đây vừa hùng vĩ vừa thanh tịnh. Sự kết hợp giữa tín ngưỡng, văn hóa và các hoạt động trải nghiệm giúp chuyến đi trở nên phong phú hơn.
Bên cạnh núi Bà Đen, các điểm đến lịch sử, văn hóa trên địa bàn tỉnh ghi nhận lượng khách tăng cao. Chị Trần Ngọc Hà, du khách đến từ xã Bến Lức, cho biết chị rất ưa chuộng đến những địa điểm gắn với lịch sử, văn hóa và giáo dục truyền thống. Đây cũng là lợi thế riêng có của Tây Ninh với hệ thống di tích phong phú, đa dạng cùng bề dày lịch sử hình thành và phát triển. Do khoảng cách gần nên chị rất thuận tiện để đi những điểm như Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu, Nhà Trăm Cột, Vàm Nhựt Tảo... Theo chị Hà, việc được trực tiếp đến những nơi lưu dấu các sự kiện và nhân vật lịch sử giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn, biến mỗi chuyến đi thành hành trình tìm hiểu cội nguồn.
Tương tự, anh Đinh Hoài Anh (du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh), người đã dành thời gian ghé thăm một số di tích lịch sử trên địa bàn Tây Ninh cho rằng, lịch sử không chỉ hiện diện trong sách vở mà còn được lưu giữ trong những di tích, công trình văn hóa và ký ức cộng đồng. Mỗi chuyến đi giúp anh hiểu sâu sắc hơn về những giá trị mà các thế hệ đi trước đã để lại, từ đó thêm tự hào và biết ơn lịch sử dân tộc.
Bảo tồn di sản để phát triển bền vững
Theo thống kê, hiện toàn tỉnh có 224 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 50 di tích cấp quốc gia và 173 di tích cấp tỉnh. Hệ thống di tích trải rộng ở nhiều loại hình như di tích lịch sử cách mạng, lưu niệm danh nhân, kiến trúc nghệ thuật, khảo cổ và danh lam thắng cảnh. Đây là nguồn tài nguyên nhân văn quý giá phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của vùng đất Tây Ninh.
Tuy nhiên, cùng với tác động của thời gian, khí hậu và quá trình phát triển kinh tế - xã hội, nhiều di tích đang đối mặt với nguy cơ xuống cấp. Một số công trình bị hư hỏng, biến dạng hoặc chưa được đầu tư tương xứng với giá trị vốn có.
Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Tây Ninh vừa ban hành Đề án bảo quản, tu bổ, phục hồi các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2040. Mục tiêu là tạo cơ sở để đầu tư, tôn tạo các di tích theo lộ trình khoa học, phù hợp nguồn lực và gắn với phát triển du lịch địa phương.
Theo đề án, trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến dành khoảng 347,8 tỷ đồng để bảo quản, tu bổ và phục hồi 64 di tích. Trong đó, ngân sách tỉnh hỗ trợ 300 tỷ đồng, phần còn lại từ ngân sách địa phương và nguồn xã hội hóa. Sau năm 2030, tỉnh tiếp tục dự kiến đầu tư thêm 153 tỷ đồng cho 100 di tích khác.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh Trần Anh Minh cho biết, công tác bảo tồn di tích thời gian qua luôn được các cấp, ngành quan tâm nhằm kết hợp giữa giáo dục truyền thống và phát triển du lịch. Tuy nhiên, số lượng di tích lớn trong khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế nên vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu tu bổ, phục hồi và khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo định hướng của ngành Du lịch, cùng với việc tiếp tục phát huy vai trò của núi Bà Đen, tỉnh sẽ tăng cường kết nối các khu, điểm du lịch với Thành phố Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long; hình thành hệ sinh thái du lịch liên hoàn giữa du lịch tâm linh, sinh thái, cộng đồng và đường thủy.
Những giải pháp trên cho thấy Tây Ninh đang từng bước xây dựng mô hình phát triển du lịch dựa trên nền tảng văn hóa và di sản. Khi các giá trị lịch sử được bảo tồn, các di tích được phục hồi và kết nối hiệu quả với hoạt động du lịch sẽ góp phần gìn giữ những ký ức về một vùng đất, khiến di sản không còn là những công trình tĩnh lặng của quá khứ mà dần trở thành nguồn lực quan trọng để Tây Ninh phát triển du lịch bền vững./.
