Ngày 29/9, tại phường Từ Sơn, UBND thành phố Bắc Ninh phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội thảo quốc tế về Lý Công Uẩn - Lý Thái Tổ với chủ đề "Danh nhân Lý Công Uẩn - Anh hùng dân tộc - Dấu ấn lịch sử văn hóa, tầm nhìn và giá trị thời đại".
Hội thảo có sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức chuyên môn trong nước, quốc tế, cùng đại diện hậu duệ dòng họ Lý Hoa Sơn tại Hàn Quốc.
* Bước chuyển quan trọng trong quá trình củng cố nhà nước Đại Việt
Anh hùng dân tộc, danh nhân Lý Công Uẩn - Lý Thái Tổ (974-1028) là người sáng lập vương triều Lý. Sự nghiệp của Lý Công Uẩn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình củng cố nhà nước Đại Việt đầu thế kỷ XI. Đặc biệt, quyết định dời đô, cùng các hoạt động tổ chức triều chính, thực hiện chính sách đối với dân, phát triển văn hóa, Phật giáo và bang giao, cho thấy tư duy trị quốc gắn với yêu cầu ổn định và phát triển đất nước.
Báo cáo đề dẫn của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam nhấn mạnh, Hội thảo nghiên cứu Lý Công Uẩn trong bối cảnh Đại Việt chuyển từ xác lập nền độc lập sang củng cố nhà nước đầu thế kỷ XI; đánh giá tư tưởng, hoạt động trị quốc dựa trên sử liệu và phân biệt rõ chứng cứ lịch sử với truyền thuyết, nhận định hình thành về sau. Di sản về Lý Công Uẩn phong phú, gồm sử liệu, văn bản, mộc bản, di tích, lễ hội, tín ngưỡng và ký ức cộng đồng tập trung tại Bắc Ninh, Ninh Bình, Hà Nội. Vì vậy, nghiên cứu cần làm rõ mối liên hệ giữa các địa điểm, xác định mức độ tin cậy của từng loại tư liệu, tránh gộp chung sử liệu, truyền thuyết và giả thuyết khoa học, đồng thời đặt nhân vật trong bối cảnh Đông Á, Đông Nam Á để nhận diện những đóng góp riêng đối với lịch sử Đại Việt.
Với hơn 60 tham luận, Hội thảo làm rõ các vấn đề: Chuẩn hóa hệ thống sử liệu, thuật ngữ và niên đại, xác định rõ các nội dung đã có đủ bằng chứng, nội dung cần tiếp tục khảo cứu; làm rõ tầm vóc của Lý Công Uẩn với tư cách người sáng lập vương triều Lý và nhà kiến tạo quốc gia, nhất là mối quan hệ giữa quyết định dời đô, tổ chức nhà nước, xây dựng nền văn hóa Đại Việt và tạo lập điều kiện phát triển lâu dài. Hội thảo nhận diện các giá trị tư tưởng nổi bật như an dân, khoan hòa, trọng dụng nhân tài, hòa hiếu và tinh thần khai phóng, đánh giá sức sống và khả năng đối thoại của các giá trị đó với những vấn đề của thời đại. Đây là những nội dung quan trọng trong quá trình xây dựng Hồ sơ trình UNESCO cùng kỷ niệm 1.000 năm ngày mất danh nhân lịch sử, văn hóa Lý Công Uẩn (1028 - 2028). Các kết quả nghiên cứu được công bố và những trao đổi tại hội thảo sẽ bổ sung cơ sở khoa học cho việc đánh giá thân thế, sự nghiệp, di sản và ảnh hưởng của Hoàng đế Lý Công Uẩn đối với Việt Nam và thế giới.
* Phát huy giá trị hệ thống di sản văn hóa gắn với Hoàng đế Lý Công Uẩn và Vương triều Lý
Tiến sĩ Mai Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Bắc Ninh khẳng định: Hội thảo là diễn đàn khoa học để nhìn lại một nhân vật lịch sử cách đây hơn một nghìn năm nhằm giải mã một di sản lịch sử - văn hóa, xác lập những giá trị có ý nghĩa vượt khỏi phạm vi quốc gia và xây dựng cơ sở khoa học để Việt Nam giới thiệu với cộng đồng quốc tế về Lý Công Uẩn và những di sản tư tưởng, văn hóa mà ông để lại.
Thành phố Bắc Ninh mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Trung ương, các địa phương có liên quan như Hà Nội, Ninh Bình và các trung tâm nghiên cứu, trường đại học, các nhà khoa học trong nước và quốc tế để hình thành một không gian nghiên cứu liên vùng về Lý Công Uẩn và vương triều Lý. Thành phố Bắc Ninh sẽ tiếp tục quan tâm bảo tồn hệ thống di tích, không gian văn hóa, tư liệu và thực hành cộng đồng liên quan đến Lý Công Uẩn.
Bày tỏ về phát huy giá trị hệ thống di sản văn hóa gắn với Hoàng đế Lý Công Uẩn và Vương triều Lý trong giáo dục và phát triển tại tỉnh Bắc Ninh hiện nay, Tiến sĩ Phan Mạnh Dương, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho rằng hệ thống di sản văn hóa gắn với Hoàng đế Lý Công Uẩn và vương triều Lý ở Bắc Ninh gồm nhiều lớp: di tích kiến trúc, nghệ thuật, di vật, lễ hội, tín ngưỡng, tư liệu lịch sử, truyền thuyết và ký ức cộng đồng.
Các di sản tiêu biểu như Đền Đô, khu lăng mộ các vua Lý, chùa Tiêu, chùa Phật Tích và chùa Dạm không chỉ phản ánh quê hương, thân thế và sự nghiệp của Lý Công Uẩn mà còn biểu hiện tư tưởng trị quốc, tinh thần tự chủ, vai trò của Phật giáo và những thành tựu văn hóa, nghệ thuật đặc sắc của quốc gia Đại Việt thời Lý. Đây là nguồn lực quan trọng đối với giáo dục truyền thống, củng cố bản sắc địa phương và phát triển du lịch văn hóa bền vững.
Việc đề xuất thí điểm mô hình “không gian học tập di sản gắn với tuyến văn hóa vương triều Lý" tại các cụm Cổ Pháp, Phật Tích và chùa Dạm, đồng thời phát triển chương trình liên vùng Cổ Pháp - Hoa Lư - Thăng Long, có thể tạo bước chuyển từ tham quan di tích sang học tập và trải nghiệm lịch sử có chiều sâu. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần bảo vệ di sản trong đời sống đương đại mà còn khẳng định vị thế của tỉnh Bắc Ninh gắn liền với quê hương nhà Lý và là một trung tâm di sản văn hóa tiêu biểu của Việt Nam./.
