Dự án "Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" cũng bàn giao 18 hồ sơ gồm danh sách thành viên của các đơn vị. Đây là nguồn thông tin đặc biệt quan trọng trong quá trình tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Chia sẻ bên lề sự kiện Trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B, do Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ tổ chức sáng 17/7, Tiến sĩ Võ Đình Thái, đồng chủ nhiệm Dự án "Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (VWAI), Trưởng nhóm nghiên cứu tại Trung tâm Việt Nam và Văn khố Việt Nam Sam Johnson thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ) cho biết, chiều cùng ngày, VWAI bàn giao hơn 50 hồ sơ, kỷ vật cho Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia) phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ.
Trong số đó có hồ sơ giải mã mật danh đơn vị 962 nhằm làm nhằm làm rõ thêm các manh mối liên quan đến việc tìm kiếm liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, trong đó có liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Đây là hồ sơ đã được VWAI trao cho Ban Chỉ đạo 515 Thành phố Hồ Chí Minh để xác minh đơn vị 962.
VWAI cũng trao cho Ban Chỉ đạo 515 hồ sơ sơ đồ chung chôn cất 21 liệt sĩ tại Bệnh viện K76A T7 Quân khu 7. Đây là các hồ sơ được Dự án nghiên cứu sâu, định hướng, chỉ dẫn sơ đồ những nơi có mộ liệt sĩ trong khu vực Bệnh viện K76A.
Bên cạnh đó, VWAI chuyển giao 8 hồ sơ, kỷ vật tiêu biểu như nhật ký, thư, sổ ghi chép... để Chính phủ Việt Nam có thể liên lạc, trao trả cho các gia đình. Dự án cũng bàn giao bộ hồ sơ gồm 15 giấy báo tử, 6 sơ đồ chỉ dẫn chung các ngôi mộ của đơn vị C10, Đoàn 724 và danh sách chỉ dẫn nơi chôn cất liệt sĩ.
Cùng với đó là 32 hồ sơ, kỷ vật liên quan đến chiến trường Đông Nam Bộ trong giai đoạn 1966-1972. Các hồ sơ này do VWAI xây dựng trên cơ sở khai thác các tư liệu gốc là các bản vi phim trước đây, để phục vụ nghiên cứu. Các báo cáo có độ dài từ 5 đến 110 trang, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu khoa học, phân tích bối cảnh lịch sử và địa lý của từng sự kiện, địa bàn. Từ những tư liệu này, các cơ quan chức năng có thể đối chiếu đặc điểm địa lý, lịch sử của địa phương trong thời chiến với hiện nay, qua đó cung cấp thêm thông tin để các cơ quan chức năng của Việt Nam rà soát, xác minh và đánh giá khả năng có mộ liệt sĩ tại các khu vực liên quan.
Dự án "Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" cũng bàn giao 18 hồ sơ gồm danh sách thành viên của các đơn vị. Theo Tiến sĩ Võ Đình Thái, đây là nguồn thông tin đặc biệt quan trọng trong quá trình tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Ông ví dụ, khi nghiên cứu hồ sơ liên quan đến một liệt sĩ thuộc đơn vị 962, nếu không có danh sách thành viên của đơn vị, ngay cả khi tìm được hài cốt cũng rất khó xác định danh tính. Trong khi đó, việc xác định bằng phương pháp xét nghiệm DNA đòi hỏi phải có mẫu đối chứng từ thân nhân của người đã hy sinh. Danh sách thành viên đơn vị giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm thân nhân, tạo cơ sở đối chiếu DNA để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đại diện VWAI cho biết, trong khuôn khổ chương trình, nhóm nghiên cứu của Đại học Công nghệ Texas đã chuyển giao trên 60 hồ sơ được dày công nghiên cứu trong thời gian qua cho các cơ quan chức năng Việt Nam, trong đó có Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là kết quả của quá trình phối hợp được triển khai từ sau cuộc làm việc với Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ngày 13/6 vừa qua.
Mỗi hồ sơ có thể mất cả tuần để hoàn thiện, bởi quá trình nghiên cứu được thực hiện công phu từ các tài liệu gốc, ông Thái cho hay.
Theo ông, đội ngũ nghiên cứu của VWAI tại Việt Nam có khoảng 40 thành viên, được tổ chức theo nhiều nhóm chuyên môn. Nhóm nghiên cứu đầu tiên khai thác, đọc và phân tích các hồ sơ gốc, xác định bối cảnh lịch sử của tài liệu, thời điểm và địa điểm thu giữ, đơn vị liên quan, cũng như thông tin về những cá nhân được đề cập.
Từ các kết quả nghiên cứu, nhóm truyền thông phổ biến thông tin đến công chúng, qua đó tạo cơ hội để những người biết về các nhân vật trong hồ sơ nhận diện, cung cấp thêm thông tin hoặc kết nối với thân nhân. Bên cạnh đó, nhóm gắn kết cộng đồng và lịch sử truyền khẩu tiếp tục khai thác các báo cáo nghiên cứu ban đầu, kết nối với cộng đồng để bổ sung, kiểm chứng thông tin và làm rõ thêm những câu chuyện lịch sử liên quan.
Ngoài các nhóm nghiên cứu, truyền thông và gắn kết cộng đồng, dự án còn có đội ngũ biên tập. Theo quy trình, mỗi hồ sơ báo cáo phải trải qua hai vòng biên tập nhằm bảo đảm thông tin được trình bày chỉn chu, trung thực và chính xác.
Sau khi hoàn thành bản thảo, hồ sơ được chuyển cho biên tập viên rà soát toàn bộ nội dung. Nhóm nghiên cứu tiếp tục chỉnh sửa, bổ sung thông tin từ lịch sử truyền khẩu và các nguồn tư liệu liên quan trước khi chuyển lại cho biên tập viên kiểm tra lần thứ hai. Khi hoàn tất các vòng chỉnh sửa, hồ sơ được đọc duyệt lần cuối, sau đó chuyển sang khâu trình bày, thiết kế để hoàn thiện thành các ấn phẩm nghiên cứu./.
