Tỉnh Vĩnh Long đang từng bước chuyển từ tập trung điều trị khi người dân mắc bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm nguy cơ và quản lý sức khỏe liên tục.
Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, tỉnh Vĩnh Long đang từng bước chuyển từ tập trung điều trị khi người dân mắc bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm nguy cơ và quản lý sức khỏe liên tục.
*Từ khám sàng lọc đến nền tảng quản lý sức khỏe lâu dài
Diễn ra từ ngày 11/8 đến 9/11/2026, chiến dịch “90 ngày đêm khám sàng lọc sức khỏe miễn phí cho người dân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long” năm 2026 đã huy động các cơ sở y tế công lập, tư nhân phối hợp với địa phương tổ chức khám miễn phí, lồng ghép khám chuyên khoa và tầm soát tăng huyết áp, đái tháo đường, lao phổi cùng các bệnh mạn tính phù hợp với điều kiện thực tế.
Kết quả đến nay, toàn tỉnh đã khám cho hơn 2,7 triệu người, đạt hơn 82% kế hoạch. Kết quả này mở rộng cơ hội phát hiện bệnh sớm, đồng thời đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả dữ liệu khám, duy trì theo dõi và điều trị, từng bước đưa quản lý sức khỏe người dân trở thành hoạt động thường xuyên ngay từ cơ sở.
Trong các đợt khám và xét nghiệm, nhiều trường hợp được phát hiện bệnh lý, tư vấn và hướng dẫn điều trị kịp thời. Điển hình, em N.V.Q, học sinh lớp 7, Trường Trung học cơ sở Ba Tri (xã Ba Tri) được phát hiện mắc bệnh thông liên nhĩ với lỗ thông khoảng 20 mm qua thăm khám và siêu âm tim trong chương trình tầm soát tim bẩm sinh miễn phí “Cho em trái tim khỏe mạnh” do Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ phối hợp với địa phương vừa qua. Do gia đình có hoàn cảnh khó khăn, em Q. được Quỹ Từ thiện bệnh nhân nghèo bị đột quỵ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tài trợ toàn bộ chi phí can thiệp bít lỗ thông bằng dụng cụ qua da. Ca can thiệp được thực hiện thành công, giúp em có cơ hội điều trị kịp thời.
Chiến dịch càng có ý nghĩa thiết thực đối với người cao tuổi, nhất là những người hạn chế đi lại, ít có điều kiện đến cơ sở y tế khám sức khỏe định kỳ. Một số bệnh lý như đái tháo đường, lao và các bệnh về mắt chưa được phát hiện, điều trị kịp thời đã làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân. Tại xã Hiếu Phụng, các đợt khám kết hợp xét nghiệm đường huyết và khám mắt tạo điều kiện để người dân kiểm tra sức khỏe. Qua thăm khám, bác sĩ tư vấn cách sinh hoạt, chế độ ăn uống phù hợp; nhiều trường hợp phát hiện bệnh lý được hướng dẫn đến cơ sở y tế để tiếp tục điều trị.
Bà Ngô Thị Tám (xã Hiếu Phụng) cho biết: “Tui cũng biết là mắt có bệnh vì khó chịu nhưng do khó khăn đi lại nên cũng còn nán bấy lâu nay chưa đi khám. Giờ được khám, bác sĩ tư vấn cụ thể thì mình biết tình trạng mắt, thấy cần phải đi phẫu thuật để điều trị kịp thời, cho mắt khỏe hơn”, bà Tám chia sẻ.
Giám đốc Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long Hồ Thị Thu Hằng cho biết, khám sàng lọc tại cộng đồng giúp phát hiện sớm bệnh lý, nguy cơ mắc bệnh để người dân được tư vấn, hướng dẫn điều trị, hạn chế bệnh tiến triển nặng. Bên cạnh đó, thông tin về tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị được tích hợp vào hồ sơ sức khỏe trên ứng dụng VNeID, giúp thuận tiện cho những lần khám tiếp theo, đồng thời hỗ trợ cơ sở y tế theo dõi, quản lý sức khỏe người dân liên tục theo vòng đời.
Bà Hồ Thị Thu Hằng nhấn mạnh: “Dữ liệu từ khám sàng lọc giúp địa phương nhận diện mô hình bệnh tật, xác định tỷ lệ mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, các bệnh mạn tính và những nguy cơ sức khỏe khác. Đây là căn cứ để ngành y tế đánh giá nhu cầu chăm sóc sức khỏe, xây dựng kế hoạch đầu tư, đào tạo nhân lực, bổ sung trang thiết bị và triển khai các chương trình phù hợp với từng địa bàn, nhóm dân cư. Hiệu quả của chiến dịch không chỉ nằm ở số người được khám hay số trường hợp phát hiện bệnh, mà còn ở khả năng sử dụng kết quả khám để theo dõi, tư vấn và điều trị sau đó. Đây là bước quan trọng để chuyển từ những đợt khám sàng lọc sang quản lý sức khỏe liên tục, lâu dài”.
*Linh hoạt tổ chức khám, mở rộng khả năng tiếp cận
Theo ngành Y tế tỉnh Vĩnh Long, đến nay, toàn tỉnh có 8 xã đạt tỷ lệ khám sàng lọc 100% dân số, nhiều xã đang nỗ lực tháo gỡ khó khăn, tăng tốc về đích chiến dịch. Kết quả này gắn với việc các địa phương huy động nhiều lực lượng, chủ động rà soát đối tượng và linh hoạt tổ chức khám, tạo điều kiện để người dân tham gia.
Tại xã Tân Quới, địa phương đã hoàn thành khám sàng lọc cho 100% dân số. Ngay từ đầu chiến dịch, xã xây dựng kế hoạch, thành lập ban chỉ đạo, các tổ dữ liệu, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc và đẩy mạnh tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Địa phương thành lập tổ khám bệnh gồm 30 thành viên thuộc Trạm Y tế xã, có sự hỗ trợ chuyên môn của Bệnh viện Đa khoa khu vực Bình Tân và các cơ sở y dược tư nhân; tổ nhập liệu gồm 105 người.
Theo thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Đức, Giám đốc Trạm Y tế xã Tân Quới, địa phương huy động nguồn lực xã hội hóa hỗ trợ vật tư xét nghiệm, bữa ăn cho lực lượng làm nhiệm vụ; đồng thời tổ chức khám tại 15 ấp, gửi thư mời đến từng hộ, tuyên truyền qua hệ thống phát thanh, tin nhắn. Xã bố trí khám ngoài giờ hành chính từ 17 giờ đến 21 giờ và vào ngày cuối tuần, tạo thuận lợi cho công nhân, người lao động tăng ca; duy trì các tổ khám lưu động tại nhà cho người bệnh nặng, người khuyết tật không thể di chuyển. Ở giai đoạn cuối, xã rà soát danh sách trên phần mềm, phối hợp với ban nhân dân và cộng tác viên các ấp đến từng hộ vận động người chưa khám, đồng thời kết hợp khám sức khỏe với hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn.
Tại xã Hiếu Phụng, Trạm Y tế xã huy động các cơ sở y tế trong và ngoài địa bàn tham gia khám sức khỏe, chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ, khám mắt, đo huyết áp và xét nghiệm đường huyết. Đảng ủy, UBND xã cùng các ban, ngành, đoàn thể, trường học, Đoàn Thanh niên, bí thư, trưởng ấp và tổ trưởng phối hợp vận động người dân tham gia. Đến nay, tỷ lệ người dân được khám đạt trên 80%.
Là cộng tác viên y tế tại địa phương, bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết tích cực tuyên truyền, hỗ trợ tổ chức các khâu khám. Theo bà Tuyết, hoạt động này giúp người dân nông thôn có điều kiện kiểm tra sức khỏe, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật để được tư vấn, hướng dẫn điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần thiết. Bà mong muốn chương trình tiếp tục được duy trì, tạo điều kiện để người dân chủ động chăm sóc sức khỏe.
Bác sĩ Trần Tuấn Kiệt, Giám đốc Trạm Y tế xã Hiếu Phụng cho biết, thời gian tới, Trạm tiếp tục phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, bí thư chi bộ, trưởng ấp và tổ tự quản rà soát người chưa khám; tổ chức khám tại nhà cho người cao tuổi, người khó di chuyển, đồng thời bố trí lịch khám vào cuối tuần hoặc ngoài giờ hành chính để tạo thuận lợi cho người đi làm xa. Về lâu dài, Trạm Y tế xã mong muốn được quan tâm đầu tư nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị để triển khai thêm các dịch vụ kỹ thuật, từng bước nâng cao năng lực khám, chữa bệnh tuyến cơ sở, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu của người dân và duy trì kết quả chiến dịch.
Giám đốc Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long Hồ Thị Thu Hằng cho biết, khó khăn hiện nay của chiến dịch là một bộ phận người dân chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ, chỉ đi khám khi có bệnh; một số chưa sắp xếp được thời gian, chưa liên lạc được hoặc chưa đồng thuận tham gia. Để khắc phục, ngành Y tế tiếp tục tổ chức khám tại bệnh viện, trạm y tế, các địa bàn gần dân và tại nhà đối với người khó di chuyển. Trong chặng cuối chiến dịch, ngành tăng cường các đoàn khám, linh hoạt điều chỉnh thời gian, địa điểm và phối hợp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể vận động người dân chủ động tham gia.
Bà Hồ Thị Thu Hằng chia sẻ: Thực tiễn triển khai cho thấy, việc huy động nhiều lực lượng, tổ chức khám linh hoạt và chủ động tiếp cận đã góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân. Để phát huy hiệu quả lâu dài, ngành y tế sẽ khai thác hiệu quả dữ liệu sức khỏe, đồng thời nâng cao năng lực y tế cơ sở duy trì việc theo dõi, tư vấn, điều trị sau khám. Ngành Y tế từng bước chuyển từ khám sàng lọc theo đợt sang chăm sóc, quản lý sức khỏe thường xuyên, hướng đến mục tiêu chăm sóc sức khỏe nhân dân chủ động từ sớm, từ xa./.
