Thời sự

Chính sách dân tộc, tôn giáo trước yêu cầu thực tiễn

Ngày 18/11, tại Hà Nội, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm 2026 với chủ đề “Những vấn đề cơ bản, cấp bách về dân tộc và tôn giáo ở nước ta hiện nay”.

Quang cảnh hội thảo. 
Ảnh: Thanh Hương - TTXVN

Đây là hoạt động khoa học được tổ chức thường niên từ năm 2004 nhằm trao đổi kết quả nghiên cứu từ các nhà khoa học, học giả, nhận diện những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định và thực thi chính sách dân tộc, tôn giáo.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, dân tộc và tôn giáo là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, gắn với ổn định chính trị, phát triển đất nước, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Nghiên cứu thực tiễn có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xây dựng và thực hiện chính sách. Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước là bảo đảm bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; đồng thời bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Những nguyên tắc này cần được thực hiện trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và chuyển đổi số.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu tại hội thảo. 
Ảnh: Thanh Hương - TTXVN

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh cho rằng, nghiên cứu khoa học cần làm rõ những điểm nghẽn trong thực hiện chính sách, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và phối hợp giữa các cơ quan; cần phát huy năng lực tự chủ và vai trò tham gia của cộng đồng trong quá trình phát triển. Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đổi mới công tác nghiên cứu, quản lý trong điều kiện quy mô địa bàn, dân cư và sinh kế có nhiều thay đổi. Các cơ quan cần tăng cường phối hợp, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh để điều chỉnh cách thức triển khai chính sách. Việc đánh giá hiệu quả cần gắn với điều kiện cụ thể của từng cộng đồng, tránh áp dụng một cách làm đồng nhất cho những địa bàn có đặc điểm khác nhau.

Chia sẻ kết quả nghiên cứu thực địa tại Tuyên Quang và Đà Nẵng năm 2026, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Thị Hoa, Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học cho biết, hiện địa bàn quản lý cấp xã được mở rộng, quy mô dân số và thành phần dân tộc đa dạng hơn, trong khi đội ngũ cán bộ ở cấp thôn, bản được tinh gọn. Khối lượng công việc tăng trong khi việc nắm bắt tình hình dân cư, xác minh hồ sơ và triển khai chính sách, nhất là tại địa bàn xa trung tâm gặp những khó khăn nhất định. Một số tiêu chuẩn về trình độ học vấn, độ tuổi và kỹ năng số có thể chưa hoàn toàn phù hợp với thực tế, bởi có những người tuy không có bằng cấp cao nhưng am hiểu phong tục, tập quán, có uy tín và được cộng đồng tin tưởng. Vì vậy cần rà soát việc bố trí cán bộ, có cơ chế phù hợp trong tuyển dụng, đào tạo cán bộ là người dân tộc thiểu số; kết hợp tiêu chuẩn chuyên môn với kinh nghiệm và uy tín trong cộng đồng. Đồng thời, cần phát huy vai trò người có uy tín, xây dựng mạng lưới cộng tác viên và đầu tư hạ tầng số phục vụ quản lý.

Chia sẻ về "hiện tượng tôn giáo" những năm gần đây, Tiến sĩ Lê Thị Liên, Phó Trưởng Khoa Nhân học và Tôn giáo học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, một số nhóm, tổ chức sử dụng internet và mạng xã hội để truyền bá giáo lý, thu hút người tham gia, tổ chức hoạt động, đào tạo nhân sự truyền đạo và kết nối mạng lưới trong và ngoài nước. Một số trường hợp lợi dụng không gian mạng để truyền bá thông tin mê tín, phản khoa học, trục lợi, lừa đảo hoặc gây chia rẽ cộng đồng. Việc theo dõi, phân loại những đối tượng này gặp khó khăn do phương thức hoạt động thay đổi, sử dụng tài khoản ẩn danh hoặc máy chủ ở nước ngoài.

Tiến sĩ Lê Thị Liên đề xuất giải pháp hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo. Cùng với đó, cung cấp thông tin chính thống, đối thoại với người dân, phân biệt hoạt động tôn giáo hợp pháp với hành vi vi phạm pháp luật, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.

Chủ trì hội thảo.
 Ảnh: Thanh Hương - TTXVN

Hơn 40 tham luận tại Hội thảo tập trung vào những vấn đề trong quản lý, phát triển xã hội vùng dân tộc thiểu số khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp; mối quan hệ giữa người dân với hệ thống chính trị cơ sở; những biến đổi trong đời sống tín ngưỡng, tôn giáo dưới tác động của chuyển đổi số và hoạt động của các hiện tượng tôn giáo mới trên không gian mạng.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản lý cơ sở, tăng cường ứng dụng công nghệ và phối hợp liên ngành; đồng thời bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tôn trọng bản sắc văn hóa và phát huy vai trò cộng đồng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc./.


Lý Thanh Hương

Xem thêm