Trong hai ngày 25-26/8, tại Hà Nội, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế tổ chức chương trình tập huấn, chia sẻ kết quả Dự án “Hỗ trợ tài chính dựa vào dự báo cho nắng nóng” và rà soát Kế hoạch hành động sớm (EAP).
Chương trình tập trung đánh giá quá trình triển khai dự án, phân tích nguyên nhân EAP chưa được kích hoạt trong 5 năm qua, đồng thời rà soát, điều chỉnh các nội dung về ngưỡng kích hoạt, giám sát dự báo, hành động sớm, cơ chế phối hợp và nguồn lực, làm cơ sở xây dựng lộ trình triển khai thời gian tới.
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam Nguyễn Sỹ Trường cho rằng, dự án là minh chứng cho tư duy đổi mới trong quản lý thảm họa, chuyển từ “ứng phó thụ động” sang “hành động sớm và chủ động phòng ngừa”.
Theo Phó Chủ tịch Trung ương Hội, Nghị quyết Đại hội XII Hội Chữ thập đỏ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 xác định chương trình trọng điểm “Xây dựng cộng đồng an toàn, sẵn sàng trước thiên tai, thảm họa”; cùng với đó, yêu cầu chủ động phòng ngừa, hành động sớm, hành động dựa vào dự báo đặt ra yêu cầu đối với Hội phải có những giải pháp cụ thể, nâng cao năng lực chủ động phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa.
Theo ông Nguyễn Sỹ Trường, nắng nóng gay gắt và biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ đến đời sống, sức khỏe và sinh kế của người dân, nhất là lao động tự do và các hộ gia đình yếu thế tại các đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng. Dự án đã tạo tiền đề xây dựng Khung hành động sớm, gắn dữ liệu khí tượng thủy văn với các giải pháp an sinh xã hội tại địa bàn triển khai.
Để hành động sớm dựa vào dự báo phát huy hiệu quả, ông Nguyễn Sỹ Trường đề nghị tiếp tục phối hợp với các cơ quan khí tượng rà soát, chuẩn hóa ngưỡng kích hoạt nắng nóng, bảo đảm vừa có cơ sở khoa học, vừa khả thi trong thực tế. Đồng thời, cần tháo gỡ các rào cản về thủ tục phê duyệt, thời gian chuyển kinh phí; xây dựng cơ chế phối hợp giữa Hội Chữ thập đỏ các cấp, các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương để nguồn lực có thể được triển khai kịp thời trước khi thiên tai, thảm họa xảy ra.
Phó Chủ tịch Trung ương Hội cũng đề nghị rà soát các gói hỗ trợ hành động sớm theo hướng thiết thực, đa dạng; lồng ghép các yếu tố bình đẳng giới, bảo vệ trẻ em và hòa nhập xã hội, đồng thời phát huy vai trò của lực lượng tình nguyện viên tại cơ sở. Kết quả dự án cần được duy trì, chuẩn hóa để có thể nhân rộng; đồng thời nghiên cứu áp dụng với rét đậm, rét hại, hạn hán và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác, phù hợp với điều kiện và mức độ rủi ro của từng địa phương.
Phát biểu tại chương trình, bà Rommanee Kleotanong, Cán bộ cấp cao về ứng phó thảm họa của Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế nhấn mạnh, Kế hoạch hành động sớm (EAP) chỉ thực sự hữu ích khi có thể triển khai trong thực tế. Khi dự báo cho thấy một đợt nắng nóng cực đoan đang đến gần, các quyết định cần được đưa ra kịp thời, nguồn lực và tình nguyện viên phải sẵn sàng, đồng thời hỗ trợ có thể đến với người dân trước khi các tác động trở nên nghiêm trọng.
Dự án “Hỗ trợ tài chính dựa vào dự báo cho nắng nóng” được Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam triển khai từ tháng 2/2022 đến hết tháng 8/2026 tại Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng, với nhóm hưởng lợi là người làm việc ngoài trời, tổng ngân sách dự án hơn 5,138 tỷ đồng.
Mục tiêu của dự án là xây dựng và vận hành Khung hành động sớm dựa trên các ngưỡng kích hoạt khoa học; nâng cao năng lực của hệ thống Hội trong theo dõi, giám sát, ra quyết định và triển khai hành động sớm; đồng thời chuẩn bị các điểm trú, tránh nắng, lực lượng tình nguyện viên, trang thiết bị và vật tư để sẵn sàng hỗ trợ người dân trước khi nắng nóng gây tác động nghiêm trọng.
Qua gần 5 năm, dự án ghi nhận 4.136 lượt người tham gia các hoạt động; tổ chức các cuộc họp thường niên, tập huấn cho 559 cán bộ các cấp; đồng thời có 330 lượt cán bộ Hội được tập huấn về giám sát. Dự án duy trì 580 tình nguyện viên tại 29 phường thuộc ba thành phố, khảo sát các địa điểm trú, tránh nắng và xây dựng cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương. Các địa phương cũng chuẩn bị 541 đơn vị trang thiết bị và 53.000 đơn vị vật tư phục vụ người dân.
Tuy nhiên, trong giai đoạn 2022-2026, Kế hoạch hành động sớm (EAP) chưa được kích hoạt do các đợt nắng nóng chưa đạt ngưỡng quy định. Theo ngưỡng hiện hành, chỉ số nhiệt phải đạt 48,16°C tại Hà Nội, 52,08°C tại Hải Phòng và 47,13°C tại Đà Nẵng mới đủ điều kiện kích hoạt.
Tại chương trình, các đại biểu tập trung phân tích nguyên nhân Kế hoạch hành động sớm (EAP) chưa được kích hoạt trong 5 năm qua; rà soát những nội dung cần “Giữ lại - Điều chỉnh - Đổi mới” đối với ngưỡng kích hoạt, giám sát dự báo, cơ chế phối hợp, hành động sớm, cộng đồng mục tiêu và lực lượng tình nguyện viên. Các nội dung về ngân sách, thời gian chuyển kinh phí, năng lực triển khai và giám sát cũng được thảo luận, cùng với việc xây dựng lộ trình các bước tiếp theo, phân công trách nhiệm và xác định nhu cầu hỗ trợ./.
