Các vết gà mổ, gai đâm, trầy xước do ngã xe hoặc bất kỳ vết thương hở nào tiếp xúc với môi trường bẩn đều có nguy cơ nhiễm vi khuẩn uốn ván nếu không được xử trí đúng cách.
Nhiều người vẫn cho rằng uốn ván chỉ xảy ra khi giẫm phải đinh gỉ hoặc bị vật kim loại hoen gỉ đâm vào người. Chính quan niệm sai lầm này khiến không ít trường hợp chủ quan với những vết thương nhỏ, không đến cơ sở y tế xử trí hoặc tiêm phòng, để rồi phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch vì căn bệnh có tỷ lệ tử vong cao nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng tiêm chủng.
Thực tế tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy, chỉ từ những tổn thương rất nhỏ như vết gà mổ hay vết thương sau ngã xe, người bệnh vẫn có thể mắc uốn ván toàn thể mức độ nặng, phải hồi sức tích cực, thở máy và đối mặt với nguy cơ tử vong cao.
Một trường hợp điển hình là cụ ông H.V.L. (94 tuổi, Hưng Yên). Khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, cụ bị gà mổ vào gót chân trái. Cho rằng đây chỉ là vết thương nhỏ, gia đình chỉ rửa qua bằng nước sạch, không đến cơ sở y tế xử trí và cũng không tiêm phòng uốn ván.
Vài ngày sau, người bệnh xuất hiện đau mỏi toàn thân, cứng cổ, khó há miệng, ăn uống dễ sặc. Khi được đưa đến bệnh viện tuyến dưới, cụ đã trong tình trạng da lạnh, vã mồ hôi, ứ đọng nhiều đờm dãi gây tắc đường thở và phải đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Trương Tư Thế Bảo, Khoa Cấp cứu, khi nhập viện, người bệnh gồng cứng toàn thân, tăng trương lực cơ mức độ nặng, chỉ số viêm CRP tăng 47 mg/L, bạch cầu tăng 12,8 G/L. Vết thương ở gót chân tuy đã khô bề mặt nhưng chính là "đường vào" để vi khuẩn uốn ván xâm nhập. Người bệnh được chẩn đoán mắc uốn ván toàn thể mức độ nặng, nguy cơ tử vong cao do tuổi cao, xuất hiện nhiều cơn co cứng và chẹn ngực.
Một trường hợp khác là bệnh nhân T.V.Đ. (50 tuổi, Bắc Ninh), có tiền sử uống rượu nhiều năm khiến thể trạng suy giảm. Sau một lần ngã xe, người bệnh bị vết thương ở lòng bàn tay trái nhưng không được xử trí đúng cách. Khi nhập viện, người bệnh xuất hiện các cơn giật cứng toàn thân liên tục, suy hô hấp, tím tái và phải đặt nội khí quản.
Ban đầu, người bệnh được chẩn đoán suy hô hấp và viêm màng não. Tuy nhiên, sau khi chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, qua khai thác tiền sử và thăm khám, các bác sĩ phát hiện vết thương ở lòng bàn tay trái kích thước khoảng 3 x 3 cm, sâu lộ xương dù bề mặt đã khô. Cùng với các biểu hiện co cứng cơ, giật cứng toàn thân, người bệnh được xác định mắc uốn ván toàn thể mức độ nặng.
Xét nghiệm cho thấy người bệnh có bạch cầu tăng 14,73 G/L, CRP tăng cao. Bệnh nhân phải mở khí quản cấp cứu, nuôi ăn qua sonde và điều trị hồi sức tích cực do nguy cơ suy hô hấp và sốc nhiễm khuẩn.
Qua hai trường hợp trên, các bác sĩ cho biết quan niệm chỉ giẫm phải đinh gỉ hoặc bị sắt thép hoen gỉ đâm mới mắc uốn ván là không đúng. Trên thực tế, vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) tồn tại phổ biến trong đất, cát, bụi bẩn và phân gia súc, gia cầm. Khi nha bào xâm nhập qua các vết thương hở, đặc biệt là những vết thương sâu hoặc nhiễm bẩn, chúng có thể phát triển và tiết độc tố gây bệnh.
Do đó, các vết gà mổ, gai đâm, trầy xước do ngã xe hoặc bất kỳ vết thương hở nào tiếp xúc với môi trường bẩn đều có nguy cơ nhiễm vi khuẩn uốn ván nếu không được xử trí đúng cách.
Các bác sĩ cũng lưu ý, việc chỉ rửa vết thương bằng nước sạch không đủ để loại bỏ nha bào uốn ván. Đối với các vết thương hở, vết thương sâu, dập nát hoặc có nguy cơ nhiễm bẩn, người dân cần đến cơ sở y tế để được làm sạch, sát khuẩn đúng quy trình và được đánh giá chỉ định tiêm huyết thanh kháng uốn ván (SAT) hoặc vaccine phòng uốn ván khi cần thiết.
Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 10% đến trên 50%, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền nếu không được điều trị hồi sức tích cực kịp thời. Chi phí điều trị một trường hợp uốn ván nặng phải thở máy, sử dụng thuốc an thần kéo dài và chăm sóc hồi sức có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, trong khi thời gian điều trị kéo dài và nguy cơ để lại nhiều di chứng nặng./.
