Việc tích hợp công nghệ số như ứng dụng VNeID trong ghi nhận hành vi sống xanh, kết hợp với các mô hình thực tế tại địa phương đang tạo ra nền tảng thuận lợi để thanh niên Quảng Trị nhân rộng sáng kiến môi trường.
Biến đổi khí hậu cùng những hiện tượng thời tiết cực đoan đang ngày càng tác động rõ nét, sâu rộng đến đời sống, sản xuất và môi trường. Trong bối cảnh đó, với tinh thần trách nhiệm và nhiệt huyết, tuổi trẻ Quảng Trị tích cực, chủ động, xung kích, biến nhận thức thành hành động cụ thể, triển khai những mô hình, sáng kiến thiết thực nhằm bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường khả năng thích ứng cộng đồng và góp sức kiến tạo tương lai bền vững.
*Xung kích từ các phong trào thanh niên
Phát huy vai trò xung kích, sáng tạo, thời gian qua, tuổi trẻ Quảng Trị triển khai nhiều công trình, phần việc, sáng kiến thiết thực, cụ thể nhằm ứng phó biến đổi khí hậu. Theo anh Nguyễn Quốc Toản, Phó Bí thư Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Quảng Trị, các hoạt động của tuổi trẻ Quảng Trị được triển khai xuyên suốt, gắn liền với những phong trào lớn của Đoàn như: “Tháng Thanh niên”, Chiến dịch “Thanh niên tình nguyện hè”, “Tình nguyện mùa đông - Xuân tình nguyện”, các ngày cao điểm vì môi trường, hoạt động tình nguyện ứng phó thiên tai và bảo vệ môi trường, đặc biệt là phong trào “Ngày Chủ nhật xanh”, “Thứ bảy tình nguyện”…
Tỉnh đoàn Quảng Trị chủ động phối hợp với các sở, ngành liên quan tổ chức nhiều hoạt động truyền thông quy mô cấp tỉnh nâng cao nhận thức cộng đồng về ứng phó biến đổi khí hậu. Các công trình, phần việc thanh niên gắn với phòng, chống thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu tiếp tục được triển khai hiệu quả. Nổi bật là công trình thanh niên “Trồng cây xanh chống sạt lở đất tạo cảnh quan khu vực Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn” với tổng kinh phí 300 triệu đồng, được huy động từ Giải chạy online “65 năm mở đường Hồ Chí Minh - Góp một cây cho Trường Sơn”. Công trình góp phần cải thiện cảnh quan, môi trường sinh thái và tăng cường bảo vệ môi trường.
Ở cấp cơ sở, phong trào “Ngày Chủ nhật xanh” được duy trì thường xuyên và ngày càng đi vào chiều sâu. Riêng năm 2025, Tỉnh đoàn Quảng Trị tổ chức các đợt ra quân “Ngày Chủ nhật xanh” đồng loạt trên phạm vi toàn tỉnh, thu hút sự tham gia trung bình trên 12.000 đoàn viên, thanh niên/đợt. Các hoạt động được triển khai linh hoạt, thiết thực, phù hợp điều kiện thực tế từng địa phương.
Nhiều mô hình, sáng kiến bảo vệ môi trường được triển khai hiệu quả: “Đổi rác nhựa lấy cây xanh, lấy quà”, tập huấn ủ rác hữu cơ thành phân vi sinh, xây dựng các “Con đường bích họa thanh niên” hay xây dựng chợ dân sinh không sử dụng túi nylon… Từ thực tiễn hoạt động đã từng bước hình thành thói quen sống thân thiện với môi trường, giảm thiểu rác thải nhựa, nâng cao khả năng thích ứng của cộng đồng trước tác động của biến đổi khí hậu và hướng tới môi trường sống xanh, sạch và bền vững. Đặc biệt, trước thiên tai, các đoàn viên, thanh niên trong tỉnh luôn tiên phong, kịp thời sát cánh, hỗ trợ nhân dân ứng phó và khắc phục hậu quả, đồng hành cùng người dân tái thiết cuộc sống.
Tuổi trẻ Quảng Trị còn phát huy tính chủ động, sáng tạo thông qua việc tăng cường phối hợp với các tổ chức quốc tế nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ Đoàn, Đội và thanh thiếu nhi trong lĩnh vực ứng phó biến đổi khí hậu. Điểm nhấn là việc ra mắt Học viện Thanh niên hành động ứng phó với biến đổi khí hậu tỉnh Quảng Trị vào cuối năm 2025. Qua đó giúp hình thành lực lượng thanh niên nòng cốt có kiến thức, kỹ năng và tư duy hành động, sẵn sàng triển khai và nhân rộng mô hình, sáng kiến ứng phó biến đổi khí hậu tại địa phương.
*Thanh niên hành động xanh
Nam Trạch là xã ven biển của tỉnh Quảng Trị. Những năm qua, biến đổi khí hậu cùng những hiện tượng thời tiết cực đoạn ngày càng tác động rõ nét và hiện hữu ngay trong đời sống nhân dân. Đó là vấn đề nước rút chậm sau mưa lớn, rác thải dạt bờ kè, hệ thống thoát nước chưa đồng bộ dẫn đến nguy cơ ngập úng trong tương lai… Nhận thức rõ thực trạng trên, thanh niên xã Nam Trạch đã biến nhận thức thành hành động cụ thể, từ duy trì phong trào “Chủ nhật xanh” tại các khu dân cư ven biển, bờ kè, tuyến đường liên thôn, kênh mương thoát nước đến triển khai mô hình “Đổi sách, đổi nhựa lấy quà” nhằm nâng cao ý thức phân loại rác và lan tỏa lối sống xanh.
Chị Dương Thị Hương Giang, Bí thư Đoàn xã Nam Trạch chia sẻ: “Thanh niên xã Nam Trạch xác định rõ, nếu không hành động kịp thời, chính thế hệ trẻ hôm nay sẽ là những người phải đối diện với hệ quả trong tương lai. Với tinh thần đó, Đoàn Thanh niên xã Nam Trạch không chọn những khẩu hiệu lớn mà tập trung vào những việc làm cụ thể, sát thực tế địa phương”.
Công trình thanh niên “Con đường bích họa thanh niên” tại khu vực bờ Bắc sông Dinh là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của các hành động nhỏ nhưng thiết thực của Đoàn xã Nam Trạch. Các Chi đoàn đóng vai trò nòng cốt, phối hợp vận động nguồn lực xã hội hóa, lắp đặt ghế đá, đèn chiếu sáng và camera an ninh, từng bước hoàn thiện không gian sinh hoạt cộng đồng an toàn, thân thiện. Từ bàn tay, sự nhiệt huyết của tuổi trẻ góp phần mang lại diện mạo mới cho những con đường, ngõ xóm, các điểm sinh hoạt cộng đồng tại địa phương trở nên sáng - xanh - sạch - đẹp, cảnh quan môi trường ven sông được đảm bảo, ý thức người dân trong việc giữ gìn không gian sống chung dần được nâng cao.
Chị Dương Thị Hương Giang nhận định, những hành động nhỏ nhưng bền bỉ của thanh niên cơ sở đang tạo ra sự thay đổi nhận thức trong cộng đồng. Không chỉ dọn vệ sinh hay trồng cây, các mô hình như, “Đổi sách, đổi nhựa lấy quà”, “Con đường bích họa thanh niên” là hành động cụ thể giúp người dân thấy trách nhiệm bảo vệ môi trường là việc chung, từ đó, từng bước hình thành thói quen sống xanh và văn minh.
Nhận thức rõ vai trò của thế hệ trẻ trong ứng phó biến đổi khí hậu, em Trần Minh Đăng, học sinh lớp 11 Anh 1, Trường Trung học Phổ thông Chuyên Võ Nguyên Giáp bày tỏ, biến đổi khí hậu không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn tác động đến sinh kế người dân và tương lai phát triển bền vững của đất nước. Câu hỏi đặt ra cho thế hệ trẻ là: Chúng em sẽ đứng ở đâu - là người quan sát, hay là người hành động? Chính câu hỏi đó thôi thúc em tham gia Học viện Thanh niên hành động ứng phó với biến đổi khí hậu tỉnh Quảng Trị. Em tin rằng, thanh niên không chỉ chịu tác động lâu dài nhất của biến đổi khí hậu mà còn là lực lượng có khả năng thích ứng nhanh, sáng tạo mạnh và lan tỏa sâu nếu được trang bị kiến thức và định hướng đúng đắn.
Từ trải nghiệm tại Nhật Bản, nơi người dân mang rác về nhà và phân loại đúng quy định, Trần Minh Đăng mong muốn áp dụng mô hình phù hợp tại Việt Nam. Ý tưởng của Minh Đăng gồm hai hợp phần: Vận dụng tinh thần “mang rác về nhà” và gợi mở cơ chế khuyến khích (mang tên “ViGreen”) thông qua điểm thưởng tích hợp trên VNeID nhằm tạo động lực duy trì hành vi sống xanh bền vững. Đây là cách tiếp cận biến hành vi sống xanh từ nghĩa vụ thành trải nghiệm tích cực, có động lực duy trì lâu dài.
*Lan tỏa sáng kiến, vươn tới cộng đồng bền vững
Những ý tưởng sáng tạo của thanh niên Quảng Trị không chỉ dừng lại ở địa phương mà đang được lan tỏa rộng khắp. Học viện Thanh niên hành động ứng phó với biến đổi khí hậu tỉnh Quảng Trị đã trở thành nơi kết nối, truyền cảm hứng và đào tạo những thế hệ trẻ có kiến thức, kỹ năng thực tiễn, sẵn sàng triển khai các sáng kiến xanh tại cộng đồng.
Việc tích hợp công nghệ số như ứng dụng VNeID trong ghi nhận hành vi sống xanh, kết hợp với các mô hình thực tế tại địa phương đang tạo ra nền tảng thuận lợi để thanh niên Quảng Trị nhân rộng sáng kiến môi trường. Ý tưởng “ViGreen” của em Trần Minh Đăng là điển hình, giúp biến hành vi sống xanh từ nghĩa vụ thành trải nghiệm tích cực, đồng thời có cơ chế khích lệ duy trì lâu dài. Những hành động thiết thực từ các Chi đoàn cơ sở hay sự đồng hành của thầy cô, chuyên gia và sự quan tâm định hướng của chính quyền địa phương đang góp phần tạo ra môi trường thuận lợi để thanh niên phát huy sáng kiến, biến ý tưởng thành hành động thực tiễn, mang lại lợi ích cụ thể cho cộng đồng.
Anh Nguyễn Quốc Toản, Phó Bí thư Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Quảng Trị đánh giá, các hoạt động xung kích của tuổi trẻ Quảng Trị trong ứng phó biến đổi khí hậu không chỉ cải thiện cảnh quan, môi trường sống mà còn nâng cao kiến thức, kỹ năng thực tiễn cho mỗi đoàn viên, thanh niên. Thời gian tới, các cấp bộ Đoàn trên địa bàn tỉnh tiếp tục bám sát định hướng của Trung ương Đoàn và tỉnh, duy trì và nâng cao chất lượng phong trào “Ngày Chủ nhật xanh”, triển khai công trình, phần việc thanh niên về bảo vệ môi trường và phòng tránh thiên tai, góp phần xây dựng môi trường sống xanh, bền vững và nâng cao khả năng thích ứng biến đổi khí hậu trong cộng đồng.
Các cấp bộ Đoàn tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó biến đổi khí hậu cho đoàn viên, thanh thiếu nhi. Đồng thời chú trọng bồi dưỡng lực lượng, tăng cường phối hợp với các tổ chức, đơn vị nhằm huy động nguồn lực, kinh nghiệm và mô hình phù hợp thực tiễn địa phương.
Những ý tưởng sáng tạo từ học sinh, thanh niên cơ sở, kết hợp với nguồn lực xã hội hóa và công nghệ số góp phần tạo nên giải pháp thực tế, bền vững và lan tỏa trong cộng đồng. Những hành động, ý tưởng của tuổi trẻ Quảng Trị minh chứng rằng, ứng phó biến đổi khí hậu không phải là khẩu hiệu mà là sự chủ động, sáng tạo và bền bỉ của từng cá nhân, Chi đoàn, từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực, từng bước góp phần kiến tạo tương lai xanh, bền vững cho cộng đồng, môi trường và thế hệ mai sau./.
