Chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và khai thác dữ liệu đang trở thành những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và năng lực cạnh tranh.
Chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và khai thác dữ liệu đang trở thành những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và năng lực cạnh tranh. Để tạo chuyển biến thực chất, cần gắn ứng dụng công nghệ với đổi mới quản trị, chuẩn hóa quy trình và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp, qua đó thúc đẩy mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
*Chuyển đổi số từ nhu cầu thực tiễn
Tại Việt Nam, chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động mà còn là hướng đi để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng sức cạnh tranh. Ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và AI có thể giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và thích ứng nhanh hơn với biến động thị trường.
Theo ông Indra Pradana Singawinata, Tổng Thư ký Tổ chức Năng suất châu Á (APO), trong bối cảnh kinh tế thế giới chuyển đổi sâu sắc dưới tác động của công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang trở thành những động lực mới thúc đẩy tăng trưởng năng suất. Cùng với đó, năng suất số, tăng trưởng xanh và đổi mới sáng tạo có vai trò quan trọng trong bảo đảm tăng trưởng năng suất bền vững của doanh nghiệp.
Ông Đỗ Tân Khoa, Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định mức độ quan tâm của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với chuyển đổi số đã thay đổi rõ rệt trong những năm gần đây. Đặc biệt, làn sóng AI trong khoảng hai năm qua thúc đẩy doanh nghiệp chủ động hơn trong tiếp cận công nghệ và tìm kiếm giải pháp nâng cao năng suất.
Tuy nhiên, theo ông Đỗ Tân Khoa, để chuyển đổi số thành công, doanh nghiệp trước hết cần thay đổi tư duy quản trị. Thay vì đầu tư công nghệ theo phong trào hoặc triển khai dàn trải, doanh nghiệp cần rà soát, chuẩn hóa quy trình trước khi số hóa. Việc chuẩn hóa quy trình và dữ liệu gốc giúp doanh nghiệp xác định đúng nhu cầu, sử dụng nguồn lực hiệu quả và hạn chế những khoản đầu tư chưa tạo ra giá trị rõ ràng.
Trong bối cảnh AI và tự động hóa đang làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, lựa chọn đúng bài toán để triển khai công nghệ có ý nghĩa quyết định. Khi công nghệ được ứng dụng gắn với nhu cầu thực tế, doanh nghiệp có thể từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo lợi thế cạnh tranh và mở rộng khả năng tham gia các chuỗi cung ứng.
*Phát triển hệ sinh thái năng suất số
Cùng với đổi mới quản trị, dữ liệu được xem là nền tảng quan trọng để chuyển đổi số tạo ra giá trị thực chất. Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn – Đo lường – Chất lượng Quốc gia, nhấn mạnh dữ liệu chất lượng được chuẩn hóa, định danh và kết nối là hạ tầng của chuyển đổi số. AI chỉ phát huy hiệu quả khi được cung cấp dữ liệu đáng tin cậy và vận hành trong quy trình quản trị phù hợp.
Theo ông Nguyễn Nam Hải, không có một mô hình chuyển đổi số chung cho tất cả doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp cần lựa chọn lộ trình phù hợp với quy mô, năng lực và điều kiện thực tế; ưu tiên những khâu có khả năng tạo ra giá trị rõ nhất, đánh giá kết quả trước khi mở rộng. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp tránh đầu tư dàn trải, đồng thời từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.
Từ yêu cầu đó, việc phát triển hệ sinh thái năng suất số cần đặt doanh nghiệp ở vị trí trung tâm của quá trình thực thi chính sách. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ thực sự chuyển hóa thành năng suất khi doanh nghiệp có khả năng tiếp cận, hấp thụ, làm chủ công nghệ và đưa các giải pháp vào sản xuất, kinh doanh, quản trị.
Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi, hoàn thiện chính sách và phát triển các hệ sinh thái hỗ trợ; trong khi doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao và cải tiến quy trình. Sự phối hợp này giúp kết nối các nguồn lực nghiên cứu, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật với nhu cầu thực tiễn, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về tài chính và nhân lực công nghệ.
Thời gian tới, Ủy ban Tiêu chuẩn – Đo lường – Chất lượng Quốc gia tiếp tục thúc đẩy hoàn thiện tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật về dữ liệu, định danh, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số; tăng cường kết nối các tổ chức hỗ trợ với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Đồng thời, cơ quan này hướng tới xây dựng phương thức đánh giá tác động của chuyển đổi số thông qua các chỉ tiêu cụ thể về năng suất và chất lượng.
Việc đánh giá bằng kết quả đo lường được sẽ giúp doanh nghiệp xác định hiệu quả đầu tư công nghệ, nhận diện những khâu cần cải thiện và điều chỉnh lộ trình chuyển đổi số phù hợp. Qua đó, chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc đưa công nghệ vào hoạt động mà cần tạo ra thay đổi thực chất về năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh./.
