Công nghệ đồng hành bảo vệ an ninh quốc gia - Kỳ 1: Từ tiên phong đến góp phần kiến tạo những bước tiến lịch sử của ngành viễn thông
Từ vị thế nhà mạng di động đầu tiên khai mở thị trường viễn thông, MobiFone đã không ngừng phát triển để mang lại những giá trị cho khách hàng.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đã mở ra công cuộc đổi mới toàn diện, giúp đất nước thoát khỏi khủng hoảng và chuyển mình mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực. Chính trong bối cảnh đó, sự ra đời của MobiFone - nhà mạng di động đầu tiên tại Việt Nam - đã đánh dấu một bước ngoặt mang tính đột phá, chính thức khai mở kỷ nguyên viễn thông di động cho nước nhà.
*Thành lập nhà mạng di động công nghệ GSM đầu tiên tại Việt Nam
Những năm đầu của thập niên 90 của thế kỷ trước, nền kinh tế thị trường tuy mới chỉ là bước đầu nhưng đã cho thấy những dấu hiệu phát triển nhanh, đòi hỏi viễn thông, mà đặc biệt là dịch vụ viễn thông di động phải có bước phát triển mới, đáp ứng nhu cầu liên lạc của người dân. Tại thời điểm đó, thực trạng của ngành Bưu chính - Viễn thông Việt Nam được đánh giá là “nghèo nàn” và “lạc hậu”.
Khi bắt tay vào nghiên cứu và quyết định phát triển viễn thông di động, Việt Nam đứng trước hai sự lựa chọn: Sử dụng công nghệ Analog hay công nghệ số? Với công nghệ Analog (công nghệ đang phổ biến nhất trên thế giới thời điểm đó, chiếm tới hơn 90% thị trường), chúng ta được sự hỗ trợ của những nhà mạng lớn nhất khu vực là Singtel của Singapore. Họ sẵn sàng đầu tư mạnh mẽ để cùng Việt Nam phát triển hạ tầng viễn thông; mặt khác, chúng ta có thể tận dụng những trang thiết bị mới nhập từ các nước xã hội chủ nghĩa anh em. Trong khi đó, công nghệ số vẫn còn rất mới, chỉ mới xuất hiện tại các nước phát triển ở châu Âu, châu Mỹ với hai tiêu chuẩn chính là GSM và CDMA. Nhiều ý kiến cho rằng, đất nước còn nghèo, nên phát triển mạng Analog, khi nào kinh tế phát triển thì chuyển sang công nghệ số cũng chưa muộn.
Trước những luồng tư tưởng mạnh mẽ ấy, lãnh đạo Tổng cục Bưu điện vẫn chủ trương trình Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt phê duyệt lựa chọn công nghệ số GSM với mong muốn tiến thẳng lên hiện đại, bắt kịp sự phát triển của thế giới, bởi công nghệ số tuy mới nhưng có rất nhiều ưu điểm, như: chất lượng đường truyền cao; có khả năng nâng cấp cho phép truyền văn bản và hình ảnh; là cơ sở để phát triển đa dịch vụ trên cùng một hạ tầng… Kết quả là, đề xuất ngày 31/3/1993 của Tổng cục Bưu điện Việt Nam về việc thành lập mạng di động đầu tiên tại Việt Nam đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, ngày 16/4/1993, Công ty Thông tin di động (VMS) với tên thương hiệu mạng viễn thông di động MobiFone chính thức được thành lập. MobiFone là mạng di động GSM đầu tiên, đặt nền móng lịch sử cho ngành di động hiện đại tại Việt Nam. Đây là sự kiện minh chứng cho đường lối đúng đắn trong Nghị quyết Đại hội VI của Đảng về sự bứt phá giới hạn để phát triển đất nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tạo việc làm và tăng trưởng kinh tế.
*MobiFone - doanh nghiệp viễn thông di động “mở đường”
Ngay sau khi thành lập, MobiFone phải đối diện với vấn đề vốn đầu tư, bởi xây dựng hạ tầng di động cần nguồn vốn rất lớn, trong khi ngành Bưu chính - Viễn thông lúc đó thì gần như “tay trắng”. Nhà mạng MobiFone đã tiên phong không sử dụng vốn nhà nước, quyết định hoạt động theo cơ chế tự thu, tự chi, tự chịu trách nhiệm thông qua việc tận dụng các cơ hội thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thông qua việc áp dụng các quy định của Luật đầu tư nước ngoài đầu tiên của Việt Nam năm 1987 để lựa chọn ký kết hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) cùng Comvik, một doanh nghiệp viễn thông của Thụy Điển - đất nước có nền kinh tế phát triển và khoa học công nghệ tiên tiến bậc nhất thế giới khi đó. Theo đó, Comvik sẽ cung cấp vốn và công nghệ, MobiFone vận hành hệ thống.
Việc hợp tác giữa MobiFone và Comvik được đánh giá là thương vụ BCC hiếm hoi trong lĩnh vực viễn thông nói riêng và trong các thương vụ BCC nói chung khác tại Việt Nam có được thành công mỹ mãn, khẳng định tính đúng đắn của Chính phủ Việt Nam khi lựa chọn đi thẳng vào công nghệ số GSM làm tiêu chuẩn chung cho mạng lưới di động quốc gia, tạo nền tảng để phát triển các mạng sau này, như: Vinaphone, Viettel,… cũng như phát triển lên các công nghệ 3G, 4G, 5G. Sự tiên phong của MobiFone còn được thể hiện ở việc dùng chiến lược “lấy ngoài nuôi trong”, dám tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm và sẵn sàng chấp nhận sự cạnh tranh của thị trường.
*Khát vọng bứt phá giới hạn
Sau 10 năm hợp tác với Comvik (1995-2005), MobiFone bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, nhanh chóng mở rộng quy mô, hiện đại hóa hạ tầng, vùng phủ sóng và hệ thống phân phối, đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ của thị trường di động Việt Nam.
Năm 2014, MobiFone tách khỏi VNPT, trở thành doanh nghiệp độc lập và chuyển đổi mô hình kinh doanh theo hướng đa dịch vụ. Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XII của Đảng về đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ trở thành động lực quan trọng của lực lượng sản xuất hiện đại, MobiFone tập trung đầu tư hạ tầng viễn thông, công nghệ 4G, hệ thống truyền dẫn cáp quang Bắc - Nam và các nền tảng công nghệ thông tin, từng bước mở rộng từ lĩnh vực viễn thông sang các dịch vụ công nghệ số.
Năm 2018, quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại MobiFone được chuyển về Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, mở ra một giai đoạn phát triển mới trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Trước xu hướng thị trường viễn thông dần bão hòa, MobiFone kiên trì định hướng “Giữ vững viễn thông, tấn công không gian mới”, đẩy mạnh chuyển dịch sang các lĩnh vực giải pháp số, nền tảng số, nội dung số, trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây. Từ đó, doanh nghiệp từng bước chuyển mình từ một nhà mạng tiên phong thành một doanh nghiệp công nghệ số, hướng tới tạo ra những giá trị mới cho xã hội.
*Sứ mệnh, nhiệm vụ mới
Trong một thế giới mà hạ tầng số ngày càng gắn chặt với năng lực tự chủ, sức mạnh kinh tế và an ninh quốc gia, viễn thông không đơn thuần là hạ tầng kết nối, mà đã trở thành một phần của hạ tầng chiến lược quốc gia. Bởi vậy, hơn lúc nào hết, sứ mệnh của viễn thông ngày nay không chỉ là kết nối con người, kết nối cộng đồng, mà còn là kết nối nguồn lực, bảo vệ không gian số, góp phần giữ vững an ninh quốc gia và mở đường cho những động lực phát triển mới của đất nước.
Trong bối cảnh mang tính bước ngoặt ấy, từ cuối tháng 2/2025, MobiFone chính thức bước sang một giai đoạn phát triển mới khi được chuyển giao từ Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp về Bộ Công an theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Thủ tướng Chính phủ. Quyết định mang tầm chiến lược quốc gia này đánh dấu bước chuyển mình lịch sử của MobiFone - với sứ mệnh mới, vị thế mới: trở thành doanh nghiệp quốc phòng, an ninh với sứ mệnh phụng sự quốc gia, trở thành một trong những lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng, phát triển đất nước. MobiFone đồng thời đảm nhận sứ mệnh cao cả: vừa kinh doanh hiệu quả, vừa tham gia vào công tác bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
Trong bối cảnh an ninh mạng, an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, việc có một doanh nghiệp viễn thông lớn trực thuộc Bộ Công an sẽ giúp tăng cường năng lực bảo mật, phòng thủ trên không gian mạng, góp phần giữ vững chủ quyền số quốc gia.
Kỳ cuối: Thực thi Chiến lược trong tình hình mới
