Khi đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số, khoa học công nghệ, giáo dục lý tưởng và tình nguyện vì cộng đồng, tổ chức Đoàn mới đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Kinh nghiệm thực tế của tổ chức Đoàn các địa phương mang đến Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII sáng 25/6 đều khẳng định chỉ khi đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số, khoa học công nghệ, giáo dục lý tưởng và tình nguyện vì cộng đồng, tổ chức Đoàn mới đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.
* Đưa giáo dục lý tưởng đến gần thanh niên bằng công nghệ số
Trình bày tham luận với chủ đề “Phát huy vai trò của Đoàn trong giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho đoàn viên, thanh niên trong kỷ nguyên mới”, Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng cho rằng, trong bối cảnh công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc mọi mặt đời sống xã hội, giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Dẫn bài viết “Thanh niên với tương lai của đất nước” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Thành đoàn Hà Nội nhấn mạnh, yêu nước trong thời đại mới không chỉ thể hiện bằng tình cảm mà còn bằng tri thức, năng lực hành động, tinh thần chinh phục khoa học - công nghệ và ý chí làm chủ tương lai đất nước. Theo đó, lý tưởng cách mạng của thanh niên hôm nay gắn với bản lĩnh, năng lực kiến tạo, khát vọng tự chủ công nghệ và khát vọng xây dựng một Việt Nam phồn vinh, hùng cường.
Theo Bí thư Thành đoàn Hà Nội, thời gian qua, tổ chức Đoàn đã từng bước đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, đưa lý tưởng cách mạng gắn với những hành động cụ thể của thanh niên. Từ việc tham gia xây dựng đường dây 500 kV, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ, triển khai các đội hình “Bình dân học vụ số”, chuyển đổi số cộng đồng đến các chiến dịch truyền thông trên không gian mạng đã cho thấy khi lý tưởng được đặt trong dòng chảy của thời đại, thanh niên luôn sẵn sàng cống hiến.
Từ thực tiễn đó, Thành đoàn Hà Nội tập trung triển khai hai nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Ở lĩnh vực giáo dục chính trị, tư tưởng, Thành đoàn Hà Nội xây dựng mạng lưới nắm bắt, định hướng tư tưởng từ cơ sở thông qua Tổ chỉ đạo công tác 35, Câu lạc bộ Lý luận trẻ và các tổ nắm bắt dư luận tại 191 cơ sở Đoàn trực thuộc; triển khai Cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, riêng năm 2026 thu hút hơn 140.000 bài dự thi. Thành đoàn đồng thời triển khai các cuộc vận động “Xây dựng giá trị hình mẫu thanh niên Thủ đô thời đại mới”, “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”; xây dựng 579 trang cộng đồng trên không gian mạng với hơn 1 triệu thành viên là cán bộ, công chức, đoàn viên và nhân dân.
Trong thực tiễn, lý tưởng, đạo đức và lối sống của đoàn viên, thanh niên được bồi đắp thông qua các phong trào tình nguyện và công trình thanh niên. Hai công trình thanh niên tiêu biểu toàn quốc năm 2024 và 2025 là “Mã hóa 310 địa chỉ đỏ” và “Phục dựng 1.000 ảnh liệt sĩ” đã ứng dụng công nghệ thực tế ảo và chatbot AI để đưa lịch sử đến gần hơn với người trẻ, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống. Cùng với đó, thanh niên Thủ đô đã thành lập 300 đội hình “Bình dân học vụ số”, 126 đội hình tình nguyện hỗ trợ chính quyền hai cấp và 8.800 tình nguyện viên phục vụ sự kiện A80.
Theo Bí thư Thành đoàn Hà Nội, bên cạnh những cơ hội, thanh niên cũng đang đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường số, tình trạng thông tin thật - giả đan xen, các trào lưu lệch chuẩn và những tác động tiêu cực từ mạng xã hội. Điều đó đòi hỏi tổ chức Đoàn phải thực sự trở thành người bạn đồng hành của thanh niên.
Trong giai đoạn tới, Thành đoàn Hà Nội tập trung triển khai ba nhóm giải pháp: Chuyển mạnh từ phương thức giáo dục truyền đạt một chiều sang giáo dục thông qua trải nghiệm, tăng cường ứng dụng công nghệ và không gian tương tác số để nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận, lịch sử; đổi mới phương thức truyền thông theo hướng gần gũi với giới trẻ, sử dụng các định dạng như podcast, video ngắn, infographic và phát huy vai trò của chính thanh niên trong lan tỏa các câu chuyện truyền cảm hứng; tiếp tục tạo môi trường để thanh niên phát huy chuyên môn, trí tuệ, tham gia giải quyết các vấn đề của cộng đồng, từ đó khơi dậy khát vọng cống hiến và trách nhiệm đối với Thủ đô, đất nước.
Bí thư Thành đoàn Hà Nội nhấn mạnh, giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức và lối sống cho thanh niên hôm nay không chỉ là tiếp nối truyền thống mà còn là quá trình trang bị năng lực tự chủ, giúp thế hệ trẻ đủ bản lĩnh, tự tin, chủ động thích ứng với những biến động của thời đại và góp phần xây dựng đất nước phát triển.
* Xây dựng lớp thanh niên làm chủ công nghệ, đổi mới sáng tạo
Bí thư Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh Ngô Minh Hải cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra thời kỳ phát triển mới của đất nước, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước. Đối với tuổi trẻ, đặc biệt là thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh, đây không chỉ là cơ hội còn là sứ mệnh và trách nhiệm, bởi thanh niên là lực lượng có khả năng học hỏi, thích ứng nhanh với công nghệ mới, là chủ thể của đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực trực tiếp tham gia xây dựng kinh tế số, xã hội số và công dân số.
Ban Thường vụ Thành đoàn xác định xây dựng lớp thanh niên số, hình thành tư duy làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ nền tảng. Thông qua các diễn đàn thanh niên, hội nghị chuyên đề, sinh hoạt chi đoàn, tập huấn và hệ thống truyền thông số, các cấp bộ Đoàn từng bước định hướng đoàn viên, thanh niên chuyển từ tư duy tiếp cận công nghệ sang tư duy làm chủ công nghệ, ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Để triển khai Nghị quyết 57, Thành đoàn phối hợp với các địa phương thành lập các đội hình "Bình dân học vụ số", "Tổ công nghệ số cộng đồng", hướng dẫn người dân kỹ năng số cơ bản và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời, triển khai Đội hình Thanh niên tình nguyện "Mùa hè số", góp phần đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân, xây dựng công dân số và nâng cao năng lực số trong cộng đồng.
Đến nay, Thành đoàn đã thành lập 489 đội hình "Mùa hè số" với 13.600 đoàn viên, thanh niên, sinh viên tham gia, thực hiện 7 nhóm nhiệm vụ, gồm: phổ cập kỹ năng số cho người dân; hỗ trợ sử dụng dịch vụ công trực tuyến; hỗ trợ đảng viên thực hiện thủ tục hành chính số; truyền thông nâng cao nhận thức về chuyển đổi số; hỗ trợ hộ kinh doanh, tiểu thương chuyển đổi số; hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); hỗ trợ chỉnh lý, số hóa tài liệu và làm sạch dữ liệu.
Cùng với đó, Thành đoàn duy trì mạng lưới liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; phát huy hiệu quả hoạt động của Câu lạc bộ Các nhà khoa học trẻ Thành phố Hồ Chí Minh; tổ chức nhiều sân chơi học thuật và hoạt động hỗ trợ nghiên cứu khoa học như Liên hoan Tuổi trẻ sáng tạo, Hội thi Tin học trẻ, Cuộc thi Thử thách trí tuệ nhân tạo (AI Challenge), Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka, Cuộc thi Startup Wheel, Giải thưởng Tuổi trẻ Startup Award, Quỹ hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp cùng các vườn ươm khởi nghiệp, vườn ươm khoa học - công nghệ.
Từ thực tiễn triển khai, Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất Đảng, Nhà nước tiếp tục giao nhiệm vụ để thanh niên được tham gia nhiều hơn vào các lĩnh vực khó, tạo điều kiện để tổ chức Đoàn phát huy vai trò vận động thanh niên tham gia các mô hình, giải pháp đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, đề xuất các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát hiện, bồi dưỡng, thu hút, trọng dụng tài năng trẻ; tạo điều kiện để thanh niên tham gia sâu hơn vào nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và giải quyết các bài toán phát triển của đất nước.
Bí thư Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, tuổi trẻ Thành phố sẽ tiếp tục học tập, nghiên cứu, sáng tạo, làm chủ khoa học, công nghệ; tích cực tham gia xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; góp phần xây dựng nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao, hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.
