Tại tỉnh Tây Ninh, hoạt động của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước không chỉ đơn thuần là những con số trên báo cáo, mà là những cuộc "hồi sinh" số phận.
Trong dòng chảy của một xã hội thượng tôn pháp luật, những người yếu thế như người nghèo, người khuyết tật hay trẻ em thường là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất khi đối mặt với các vấn đề pháp lý. Để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình tìm kiếm công lý, công tác trợ giúp pháp lý đã trở thành một "lá chắn" vững chắc, một chính sách nhân đạo sâu sắc của Đảng và Nhà nước.
Tại tỉnh Tây Ninh, hoạt động của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước không chỉ đơn thuần là những con số trên báo cáo, mà là những cuộc "hồi sinh" số phận, những nỗ lực bền bỉ của đội ngũ trợ giúp viên để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người dân.
* Giúp người yếu thế tự tin bảo vệ quyền lợi hợp pháp
Đằng sau những bản án là những số phận. Có những sai lầm nhất thời của tuổi trẻ nếu không được can thiệp kịp thời bằng pháp lý sẽ dẫn đến sự bế tắc của cả một đời người. Câu chuyện về một cậu bé đang học lớp 10, một mình sống tại nhà trọ do cha mẹ ly hôn là một minh chứng cảm động. Vì sự rủ rê của bạn bè, cậu bé tham gia vào một vụ gây rối trật tự công cộng với vai trò giúp sức và bị tuyên án sơ thẩm 6 tháng tù giam.
Ông Lê Minh Hiền, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tây Ninh, người trăn trở về vụ án này chia sẻ: "Nếu hôm nay chúng ta áp dụng hình phạt tù giam, con đường học hành của cháu sẽ chấm dứt. Liệu sau khi ra tù, cháu có thành người được không hay cuộc đời sẽ bế tắc?". Với tâm niệm đó, các trợ giúp viên đã không quản ngại đi đến trường học, thu thập thành tích học tập suốt 9 năm của cậu bé để chứng minh nhân thân tốt. Tại phiên tòa phúc thẩm, hình ảnh cậu bé mặc đồng phục học sinh, đeo bảng tên trường đứng trước vành móng ngựa đã đánh động vào tâm tư và tính nhân đạo của Hội đồng xét xử. Kết quả, cậu được hưởng án treo, tiếp tục được đến trường để phấn đấu trở thành người có ích cho xã hội.
Một trường hợp khác cũng cho thấy vai trò quan trọng của trợ giúp viên là vụ việc của một học sinh trường cao đẳng nghề bị tuyên 1 năm 6 tháng tù giam ở cấp sơ thẩm. Trợ giúp viên Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tây Ninh Nguyễn Thị Sơn Trang đã tích cực tiếp cận gia đình, tư vấn kháng cáo và hỗ trợ thu thập chứng cứ về hoàn cảnh khó khăn cũng như thành tích học tập của bị cáo. Sự quyết tâm thuyết phục gia đình và phối hợp với nhà trường đã giúp bị cáo tự tin bảo vệ quyền lợi của mình, giúp tòa án có cái nhìn khách quan, toàn diện hơn để đưa ra bản án đúng bản chất, tránh nguy cơ oan sai.
Không chỉ ở mảng hình sự, trong dân sự, trợ giúp pháp lý cũng là điểm tựa cho những người già bị ngược đãi. Vụ việc một cụ già hơn 80 tuổi ở phường Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh sau khi cho con đất đai đã bị con cái bỏ rơi, thậm chí ngược đãi và đem tài sản đi thế chấp. Trung tâm đã cử trợ giúp viên theo đuổi qua hai cấp tòa để đòi lại tài sản, giúp cụ có nguồn sống cuối đời.
"Khi giúp được người yếu thế, giấc ngủ của trợ giúp viên cũng trở nên ngon hơn," ông Lê Minh Hiền tâm sự.
Năm 2025 ghi dấu một chặng đường nỗ lực vượt bậc của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tây Ninh. Dù chịu tác động từ việc sáp nhập địa giới hành chính và tinh gọn bộ máy, số lượng vụ việc trợ giúp pháp lý vẫn được duy trì ở mức cao và chất lượng không ngừng được nâng lên. Năm 2025, Trung tâm đã tiếp nhận thụ lý và phân công thực hiện 596 vụ việc tham gia tố tụng. Trong đó, lĩnh vực hình sự chiếm ưu thế với 494 vụ; dân sự, hôn nhân và gia đình với 93 vụ; cùng 9 vụ việc hành chính và các lĩnh vực pháp luật khác. Kết quả thực tế cho thấy sự hiệu quả rõ rệt khi có tới 562 vụ việc đã hoàn thành trong năm. Đặc biệt, có 45 vụ việc được xác định là thành công, hiệu quả theo các tiêu chí khắt khe của Bộ Tư pháp, chiếm 38,14%.
* Những rào cản cần tháo gỡ
Để chính sách trợ giúp pháp lý đến được với những vùng sâu, vùng xa, nơi người dân khó tiếp cận thông tin pháp luật, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tây Ninh đã đẩy mạnh công tác phối hợp liên ngành. Việc ký kết các kế hoạch phối hợp với Công an tỉnh và Tòa án nhân dân tỉnh về trực trợ giúp pháp lý thông qua điện thoại đã mang lại hiệu quả tức thì. Năm 2025, hệ thống trực điện thoại đã tiếp nhận hàng chục lượt yêu cầu, kịp thời hỗ trợ các đối tượng thuộc diện được trợ giúp ngay từ giai đoạn điều tra và tố tụng.
Công tác truyền thông cũng được đa dạng hóa. Trong năm, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tây Ninh đã thực hiện 24 cuộc truyền thông kết hợp tư vấn pháp luật tại cơ sở, phát hơn 4.000 tài liệu cho gần 1.700 lượt người tham dự. Những clip ngắn, tờ gấp thông tin được chuyển tải đến tận tay người dân, giúp họ hiểu rõ quyền lợi của mình và biết cách tìm đến dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí khi cần. Sự phối hợp này không chỉ giúp giảm thiểu việc bỏ sót đối tượng mà còn nâng cao ý thức phòng ngừa tội phạm trong cộng đồng.
Dù đạt được nhiều thành tựu, công tác trợ giúp pháp lý vẫn đang đối mặt với những rào cản mang tính hệ thống. Ông Lê Minh Hiền, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tây Ninh cho biết, một trong những khó khăn lớn nhất là quy định về đối tượng được trợ giúp còn khá "bó hẹp". Hiện nay, người khuyết tật hay người có công với cách mạng vẫn phải chứng minh điều kiện khó khăn về tài chính mới được trợ giúp pháp lý, điều này vô tình tạo ra một "ngưỡng" cản trở họ tiếp cận công lý. Thêm vào đó, chi phí đo đạc, thẩm định tài sản trong các vụ án dân sự thường quá cao so với khả năng của người nghèo, khiến họ dù có trợ giúp viên bảo vệ vẫn khó lòng theo đuổi vụ kiện.
Vấn đề về địa giới hành chính sau khi sáp nhập cũng tạo ra thách thức về khoảng cách địa lý. Các trợ giúp viên đôi khi phải di chuyển quãng đường hơn 100km để tham gia tố tụng, đòi hỏi sự hy sinh và nỗ lực rất lớn về thời gian và sức khỏe.
Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Tây Ninh kiến nghị mở rộng diện đối tượng được trợ giúp pháp lý, đặc biệt là người khuyết tật không cần chứng minh tài chính và người thuộc hộ cận nghèo trong mọi vụ án. Đồng thời, đơn vị sẽ tích cực triển khai các quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên (có hiệu lực từ tháng 5/2026), đảm bảo mọi người dưới 18 tuổi dù là bị hại hay người bị buộc tội đều được hưởng chính sách trợ giúp pháp lý. Trung tâm cũng cam kết tiếp tục củng cố đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, bồi dưỡng chuyên sâu để nâng cao chất lượng vụ việc thành công. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và duy trì lấy ý kiến sự hài lòng của người dân sẽ là kim chỉ nam để không ngừng hoàn thiện dịch vụ.
Hoạt động trợ giúp pháp lý không chỉ là công việc chuyên môn, mà là hiện thực hóa tinh thần "thương người như thể thương thân" và tính nhân văn của chế độ. Với tôn chỉ "tận tâm, tận lực" và không nhận bất kỳ thù lao nào từ người thụ hưởng, những người thực hiện công tác trợ giúp pháp lý tại Tây Ninh đang góp phần xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi quyền bình đẳng trước pháp luật của mọi công dân được bảo đảm bằng những hành động cụ thể và kịp thời. Công lý, thông qua sự tận tụy của trợ giúp viên pháp lý, đã thực sự trở thành ánh sáng ấm áp lan tỏa đến tận những góc tối nhất của số phận./.
