Ngày 5/8, UBND xã Hiệp Đức phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội thảo xác minh thông tin về 17 hài cốt nghi là mộ liệt sĩ tập thể được phát hiện tại khu vực Đồi Thị, xã Hiệp Đức.
Những tư liệu, ký ức của các nhân chứng lịch sử và cựu cán bộ quân đội được công bố tại hội thảo đã góp phần làm sáng tỏ thêm nguồn gốc của khu mộ, tạo cơ sở quan trọng phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các liệt sĩ.
Tại hội thảo, các nhân chứng lịch sử, nguyên cán bộ quân sự, cán bộ địa phương từng công tác tại Hiệp Đức qua nhiều thời kỳ đã cùng đối chiếu, bổ sung và phân tích các nguồn thông tin liên quan đến vị trí phát hiện, thời điểm cất bốc, đặc điểm hài cốt, các di vật đi kèm cũng như bối cảnh lịch sử của những trận đánh diễn ra tại khu vực Đồi Thị trong thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ.
Một trong những nhân chứng quan trọng là ông Võ Đình Thế, người trực tiếp cất bốc và chôn cất 17 hài cốt. Theo lời kể của ông, năm 1986, trong quá trình thi công một công trình gần Huyện đội Hiệp Đức (cũ), lực lượng thi công đã phát hiện một hố chôn tập thể với 17 hài cốt cùng nhiều di vật như võng dù, dép cao su, giày, súng và một số vật dụng quân sự khác. Trước sự chứng kiến của nhiều người dân địa phương, ông cùng mọi người đã đưa các hài cốt về chôn cất tại khu vực gần nơi phát hiện.
Sau đó, khi địa phương san ủi mặt bằng để xây dựng công trình, lo ngại các phần mộ bị ảnh hưởng, ông Võ Đình Thế tiếp tục di dời toàn bộ 17 hài cốt về nghĩa trang gia tộc tại xã Thu Bồn để an táng chu đáo. Suốt nhiều năm qua, gia đình ông vẫn hương khói, chăm sóc các phần mộ với mong muốn một ngày nào đó các liệt sĩ sẽ được trở về với đồng đội và người thân.
Từ những ký ức được lưu giữ suốt nhiều thập kỷ của các nhân chứng, hội thảo đã từng bước kết nối với các tư liệu lịch sử. Ông Trần Phước Sảo (nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 15, Sư đoàn 2) cho biết, trong giai đoạn 1969-1970, lực lượng Sư đoàn 2, Quân khu 5 đã tham gia nhiều trận chiến đấu ác liệt tại khu vực Đồi Thị. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh nhưng do điều kiện chiến đấu khốc liệt nên không thể đưa thi thể về phía sau.
Qua đối chiếu lời kể của nhân chứng với hồ sơ lịch sử, vị trí phát hiện khu mộ và các di vật được tìm thấy, hội thảo bước đầu nhận định 17 hài cốt nói trên có nhiều khả năng là cán bộ, chiến sĩ đặc công thuộc Sư đoàn 2, Quân khu 5 hy sinh trong các trận chiến đấu tại khu vực Đồi Thị.
Theo đánh giá của các đại biểu, dù chưa thể đưa ra kết luận cuối cùng về danh tính các liệt sĩ song hội thảo đã làm rõ nhiều thông tin quan trọng, góp phần khoanh vùng, định hướng quá trình tiếp tục xác minh và hoàn thiện hồ sơ khoa học đối với khu mộ tập thể.
Phát biểu kết luận hội thảo, Đại tá Đỗ Nguyên Hoài, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng biểu dương Ban Chỉ huy Quân sự xã Hiệp Đức đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và các nhân chứng lịch sử trong quá trình thu thập, xác minh thông tin. Đại tá Đỗ Nguyên Hoài khẳng định hội thảo đã hoàn thành mục tiêu đề ra, bổ sung thêm nhiều tư liệu có giá trị phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Những nhân chứng lịch sử, nguyên cán bộ quân đội và người dân địa phương đã dành nhiều thời gian, công sức gìn giữ ký ức, cung cấp những thông tin quý giá, dù tuổi đã cao và việc đi lại gặp nhiều khó khăn. Mỗi ký ức, mỗi chi tiết được đối chiếu, kiểm chứng tại hội thảo đều có thể trở thành mắt xích quan trọng trong hành trình tìm lại danh tính cho các liệt sĩ còn nằm lại chiến trường.
Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng đề nghị Ban Chỉ huy Quân sự xã Hiệp Đức tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, địa phương và nhân chứng lịch sử rà soát, bổ sung các nguồn tư liệu, mở rộng xác minh các thông tin liên quan, qua đó từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính các liệt sĩ, góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương "không để liệt sĩ nào bị lãng quên, không để gia đình nào thôi mong ngóng"./.
