Hành trình tìm kiếm, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin luôn cần sự chính xác, trách nhiệm và chung tay của nhiều lực lượng.
Với tinh thần khẩn trương, các địa phương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đang đẩy mạnh thu thập, rà soát, chuẩn hóa thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ, tạo nền tảng quan trọng để thực hiện hiệu quả Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.
* Khẩn trương hoàn thiện dữ liệu từ cơ sở
Trong căn nhà nhỏ ở xã Nhân Nghĩa, ông Bùi Văn Siêng vẫn cẩn thận gìn giữ tấm Huân chương Chiến công giải phóng của người anh trai - liệt sĩ Bùi Văn Chứng, hi sinh tại chiến trường Quảng Trị năm 1972. Hơn nửa thế kỷ trôi qua nhưng nguyện vọng đưa người anh trở về quê hương vẫn chưa thể thực hiện do thiếu thông tin nơi an táng. Ông Bùi Văn Siêng cho biết, sau nhiều năm, giấy báo tử và nhiều giấy tờ liên quan của gia đình đã thất lạc. Bởi vậy, khi địa phương triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, gia đình kỳ vọng việc rà soát, thu thập thông tin sẽ mở ra cơ hội tìm được phần mộ của liệt sĩ.
Trên địa bàn xã Nhân Nghĩa hiện có 136 gia đình liệt sĩ, trong đó còn 93 liệt sĩ chưa xác định được nơi an táng. Sau khi Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động, Ban Chỉ huy Quân sự xã đã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể và địa phương tiến hành rà soát hồ sơ, phát phiếu thu thập thông tin từ thân nhân liệt sĩ; đồng thời đối chiếu với các nguồn tư liệu lưu trữ để bổ sung cơ sở dữ liệu. Theo Trung tá Bùi Văn Phú, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Nhân Nghĩa, việc thu thập thông tin được thực hiện đồng bộ từ cơ sở. Ngoài hồ sơ quản lý, lực lượng chức năng còn ghi nhận thông tin từ thân nhân, đồng đội và những người từng biết về quá trình chiến đấu, hi sinh của các liệt sĩ. Dù chỉ là những chi tiết nhỏ nhưng đều là nguồn dữ liệu có giá trị phục vụ xác minh, đối chiếu trong quá trình tìm kiếm, quy tập.
Thực tế cho thấy, sau nhiều thập kỷ, nhiều hồ sơ đã không còn đầy đủ, địa danh thay đổi, nhân chứng ngày càng ít. Vì vậy, việc rà soát, chuẩn hóa thông tin ngay từ cơ sở được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo lập cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác, phục vụ hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
* Đưa các anh trở về
Thực hiện Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo 515 tỉnh triển khai các nhiệm vụ trọng tâm; kiện toàn tổ chức, thành lập các lực lượng chuyên trách. Đồng thời, đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, rà soát, xác minh, thu thập thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ trên địa bàn.
Theo thống kê, toàn tỉnh Phú Thọ hiện có 38.607 liệt sĩ, 292 nghĩa trang liệt sĩ và 2 đài tưởng niệm có mộ liệt sĩ, với 28.826 phần mộ. Trong số này có 21.420 phần mộ đủ thông tin, 1.065 phần mộ có một phần thông tin và 5.457 phần mộ chưa xác định được danh tính. Cùng với việc chuẩn hóa dữ liệu, tỉnh đang đẩy nhanh công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ giám định ADN. Giai đoạn 1 của chiến dịch triển khai tại 126 nghĩa trang, với 4.602 phần mộ chưa xác định danh tính cần lấy mẫu. Đến nay, việc lấy mẫu đã hoàn thành tại 30 nghĩa trang, đang thực hiện tại 2 nghĩa trang.
Lực lượng chức năng đã khai quật 1.505 phần mộ, lấy được 1.266 mẫu sinh phẩm; trong khi đó 239 phần mộ không thể lấy được mẫu do điều kiện thực tế. Hiện 713 mẫu đã được bàn giao phục vụ công tác giám định ADN theo quy định. Song song với việc lấy mẫu, công tác kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm đang được triển khai đồng bộ. Qua tiếp nhận gần 9.900 nguồn thông tin từ nhiều kênh khác nhau, các cơ quan chức năng đã tiến hành sàng lọc, phân tách và xác minh dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm. Kết quả cho thấy trên địa bàn tỉnh có 7.776 liệt sĩ hi sinh, chôn cất ban đầu. Trong đó, 5.976 liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập; còn 904 liệt sĩ chưa được quy tập và 896 trường hợp chưa đủ căn cứ kết luận do thiếu thông tin hoặc chưa được các địa phương xác minh đầy đủ.
Thượng tá Nguyễn Văn Phú, Phó Chủ nhiệm chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ cho biết, khối lượng công việc của Chiến dịch 500 ngày đêm rất lớn khi nhiều hồ sơ về liệt sĩ còn thiếu thông tin về quê quán, nơi hi sinh hoặc nơi an táng ban đầu. Nhiều địa bàn đã có sự thay đổi theo thời gian, trong khi nhân chứng ngày càng ít. Đây là nhiệm vụ khó khăn, đòi hỏi quá trình thu thập, kiểm chứng thông tin phải được thận trọng, khoa học nhằm đảm bảo tính chính xác của cơ sở dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Thượng tá Nguyễn Văn Phú cho biết thêm, thời gian tới, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về Chiến dịch; tập trung thu thập, rà soát, sàng lọc, xác minh và kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; tổ chức nhiều đợt tìm kiếm, quy tập trên địa bàn. Đơn vị cũng đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với phần mộ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang liệt sĩ, qua đó phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu của chiến dịch, tạo cơ sở để xác định danh tính bằng phương pháp giám định ADN, từng bước đưa các liệt sĩ trở về với gia đình và quê hương.
Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là đợt cao điểm trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mà còn là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Mỗi hồ sơ được hoàn thiện, mỗi nguồn thông tin được bổ sung và mẫu ADN được giám định thành công sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại, mang lại hi vọng cho hàng nghìn gia đình đã nhiều năm mong mỏi được biết nơi yên nghỉ của người thân. Qua đó, Chiến dịch cũng thể hiện trách nhiệm và lòng tri ân sâu sắc đối với những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc./.
