Với nền tảng kinh tế-xã hội vững chắc và sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt, thành phố Đồng Nai sẽ là biểu tượng của một đô thị văn minh-hiện đại-hạnh phúc, góp phần cùng đất nước phát triển hùng cường trong kỷ nguyên mới.
Ngày 30/4/1975 là ngày Đồng Nai hoàn toàn giải phóng và 30/4/2026 là ngày địa phương chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Như vậy là 51 năm sau ngày giải phóng, từ “cánh cửa thép”, nơi địch dồn toàn lực tử thủ tại cửa ngõ Xuân Lộc để giữ Sài Gòn, nay Đồng Nai đã chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 7 của cả nước.
*Mở toang “cánh cửa thép”, tiến về Sài Gòn
Cuối tháng 3/1975, khi quân địch thất thủ ở Tây Nguyên và các chiến trường Phan Rang, Phan Thiết rồi Chi khu Dầu Tiếng, Chơn Thành, Di Linh được giải phóng, đã hình thành nên vòng cung siết chặt, buộc quân địch phải co cụm lại và chúng quyết “tử thủ” tại cửa ngõ Xuân Lộc (tỉnh Long Khánh cũ) để bảo vệ Sài Gòn.
“Trong cơn hoảng loạn trước giờ sụp đổ, địch vội vàng lập phòng tuyến Xuân Lộc làm trọng tâm của tuyến phòng thủ chiến lược ở phía đông. Tướng Uây-en (Weyand) nói với Nguyễn Văn Thiệu “bằng mọi giá phải giữ Xuân Lộc. Mất Xuân Lộc là mất Sài Gòn"” - đây là lời dẫn cuốn sách Chiến thắng Xuân Lộc – Long Khánh trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, do Nhà xuất bản tổng hợp Đồng Nai phát hành.
Về phía ta, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị và Bộ Tư lệnh tối cao, trực tiếp là Trung ương Cục và Quân ủy, Bộ Tư lệnh Miền, tại Chiến khu Đ, Khu ủy miền Đông xác định quyết tâm thị xã Long Khánh là nơi ta dứt điểm cuối cùng, nơi Đảng bộ miền Đông hoàn thành nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Vì vậy, cuộc đấu trí, đấu lực trong cuộc quyết chiến 12 ngày đêm tại mặt trận Xuân Lộc là bản anh hùng ca sáng ngời hào khí Đồng Nai, là đỉnh cao của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.
Sau khi mở toang “cánh cửa thép” Xuân Lộc của địch, quân và dân ta với tinh thần “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng” thực hành trận tiến công hiệp đồng binh chủng, nhanh chóng tiêu diệt quân địch co cụm tại Yếu khu Trảng Bom, đập tan một "mắt xích" quan trọng trong hệ thống phòng ngự vòng ngoài của địch, tạo thế và lực cho các lực lượng, binh khí kỹ thuật của Quân đoàn 4 và lực lượng cơ động của Bộ Tư lệnh tiến công, giải phóng Biên Hòa, Sài Gòn - Gia Định, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Trong bức thư gửi lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, đề ngày 15/4/2003 nhân hội thảo kỷ niệm 28 năm chiến thắng Xuân Lộc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết: “Chiến thắng Xuân Lộc là một chiến thắng lớn, có ý nghĩa quan trọng mở đầu cho trận quyết chiến chiến lược cuối cùng giải phóng Sài Gòn, hoàn thành thắng lợi chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc”.
*Đồng Nai - trục kết nối chiến lược quốc gia
Đồng Nai giữ vị trí đặc biệt trong cấu trúc phát triển không gian kinh tế quốc gia, hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành trục kết nối chiến lược giữa các trung tâm kinh tế lớn, đồng thời là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của khu vực phía Nam. Không gian phát triển của Đồng Nai không tách rời mà gắn kết hữu cơ, tương hỗ chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh, cùng tham gia cấu thành một chỉnh thể đô thị - công nghiệp - dịch vụ quy mô lớn, có khả năng dẫn dắt tăng trưởng của cả nước.
UBND tỉnh Đồng Nai thông tin, về vị trí địa kinh tế, Đồng Nai nằm tại điểm giao thoa của các hành lang phát triển trọng yếu, giữ vai trò kết nối trực tiếp giữa trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là Thành phố Hồ Chí Minh với các vùng Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là lợi thế đặc biệt hiếm có, cho phép Đồng Nai vừa là điểm trung chuyển, vừa là không gian tiếp nhận và lan tỏa các dòng chảy kinh tế, thương mại, đầu tư và lao động trên quy mô liên vùng và quốc gia.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long nêu rõ: Vai trò trục kết nối của Đồng Nai được thể hiện rõ nét thông qua hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đang được đầu tư đồng bộ, hiện đại. Trên trục Đông - Tây, các tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành và hệ thống Vành đai 3, Vành đai 4 của Thành phố Hồ Chí Minh tạo hành lang kết nối trực tiếp giữa Đồng Nai với vùng Đồng bằng sông Cửu Long và toàn bộ khu vực đô thị trung tâm.
Trên trục Bắc - Nam và Đông Bắc - Tây Nam, các tuyến cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết, Dầu Giây - Liên Khương, Gia Nghĩa - Chơn Thành mở ra không gian kết nối chiến lược giữa Đông Nam Bộ với Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ, hình thành các hành lang kinh tế liên vùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Các tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, kết nối trực tiếp với hệ thống cảng biển nước sâu khu vực Cái Mép - Thị Vải, Phước An, góp phần hoàn thiện chuỗi logistics liên hoàn giữa công nghiệp - cảng biển - hàng không, đưa Đồng Nai trở thành mắt xích trung tâm trong mạng lưới cung ứng hàng hóa xuất, nhập khẩu của cả nước.
Đặc biệt, sự hình thành và phát triển của Cảng hàng không quốc tế Long Thành có quy mô khoảng 5.000 ha (thuộc top 6 của thế giới) với tổng mức đầu tư hơn 16 tỷ USD, được quy hoạch đạt tiêu chuẩn 4F - cấp cao nhất theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO). Khi hoàn thành toàn bộ các giai đoạn, sân bay dự kiến đạt công suất khoảng 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng không lớn của khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã nâng tầm vai trò của Đồng Nai từ một trung tâm kết nối nội vùng trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế mang tính chiến lược quốc gia.
Với quy mô, công suất và tiêu chuẩn kỹ thuật thuộc nhóm hàng đầu thế giới, sân bay Long Thành không chỉ phục vụ nhu cầu vận tải mà còn đóng vai trò là hạ tầng lõi để hình thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế, kết nối trực tiếp Việt Nam với các chuỗi giá trị và mạng lưới logistics toàn cầu. Khi kết hợp với hệ thống cảng biển và trung tâm tài chính - thương mại của Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực này sẽ hình thành một cực tăng trưởng có tính cạnh tranh khu vực và quốc tế.
*Hướng đến thành phố văn minh-hiện đại-hạnh phúc
Việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương giai đoạn hiện nay xuất phát từ yêu cầu khách quan của quá trình phát triển và tổ chức lại không gian kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới. Đây là bước chuyển cần thiết nhằm thiết lập mô hình quản trị tương xứng với quy mô phát triển, mức độ liên kết và vai trò ngày càng gia tăng của Đồng Nai trong tổng thể phát triển quốc gia.
Với nền tảng kinh tế-xã hội vững chắc và sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt, thành phố Đồng Nai sẽ là biểu tượng của một đô thị văn minh-hiện đại-hạnh phúc, góp phần cùng đất nước phát triển hùng cường trong kỷ nguyên mới.
Hiện nay Đồng Nai có quy mô dân số trên 4,49 triệu người, GRDP năm 2025 đạt gần 677.932 tỷ đồng, đóng góp khoảng 5% GDP và xếp thứ 4 cả nước và thu ngân sách trên 102.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 152,8 triệu đồng/người/năm. Dự kiến năm 2026, thu ngân sách của Đồng Nai sẽ cán mốc 150.000 tỷ đồng.
Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út nêu rõ, Đồng Nai sẽ tập trung kiến tạo mô hình phát triển mới, chuyển từ “tỉnh công nghiệp” sang “thành phố công nghiệp-đô thị-dịch vụ hiện đại,” phát triển theo chiều sâu, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số”.
Tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, phát biểu thảo luận tại tổ về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương diễn ra ngày 20/4 vừa qua, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho rằng: Đồng Nai không chỉ đáp ứng 7 tiêu chuẩn của thành phố, mà còn có vị trí đặc thù trong quốc phòng, an ninh. Khu vực Lộc Ninh từng là nơi giải phóng đầu tiên ở miền Nam. Đây là địa chỉ tập kết nhân tài, vật lực và vũ khí, trang bị để chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn, việc thành lập thành phố Đồng Nai không đơn thuần là việc nâng cấp hành chính hay chuyển đổi mô hình quản trị mà đặt trong tổng thể vai trò, vị thế của địa phương đối với nền kinh tế quốc gia. Thành phố Đồng Nai sẽ là một cực tăng trưởng gánh vác phát triển nền kinh tế quốc gia. Việc chuyển sang mô hình chính quyền đô thị phải gắn với hiệu quả phát triển và nâng cao đời sống người dân. Nếu không đạt được các mục tiêu này thì việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương sẽ chỉ mang tính hình thức.
Ngày 24/4, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 30/4/2026.
Sau 51 năm giải phóng, Đồng Nai đang đứng trước thời khắc lịch sử, mở ra cánh cửa tương lai của một thành phố trẻ của cả nước đồng thời thiết lập mô hình quản trị tương xứng với quy mô phát triển, mức độ liên kết và vai trò ngày càng gia tăng của của thành phố Đồng Nai trong tổng thể phát triển quốc gia./.
