Năm nay, phổ điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 có nhiều biến động, điểm chuẩn đại học được dự báo sẽ tăng, giảm tùy ngành, tổ hợp xét tuyển.

Theo kế hoạch, hệ thống đăng ký xét tuyển của Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ đóng vào 17 giờ ngày 14/7. Trước thời điểm này, thí sinh cần kiểm tra kỹ thông tin đã được hệ thống ghi nhận, cân nhắc thứ tự các nguyện vọng phù hợp, theo sở thích, năng lực và điều kiện gia đình. Năm nay, phổ điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 có nhiều biến động, điểm chuẩn đại học được dự báo sẽ tăng, giảm tùy ngành, tổ hợp xét tuyển.

* Băn khoăn định hướng ngành nghề

Thi tổ hợp D01, em Gia Hân (phường Long Phước) dự định đăng ký xét tuyển vào ngành Ngôn ngữ Anh, định hướng chuyên ngành Tiếng Anh thương mại, tại một số trường như Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Sài Gòn, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Trường Đại học FPT... Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu thông tin tuyển sinh và tham khảo ý kiến gia đình, Hân băn khoăn về lựa chọn của mình.

Theo Hân, gia đình lo ngại nhóm ngành tiếng Anh có mức độ cạnh tranh cao, trong khi tiếng Anh ngày càng trở thành kỹ năng nền tảng, là công cụ hỗ trợ cho nhiều lĩnh vực khác hơn là một lợi thế nghề nghiệp riêng biệt. Gia đình khuyên em cân nhắc chuyển sang ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng vì cho rằng đây là lĩnh vực có nhu cầu nhân lực lớn, cơ hội việc làm rộng hơn. Tuy nhiên, Hân lại chưa thật sự yêu thích ngành học này. “Em thích tiếng Anh và muốn theo chuyên ngành Tiếng Anh thương mại, nhưng gia đình phân tích rằng chỉ giỏi tiếng Anh thôi thì chưa đủ, cần có thêm chuyên môn khác để dễ tìm việc hơn. Em không thực sự yêu thích những ngành mà gia đình định hướng nên lo ngại sau này khó học được tốt” - Hân chia sẻ.

Nhiều thí sinh khác cũng còn băn khoăn về định hướng ngành nghề, cân nhắc giữa ngành yêu thích, cơ hội trúng tuyển, cơ hội nghề nghiệp, trước khi chốt nguyện vọng. Em Quỳnh Anh (phường Tân Bình) cho biết, so sánh điểm thi của em với phổ điểm năm nay cho thấy cơ hội vào một số trường mà em yêu thích khá áp lực. Dù vậy, em vẫn đặt nguyện vọng 1 vào Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và định hướng chọn các ngành Quản trị nhân lực, Quản trị kinh doanh. Bên cạnh đó, em cũng chọn một số trường khác có các ngành này để đăng ký ở các nguyện vọng tiếp theo.

Trong bối cảnh hệ thống đăng ký xét tuyển của Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ đóng vào 17 giờ ngày 14/7, việc đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học được nhiều thí sinh, phụ huynh quan tâm. Theo các chuyên gia, nguyên tắc chung trong đăng ký và sắp xếp thứ tự nguyện vọng là thí sinh nên ưu tiên ngành học yêu thích, đồng thời lựa chọn trường phù hợp với năng lực và mức điểm của mình. Khi thật sự yêu thích ngành học và có sự chuẩn bị phù hợp, thí sinh mới có thể theo học tốt, phát huy năng lực trong quá trình học tập và có cơ hội việc làm tốt. Ngược lại, nếu chọn ngành theo xu hướng hoặc mong muốn của người khác, các em dễ mất động lực, khó đạt kết quả tốt trong quá trình học và khó khăn khi bước vào thị trường lao động sau khi ra trường.

Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh, Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh khuyên thí sinh nên chia 15 nguyện vọng thành 3 nhóm chiến lược. Nhóm thứ nhất là nguyện vọng mơ ước, gồm những ngành, trường thí sinh yêu thích, dù điểm có thể chưa thật sự chắc chắn. Nhóm thứ hai là nguyện vọng khả thi, gồm những ngành có điểm chuẩn trong khoảng 3 năm gần đây tương ứng với mức điểm của thí sinh. Nhóm cuối cùng là nguyện vọng an toàn, nhằm tăng cơ hội trúng tuyển.

Cùng quan điểm trên, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh lưu ý thêm, ngoài việc so sánh điểm thi với điểm chuẩn các năm trước, thí sinh cần đặt mức điểm của mình trong bối cảnh phổ điểm năm nay và phổ điểm từng tổ hợp môn do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố. Theo ông, nhiều thí sinh thấy điểm chuẩn năm trước cao nên e ngại, không dám đăng ký vào ngành mình yêu thích. Tuy nhiên, điểm chuẩn mỗi năm còn phụ thuộc vào phổ điểm, số lượng thí sinh đăng ký và chỉ tiêu tuyển sinh của từng ngành. Vì vậy, thí sinh nên mạnh dạn đặt những ngành yêu thích nhất ở vị trí ưu tiên, đồng thời sắp xếp thêm các nguyện vọng phù hợp và an toàn phía sau.

*Điểm chuẩn có thể biến động

Bên cạnh việc chọn ngành, chọn trường phù hợp, biến động điểm chuẩn năm nay cũng là yếu tố khiến nhiều thí sinh cân nhắc kỹ khi đăng ký nguyện vọng. Phân tích phổ điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân dự đoán điểm chuẩn hầu hết các ngành có thể giảm so với năm trước, trừ nhóm ngành sức khỏe xét tuyển bằng tổ hợp B00 có khả năng tăng. Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, những ngành năm trước có điểm chuẩn ở mức rất cao, khoảng 27 - 28 điểm, nhiều khả năng sẽ giảm. Trong khi đó, các ngành có điểm chuẩn năm trước khoảng 21 - 22 điểm được dự báo ổn định, tương đương năm trước. Riêng khối ngành xã hội có thể giảm sâu do phổ điểm năm nay thấp hơn.

Tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông chiếm tỷ trọng lớn trong phương thức xét tuyển tổng hợp vào các ngành của trường. Vì vậy, biến động giảm của điểm thi năm nay có thể tác động rõ đến điểm chuẩn của trường. Dù các ngành công nghệ, kỹ thuật được thí sinh quan tâm nhiều hơn do nhu cầu nhân lực tăng và tác động từ chính sách học bổng, điểm chuẩn nhóm ngành này cũng có thể không tăng do phổ điểm thi năm nay giảm. Dự báo, điểm chuẩn các ngành của trường sẽ ở khoảng 22 - 25 điểm, khó xuất hiện mức từ 27 điểm trở lên.

Năm nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định thí sinh phải đạt ngưỡng từ 15 điểm trở lên với tổ hợp 3 môn mới được tham gia xét tuyển đại học. Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân phân tích, nếu nhìn vào phổ điểm từng môn riêng lẻ, số thí sinh có điểm dưới trung bình khá nhiều; chẳng hạn môn Tiếng Anh có hơn 50% thí sinh dưới điểm trung bình. Tuy nhiên, khi xét theo tổ hợp 3 môn, điểm trung vị năm nay vẫn ở khoảng 17 - 18 điểm. Theo thống kê, số thí sinh có tổ hợp 3 môn dưới 15 điểm chiếm khoảng 20%, nghĩa là vẫn còn hơn 800.000 thí sinh đạt trên 15 điểm. Do đó, nguồn tuyển của các trường đại học vẫn khá dồi dào.

Cùng nhận định, Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, Giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, điểm thi tổ hợp C00 năm nay giảm so với năm trước, nên điểm chuẩn các ngành xét tuyển bằng tổ hợp này có thể giảm từ 1 - 2 điểm. Mức điểm chuẩn từ 27 điểm trở lên được đánh giá khó xảy ra, do số thí sinh đạt mức điểm này giảm nhiều so với năm trước.

Theo Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, thí sinh không nên quá lo lắng vì điểm chuẩn cao như năm trước mà bỏ qua ngành mình yêu thích. Nếu thật sự yêu thích ngành học nào, các em vẫn nên mạnh dạn đặt ở vị trí ưu tiên, sau đó sắp xếp thêm các nguyện vọng phù hợp và an toàn. Với tổ hợp C00, số thí sinh dưới 15 điểm tương đối nhiều so với các tổ hợp còn lại. Nhưng các em vẫn có thể tìm cơ hội ở những hướng đi khác, như học các bậc đào tạo thấp hơn rồi tiếp tục liên thông nếu có mục tiêu và nỗ lực phù hợp.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến 17 giờ 45 phút ngày 13/7, cả nước có 797.722 thí sinh đã đăng ký nguyện vọng, trong đó, có 420.138 thí sinh lựa chọn các ngành STEM. Tổng số lượng nguyện vọng ghi nhận là 6.333.326; trong đó, số lượng nguyện vọng đăng ký xét tuyển vào các ngành STEM là 2.093.942. Kết thúc giai đoạn đăng ký nguyện vọng, quá trình tổng hợp hồ sơ đăng ký, rà soát nguyện vọng thí sinh diễn ra từ ngày 15/7 đến hết ngày 3/8, sau đó các cơ sở giáo dục đại học thực hiện quá trình lọc ảo và xét tuyển chính thức./.