Thay vì ưu tiên những hành trình đắt đỏ hay các chuyến đi dài ngày như trước, nhiều người hướng tới các lựa chọn tiết kiệm, linh hoạt và đề cao yếu tố an toàn.
Mùa hè luôn là giai đoạn sôi động nhất trong năm của ngành du lịch. Tuy nhiên, hè năm nay chứng kiến nhiều biến động mới khi bối cảnh kinh tế thế giới, giá cả dịch vụ và những bất ổn địa chính trị tiếp tục tác động đến hành vi tiêu dùng của du khách. Thay vì ưu tiên những hành trình đắt đỏ hay các chuyến đi dài ngày như trước, nhiều người hướng tới các lựa chọn tiết kiệm, linh hoạt và đề cao yếu tố an toàn.
Du lịch thay đổi theo biến động kinh tế
Theo ghi nhận của các doanh nghiệp lữ hành, thị trường du lịch hè 2026 chịu tác động rõ rệt từ những biến động kinh tế trong nước và quốc tế. Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận tải, đặc biệt là hàng không, khiến giá thành tour du lịch tăng đáng kể, từ đó làm thay đổi xu hướng lựa chọn điểm đến của du khách.
Ông Phạm Hải Bằng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần du lịch quốc tế Bluetour, Phó Trưởng ban Đối ngoại Doanh nghiệp trẻ Hà Nội cho biết các tour nội địa sử dụng đường hàng không giảm sức hút so với trước do chi phí tăng từ 30-40%. Trong khi đó, du lịch đường bộ với thời gian di chuyển ngắn đang được nhiều gia đình lựa chọn nhờ mức giá hợp lý và khả năng chủ động về lịch trình. Việc nhiều tuyến đường cao tốc mới khánh thành cũng tạo thêm động lực cho xu hướng này.
Xu hướng này thể hiện rõ trong lựa chọn của nhiều gia đình. Chị Nguyễn Thu Hương (phường Đống Đa, Hà Nội) cho biết, thay vì lựa chọn kỳ nghỉ dài ngày tại các điểm đến xa như những năm trước, gia đình chị năm nay ưu tiên các chuyến du lịch ngắn ngày bằng ô tô đến những địa điểm cách Hà Nội từ 2-4 giờ di chuyển. Những điểm đến gần, chi phí hợp lý nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ dịch vụ đang là lựa chọn phù hợp nhất trong bối cảnh hiện nay.
Không chỉ thị trường nội địa, du lịch quốc tế cũng ghi nhận sự dịch chuyển rõ nét sang các điểm đến có chi phí cạnh tranh. Nhiều tour nước ngoài hiện có mức giá tương đương, thậm chí thấp hơn một số tour nội địa, qua đó thu hút sự quan tâm của khách hàng. Trong số đó, Trung Quốc nổi lên là một trong những thị trường hấp dẫn nhất mùa hè năm nay. Với lợi thế về khoảng cách địa lý, chi phí hợp lý cùng hệ thống sản phẩm đa dạng, nhiều tuyến du lịch Trung Quốc có giá dưới 10 triệu đồng/người thu hút lượng lớn khách Việt Nam. Các điểm đến như Trùng Khánh, Thượng Hải, Côn Minh - Lệ Giang nhận được sự quan tâm đặc biệt. Bên cạnh đó, các chương trình du lịch đến Hàn Quốc, Nhật Bản với mức giá cạnh tranh cũng được thị trường đón nhận tích cực.
Bên cạnh xu hướng tìm kiếm các điểm đến quốc tế có chi phí hợp lý, nhu cầu du lịch trong nước cũng ghi nhận sự dịch chuyển theo điều kiện thời tiết. Đợt nắng nóng kéo dài từ đầu mùa hè đã thúc đẩy lượng khách tìm đến các điểm nghỉ dưỡng ven biển và những khu vực có khí hậu mát mẻ.
Theo ông Trịnh Thái Hà, Giám đốc một doanh nghiệp du lịch tại Hạ Long (Quảng Ninh), ngoài các điểm đến ven biển, nhiều du khách cũng lựa chọn Sa Pa, Tam Đảo hoặc các khu du lịch sinh thái vùng núi để tránh nóng. Ông cũng cho biết, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng cũng kéo theo biến động về cơ cấu khách hàng khi lượng khách doanh nghiệp thuộc lĩnh vực thương mại, sản xuất và dịch vụ giảm đáng kể, trong khi nhóm khách thuộc lĩnh vực tài chính, bán lẻ và phân phối vẫn tương đối ổn định.
Trước những thay đổi của thị trường, nhiều doanh nghiệp lữ hành đã chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Đại diện Vietravel chia sẻ, doanh nghiệp đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp nhằm kích cầu du lịch, tối ưu chi phí, đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng quyền lợi cho khách hàng. Thay vì cạnh tranh bằng giá đơn thuần, doanh nghiệp tiếp tục đặt trọng tâm vào chất lượng dịch vụ, tính minh bạch trong cung cấp thông tin và trải nghiệm thực tế của du khách.
Du lịch an toàn - nền tảng cho phát triển bền vững
Cùng với yếu tố chi phí, an toàn đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng hàng đầu trong việc lựa chọn sản phẩm du lịch.
Theo ông Phạm Hải Bằng, trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, doanh nghiệp thường xuyên theo dõi các bản tin khí tượng để điều chỉnh lịch trình hoạt động ngoài trời, đặc biệt là các chương trình team building. Việc cập nhật liên tục các quy định mới từ ban quản lý các khu, điểm du lịch cũng giúp doanh nghiệp kịp thời đưa ra những khuyến cáo phù hợp cho từng đoàn khách.
Đối với vận chuyển đường bộ, toàn bộ hành khách bắt buộc phải thắt dây an toàn trước khi phương tiện khởi hành. Tương tự, với các hành trình đường thủy, việc mặc áo phao là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả du khách. Các chương trình trải nghiệm ngoài trời cũng được kiểm soát chặt chẽ, chỉ diễn ra trong phạm vi được giám sát bởi đội ngũ hướng dẫn viên và nhân viên phục vụ nhằm hạn chế tối đa các rủi ro phát sinh.
Đối với các tour biển đảo, công tác tuyên truyền về an toàn được chú trọng ngay từ đầu hành trình. Du khách được phổ biến đầy đủ các quy định liên quan đến việc sử dụng áo phao, tuân thủ hướng dẫn của lực lượng cứu hộ và tránh tiếp cận những khu vực không được phép hoạt động.
Tuy nhiên, an toàn du lịch hiện nay không chỉ được hiểu theo nghĩa bảo đảm tính mạng và sức khỏe cho du khách. Trong bối cảnh thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm giá rẻ bất thường, việc lựa chọn những chương trình du lịch minh bạch, bảo đảm quyền lợi khách hàng cũng trở thành một yêu cầu quan trọng.
Theo ông Phạm Hải Bằng, mô hình tour "0 đồng" hiện vẫn tồn tại ở một số thị trường khách quốc tế vào Việt Nam cũng như một số chương trình du lịch nước ngoài dành cho khách Việt. Hình thức này thường bù đắp chi phí bằng việc đưa khách đến các điểm mua sắm bắt buộc hoặc phát sinh nhiều khoản phụ thu trong quá trình tham quan. Không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng trải nghiệm, tour giá rẻ thiếu minh bạch còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với quyền lợi của du khách, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh đối với các doanh nghiệp làm ăn bài bản.
Từ góc độ doanh nghiệp, đại diện Bluetour cho rằng cần có các biện pháp chấn chỉnh hoạt động kinh doanh tour giá rẻ, đưa thị trường du lịch vận hành theo đúng giá trị thực và thông lệ quốc tế. Khách du lịch cần được tự do lựa chọn các hoạt động trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và mua sắm thay vì bị ép buộc sử dụng các dịch vụ ngoài chương trình. Doanh nghiệp cũng kiến nghị tăng cường thanh, kiểm tra các đơn vị có dấu hiệu cho doanh nghiệp nước ngoài núp bóng để tổ chức tour giá rẻ không lành mạnh. Đối với các công ty lữ hành Việt Nam đưa khách đi nước ngoài, cần nghiên cứu nâng mức ký quỹ nhằm sàng lọc các doanh nghiệp hoạt động thiếu chuyên nghiệp, tăng cường giám sát những đơn vị có dấu hiệu kinh doanh chộp giật.
Các chuyên gia cảnh báo, khách hàng trước khi đăng ký tour, cần tìm hiểu kỹ thông tin về doanh nghiệp lữ hành, phương tiện vận chuyển, tiêu chuẩn lưu trú, chất lượng bữa ăn, mức bảo hiểm du lịch cũng như các phương án xử lý sự cố phát sinh. Đối với các chuyến du lịch nước ngoài, việc chủ động cập nhật tình hình chính trị, xã hội tại điểm đến cũng là yếu tố cần thiết để hạn chế những rủi ro không mong muốn.
Về lâu dài, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của du khách, ngành du lịch không chỉ cần bảo đảm an toàn và tính minh bạch của thị trường mà còn phải tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, năng lực cạnh tranh. Theo Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình, một trong những nhiệm vụ quan trọng hiện nay là nâng cao chất lượng dịch vụ và trình độ chuyên môn của đội ngũ nhân sự. Đây là quá trình lâu dài nhưng ngành du lịch đã có những nền tảng thuận lợi để triển khai, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ đang ngày càng mạnh mẽ.
Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, xu hướng lựa chọn những chuyến đi có chi phí hợp lý, khoảng cách gần và bảo đảm an toàn đang ngày càng rõ nét. Điều này đặt ra yêu cầu đối với các doanh nghiệp du lịch phải không ngừng nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, đồng thời tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn và minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Một môi trường du lịch an toàn, chuyên nghiệp và đáng tin cậy sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo nền tảng để du lịch Việt Nam phát triển bền vững trong thời gian tới./.
