Lực lượng khuyến nông cộng đồng có thể tham gia đưa tiến bộ kỹ thuật xuống đồng ruộng, phổ biến chính sách, nắm bắt nhu cầu sản xuất và kết nối người dân với cơ quan chuyên môn, hợp tác xã.
Khi sản xuất nông nghiệp Hà Nội bước vào vụ đông 2026, yêu cầu đối với lực lượng khuyến nông ở cơ sở không còn dừng ở chuyển giao kỹ thuật. Từ chính sách hỗ trợ, công nghệ mới đến tổ chức sản xuất, liên kết tiêu thụ, khuyến nông cộng đồng đang được xác định là một mắt xích kết nối nông dân với hệ thống chuyên môn và thị trường.
Từ yêu cầu sản xuất ở cơ sở
Đầu tháng 9/2026, khi nhiều địa phương Hà Nội tập trung thu hoạch lúa mùa, chuẩn bị sản xuất vụ đông, hoạt động khuyến nông cũng bước vào thời điểm cần bám sát đồng ruộng. Người sản xuất không chỉ cần hướng dẫn về giống, thời vụ, kỹ thuật mà còn cần thông tin về chính sách hỗ trợ, tổ chức vùng sản xuất và liên kết đầu ra.
Tại xã Kiều Phú, ngày 9/9, Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã tổ chức triển khai sản xuất vụ đông năm 2026 với sự tham gia của các hợp tác xã và hộ sản xuất. Địa phương dự kiến triển khai 60 ha cây vụ đông, gồm 40 ha đậu tương, 10 ha ngô và 10 ha khoai tây. Sau hội nghị, cán bộ chuyên môn, hợp tác xã và người dân khảo sát các khu vực dự kiến sản xuất, đánh giá điều kiện đất đai, canh tác và tiêu thoát nước.
Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai chính sách hỗ trợ sản xuất cây vụ đông trên đất trồng lúa theo Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND. Theo đó, khoai tây được hỗ trợ 30 triệu đồng/ha; đậu tương và ngô 12 triệu đồng/ha nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Từ một kế hoạch sản xuất cụ thể có thể thấy vai trò ngày càng rộng của lực lượng khuyến nông tại cơ sở: chính sách cần được hướng dẫn để người dân tiếp cận đúng; kỹ thuật phải phù hợp với từng vùng; còn sản xuất phải tính đến khả năng liên kết và tiêu thụ ngay từ đầu vụ.
Sự thay đổi này diễn ra cùng quá trình Hà Nội tổ chức lại hoạt động khuyến nông theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trước đó vào ngày 30/3/2026, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Quyết định số 1406/QĐ-UBND về Quy chế phối hợp thực hiện công tác khuyến nông giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường với UBND xã, phường. Quy chế được ban hành trong bối cảnh chức năng, nhiệm vụ và nhân sự làm công tác khuyến nông từ các trạm khuyến nông khu vực được chuyển về các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện công tác khuyến nông thuộc UBND cấp xã; Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đồng thời được tổ chức lại.
Theo quy chế, công tác khuyến nông được thực hiện với sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, UBND xã, phường, đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện nhiệm vụ khuyến nông cấp xã, viên chức, cộng tác viên và tổ khuyến nông cộng đồng.
Cách tổ chức này tạo điều kiện để nhu cầu sản xuất được nắm bắt ngay tại địa bàn, đồng thời duy trì sự kết nối chuyên môn giữa cấp xã với hệ thống khuyến nông thành phố.
Phạm vi hoạt động cũng được mở rộng theo Nghị định số 268/2026/NĐ-CP ngày 1/7/2026 của Chính phủ về khuyến nông, có hiệu lực từ ngày 20/8/2026. Hoạt động khuyến nông bao gồm thông tin, tuyên truyền; bồi dưỡng, tập huấn, đào tạo; xây dựng và nhân rộng mô hình; chuyển giao khoa học, công nghệ; tư vấn và dịch vụ khuyến nông.
Điều đó đồng nghĩa khuyến nông hiện nay không chỉ hướng dẫn người dân trồng cây gì, nuôi con gì hay phòng trừ sâu bệnh ra sao, mà còn tham gia hỗ trợ tổ chức sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ số.
Đo hiệu quả bằng hoạt động cụ thể
Yêu cầu đối với khuyến nông cộng đồng càng rõ khi UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 122/2026/QĐ-UBND ngày 28/8/2026 về Bộ tiêu chí xã nông thôn mới thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030. Trong nhóm tiêu chí phát triển kinh tế nông thôn có nội dung “Có tổ khuyến nông cộng đồng hoạt động hiệu quả”.
Điểm đáng chú ý là yêu cầu không dừng ở việc địa phương có thành lập tổ khuyến nông cộng đồng hay không.
Theo Thông tư số 14/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổ khuyến nông cộng đồng phải được UBND cấp xã quyết định thành lập hoặc kiện toàn, có quy chế, kế hoạch hoạt động hằng năm và có từ 5 thành viên trở lên. Trong năm, tổ phải thực hiện ít nhất hai hoạt động cụ thể, có sản phẩm hoặc tài liệu chứng minh kết quả.
Các nội dung được đánh giá gồm chuyển giao kỹ thuật; đào tạo, tập huấn; tư vấn, hỗ trợ phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác; liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và các hoạt động khuyến nông khác tại địa phương.
Như vậy, trọng tâm chuyển từ “có tổ” sang “tổ hoạt động như thế nào”. Đây cũng là yêu cầu đáng chú ý đối với các xã Hà Nội trong quá trình thực hiện Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
Kiều Phú là một ví dụ về quá trình chuyển từ kiện toàn tổ chức sang hoạt động thực tế. Tổ Khuyến nông cộng đồng xã được ra mắt ngày 2/7/2026 với 50 thành viên. Đến ngày 31/7, các thành viên tham gia hoạt động trình diễn bón phân cho lúa bằng thiết bị bay không người lái tại xứ Đồng Sung, thôn Ngọc Bái, trên mô hình gieo sạ bằng drone gắn với tiêu thụ sản phẩm, quy mô 5 ha. Đến tháng 9, địa phương tiếp tục triển khai kế hoạch sản xuất vụ đông.
Chuỗi hoạt động từ ứng dụng drone đến chuẩn bị sản xuất vụ đông cho thấy dư địa hoạt động của khuyến nông cộng đồng không chỉ nằm ở các lớp tập huấn. Lực lượng này có thể tham gia đưa tiến bộ kỹ thuật xuống đồng ruộng, phổ biến chính sách, nắm bắt nhu cầu sản xuất và kết nối người dân với cơ quan chuyên môn, hợp tác xã.
Với đặc điểm sản xuất đa dạng của Hà Nội, yêu cầu đối với từng địa bàn cũng khác nhau. Vùng lúa cần cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ, giảm chi phí; vùng rau, quả cần chú trọng chất lượng, an toàn thực phẩm, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc; chăn nuôi gắn với an toàn sinh học, phòng, chống dịch bệnh và bảo vệ môi trường. Hoạt động khuyến nông vì vậy cần bám sát sản phẩm và nhu cầu thực tế thay vì triển khai đồng loạt.
Ở chiều ngược lại, tổ khuyến nông cộng đồng cũng có thể trở thành kênh phản ánh những khó khăn từ đồng ruộng tới hệ thống khuyến nông và cơ quan chuyên môn để có hướng dẫn, hỗ trợ phù hợp.
Trong bối cảnh đó, đưa khuyến nông về gần hơn với nông dân không chỉ là đưa lực lượng về gần địa bàn, mà quan trọng hơn là đưa dịch vụ khuyến nông đến gần nhu cầu thực tế của sản xuất. Hiệu quả của mô hình sẽ được thể hiện bằng những kết quả cụ thể: tiến bộ kỹ thuật được áp dụng, chính sách được hướng dẫn kịp thời, hợp tác xã và người dân được hỗ trợ tổ chức sản xuất, nông sản có thêm điều kiện kết nối với thị trường./.
