Ứng dụng công nghệ y khoa hiện đại đang mở thêm cơ hội nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị, nhất là với những bệnh lý phức tạp như ung thư.
Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành y tế và các địa phương đang đẩy mạnh phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe chủ động, đồng thời ứng dụng công nghệ hiện đại trong chẩn đoán, điều trị. Những thay đổi từ tuyến cơ sở đến các bệnh viện chuyên sâu đang từng bước đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
*Đồng hành chăm sóc sức khỏe toàn dân
Thực hiện mục tiêu chăm sóc sức khỏe nhân dân theo hướng chủ động, toàn diện, nhiều địa phương và tổ chức đang đẩy mạnh các hoạt động khám sàng lọc, tư vấn, cấp thuốc miễn phí, đồng thời từng bước hình thành hệ thống quản lý sức khỏe dựa trên dữ liệu.
Tại Cà Mau, ngày 13/8, Bộ đội Biên phòng Cà Mau phối hợp với UBND xã Đất Mũi và Bệnh viện Mắt Sài Gòn Cà Mau tổ chức khám mắt, tư vấn điều trị và cấp thuốc miễn phí cho hơn 300 người dân tại Đồn Biên phòng Đất Mũi. Người dân, nhất là người từ 50 tuổi trở lên và những trường hợp có bệnh lý về mắt, được khám tổng quát, đo thị lực, tư vấn điều trị các bệnh thường gặp như đục thủy tinh thể, mộng thịt. Với những trường hợp được chỉ định phẫu thuật đục thủy tinh thể, chương trình hỗ trợ một phần chi phí phẫu thuật và thuốc, góp phần giảm gánh nặng kinh tế cho người dân ở khu vực xa trung tâm.
Không chỉ hỗ trợ phát hiện, điều trị sớm bệnh lý về mắt, chương trình còn góp phần nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe, thể hiện vai trò đồng hành của các lực lượng, tổ chức với người dân tại địa bàn biên giới biển.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, chương trình khám sức khỏe toàn dân đang được đẩy nhanh tiến độ. Tính đến ngày 12/8, hơn 2,17 triệu người, tương đương gần 17% dân số Thành phố, đã được khám sức khỏe định kỳ. Trong 3 tuần gần đây, số người được khám tăng lên khoảng 300.000 người mỗi tuần, có tuần đạt gần 400.000 người; 22 xã, phường đã có tỷ lệ người dân được khám trên 30%.
Theo Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng, Thành phố Hồ Chí Minh kết nối toàn bộ hệ thống bệnh viện với 168 trạm y tế xã, phường, tạo điều kiện để người dân được khám tại các bệnh viện công lập mà không phụ thuộc địa giới hành chính. Ngành Y tế đồng thời xây dựng hệ thống theo dõi tiến độ theo thời gian thực, liên thông kết quả khám với Hồ sơ sức khỏe điện tử trên nền tảng Quản lý sức khỏe cộng đồng. Qua đó, dữ liệu khám sức khỏe từng bước trở thành cơ sở để quản lý, theo dõi sức khỏe người dân lâu dài.
Song song với việc mở rộng độ bao phủ, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh tăng cường tập huấn, chuẩn hóa chuyên môn, điều phối nguồn lực và kiểm tra tiến độ. Qua thực tế triển khai, một số địa phương còn gặp khó khăn trong xác định đối tượng, phối hợp giữa các bộ phận và vận động người dân tham gia, cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cách tổ chức để chương trình đạt hiệu quả thực chất.
Cùng hướng tới chăm sóc sức khỏe từ sớm, Hà Nội sẽ triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho trẻ em, học sinh trước thềm năm học 2026-2027. Từ ngày 18/8 đến 4/9, thành phố Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành khám cho 100% trẻ dưới 6 tuổi tại các cơ sở giáo dục mầm non và học sinh từ 6 đến dưới 18 tuổi trong các cơ sở giáo dục phổ thông.
Nội dung khám được thực hiện theo nhóm tuổi, từ đánh giá thể lực, dinh dưỡng, phát triển tâm thần, vận động, tiêm chủng đến khám mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt và các chuyên khoa cần thiết; đồng thời phát hiện sớm những nguy cơ bất thường để tư vấn, chuyển tuyến khi cần. Kết quả khám được cập nhật vào Hồ sơ sức khỏe điện tử và tích hợp với Học bạ điện tử, góp phần quản lý sức khỏe trẻ em, học sinh theo vòng đời.
Những hoạt động từ cộng đồng đến các chương trình quy mô toàn thành phố cho thấy chăm sóc sức khỏe đang từng bước chuyển từ chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe lâu dài, góp phần cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW.
*Nâng tầm điều trị
Nếu chăm sóc sức khỏe chủ động là nền tảng để giảm gánh nặng bệnh tật, thì ứng dụng công nghệ y khoa hiện đại đang mở thêm cơ hội nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị, nhất là với những bệnh lý phức tạp như ung thư.
Theo nghiên cứu về ung thư toàn cầu (Globocan 2024), Việt Nam ghi nhận hơn 177.000 ca ung thư mắc mới và khoảng 111.000 ca tử vong. Trước gánh nặng này, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu phòng bệnh từ sớm, kiểm soát yếu tố nguy cơ, tiêm chủng, sàng lọc và phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm. Cùng với đó, xây dựng hệ thống dữ liệu ung thư đầy đủ, chính xác, có khả năng liên thông là nền tảng quan trọng để phát triển y học chính xác.
Tại Hội nghị Khoa học Bệnh viện Ung bướu Nghệ An lần thứ X với chủ đề "Ứng dụng y học chính xác trong chẩn đoán, điều trị ung thư: Từ nghiên cứu đến thực hành", Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh các công nghệ, kỹ thuật mới chỉ thực sự có giá trị khi giúp người bệnh phòng bệnh tốt hơn, phát hiện sớm hơn, điều trị hiệu quả hơn và nâng cao chất lượng sống. Theo đó, cần tiếp tục rút ngắn khoảng cách từ tiến bộ khoa học đến thực hành lâm sàng, bảo đảm công nghệ được ứng dụng phù hợp, hiệu quả và người bệnh ở các khu vực đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam cho rằng nghiên cứu khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những ứng dụng cụ thể trong điều trị. Y học chính xác đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chuyên ngành, từ giải phẫu bệnh, sinh học phân tử đến các chuyên ngành điều trị, qua đó lựa chọn phương pháp phù hợp hơn với từng người bệnh. Đây cũng là hướng đi quan trọng để từng bước đưa các thành tựu khoa học, kỹ thuật chuyên sâu đến gần người bệnh tại các địa phương.
Cùng với y học chính xác, làm chủ công nghệ phẫu thuật hiện đại đang tạo thêm bước tiến trong điều trị các bệnh lý phức tạp. Cuối năm 2016, Bệnh viện Bình Dân trở thành cơ sở y tế đầu tiên tại Việt Nam triển khai phẫu thuật robot cho người lớn. Sau 10 năm, bệnh viện đã thực hiện thành công 4.278 ca, xây dựng 26 ê-kíp phẫu thuật robot và làm chủ thường quy 15 danh mục phẫu thuật phức tạp; khoảng 95% số ca phẫu thuật robot được thực hiện để điều trị các bệnh lý ung thư.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Vĩnh Hưng, Giám đốc Bệnh viện Bình Dân cho biết: Mỗi năm, Bệnh viện hiện thực hiện hơn 700 ca phẫu thuật robot, đồng thời đã hình thành đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm. Sau quá trình làm chủ công nghệ và chuyển giao kỹ thuật, bệnh viện được cấp phép đào tạo phẫu thuật robot cơ bản cho bác sĩ có trình độ sau đại học.
Trong giai đoạn tới, Bệnh viện Bình Dân tiếp tục đầu tư, phát triển thêm các hệ thống robot, mở rộng khả năng phục vụ người bệnh với chi phí phù hợp và hướng tới xây dựng Trung tâm xuất sắc về phẫu thuật robot. Những bước tiến này cho thấy việc làm chủ công nghệ không chỉ nâng cao năng lực điều trị mà còn tạo nền tảng đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận y tế chất lượng cao giữa các tuyến và các địa phương.
Như vậy, để thực hiện tốt hơn nữa mục tiêu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, mỗi địa phương, mỗi cơ sở y tế đang lựa chọn những cách làm phù hợp với điều kiện thực tế. Sự chủ động và chung tay từ nhiều phía đang góp phần tạo chuyển biến đồng bộ, đưa các mục tiêu của số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị vào cuộc sống./.
