Làng Vân Cù được xem là một trong những cái nôi của nghề phở truyền thống tại tỉnh Ninh Bình.
Trong khuôn khổ Festival Phở 2026, trong ngày 18 - 19/3, tại làng Vân Cù, xã Nam Đồng, tỉnh Ninh Bình đã diễn ra chương trình tham quan, trải nghiệm nghề Phở với chủ đề “Về với đình làng Vân Cù - Mở trang di sản”.
Từ sáng sớm 19/3, tại đình làng Vân Cù đã có rất đông thực khách gần xa tụ hội với mong muốn được trực tiếp thưởng thức hương vị phở “gốc” trong không gian “cái nôi” của nghề phở.
Giữa sân đình là không gian quảng diễn phở. Mùi nước dùng lan nhẹ trong không khí, thứ hương vị đánh thức mọi giác quan, giúp cho thực khách có thể cảm nhận rõ nét tinh hoa của nghề phở trong từng khoảnh khắc.
Trong không gian này, người nghệ nhân thực hiện tráng bánh, thái bánh phở thủ công, trụng bánh đến chế biến nước dùng, thái thịt, chan nước… với bàn tay khéo léo, nhịp nhàng. Không đơn thuần là nấu ăn, mọi hành động mà mỗi nghệ nhân thực hiện được diễn ra bài bản như đang “trình diễn” một di sản, mỗi thao tác đều phản ánh kinh nghiệm và sự tinh tế được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Thoăn thoắt đôi tay chan nước dùng vào từng tô phở, nghệ nhân Vũ Ngọc Vượng cho biết, những người làm nghề nấu phở ở Vân Cù mong muốn mang đến hương vị chuẩn nhất, như cách các cụ vẫn làm từ xa xưa để thực khách có thể cảm nhận được bát phở chuẩn vị.
Nghệ nhân Vũ Ngọc Vượng bật mí, người làng Vân Cù có bí quyết được chắt lọc và trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ nguyên liệu chính là xương bò, xương lợn, người làng có cách để xử lý thật khéo để loại bỏ được mùi hôi, nước dùng trong, béo ngọt tự nhiên. Nghề nấu phở được các gia đình gìn giữ, truyền dạy như một gia nghiệp, mọi công đoạn được thực hiện dựa trên kinh nghiệm để tạo nên một bát phở tròn vị, hài hòa.
Việc đưa hoạt động trải nghiệm phở vào không gian đình làng Vân Cù là một điểm nhấn. Tại đây, thực khách không chỉ thưởng thức phở, mà còn được sống trong bối cảnh văn hóa – nơi phở gắn với cộng đồng, với lịch sử và với chính đời sống của người dân nơi đây.
Thưởng thức bát phở giữa không gian đình làng cổ kính, nhiều thực khách không giấu được sự thích thú. Anh Nguyễn Đức Thắng, phường Nam Định chia sẻ, cảm giác ăn phở tại chính nơi sinh ra nghề phở rất khác so với ăn ở các quán hằng ngày. Ở đây, anh hiểu được quá trình phát triển của nghề, từ những hàng phở gánh, sợi phở thái tay đến sự tiếp nối, phát triển nghề phở ngày nay. Hơn hết, đó là nỗ lực bền bỉ của cộng đồng nơi đây trong việc gìn giữ nghề xưa, tôn trọng hương vị tự nhiên, không chạy theo xu hướng thương mại hay pha trộn hương liệu nhân tạo, để mỗi bát phở vẫn giữ được tinh thần nguyên bản và dấu ấn riêng của Vân Cù.
Làng Vân Cù được xem là một trong những cái nôi của nghề phở truyền thống tại tỉnh Ninh Bình. Nơi đây lưu giữ nhiều câu chuyện về nguồn gốc của nghề nấu phở và hành trình các thế hệ người dân nơi đây rời quê mang theo bí quyết gia truyền đi khắp mọi miền đất nước mưu sinh từ đó từng bước góp phần định hình nên thương hiệu Phở Việt…
Theo thống kê của Chi hội Phở Vân Cù, người làng Vân Cù đã tạo lập được trên 130 quán phở và 30 cơ sở sản xuất bánh phở trên cả nước. Làng cũng có 2 người được Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân.
Chương trình tham quan, trải nghiệm nghề Phở với chủ đề “Về với đình làng Vân Cù - Mở trang di sản” tại làng Vân Cù, xã Nam Đồng nằm trong chuỗi hoạt động Festival Phở 2026. Đây là dịp để nhân dân, du khách thưởng thức phở truyền thống, di sản phi vật thể quốc gia, các bên liên quan tiếp tục thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, chuẩn hóa, góp phần hoàn thiện hồ sơ đề cử trình UNESCO, hướng tới mục tiêu đưa Phở Việt tham gia vào dòng chảy di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Ông Nguyễn Văn Sinh, Chủ tịch UBND Nam Đồng cho biết hoạt động trải nghiệm phở tại đình làng Vân Cù không chỉ giúp gìn giữ và phát triển di sản mà còn là cơ hội để quảng bá hình ảnh địa phương. Đây là một hướng đi quan trọng, mở ra hướng đi mới biến di sản thành động lực phát triển kinh tế – du lịch bền vững cho địa phương Nam Đồng./.
