Giải pháp nâng cao chất lượng phản biện xã hội đối với dự thảo văn bản qui phạm pháp luật
Cán bộ làm công tác phản biện xã hội cần thường xuyên nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng đọc và phân tích dự thảo văn bản qui phạm pháp luật, phân tích chính sách, xử lý dữ liệu, đặt câu hỏi, xây dựng lập luận và viết báo cáo phản biện.
Ngày 28/8, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Vĩnh Long phối hợp với Ban Tuyên giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng phản biện xã hội đối với dự thảo văn bản qui phạm pháp luật của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp tỉnh Vĩnh Long”.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Hải Hà cho biết, phản biện xã hội là phương thức quan trọng để MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, góp phần phát huy dân chủ và tạo đồng thuận xã hội. Thời gian qua, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp trong tỉnh đã tổ chức phản biện đối với nhiều dự thảo văn bản, chương trình, đề án liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp. Các hình thức phản biện gồm: hội nghị, góp ý bằng văn bản, đối thoại, tham vấn thông qua Hội đồng tư vấn, chuyên gia và người có uy tín. Nhiều ý kiến đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu, góp phần hoàn thiện văn bản trước khi ban hành. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phản biện xã hội vẫn còn một số khó khăn, hạn chế cần tiếp tục tháo gỡ để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong thời gian tới.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đánh giá kết quả, hạn chế và đề xuất các giải pháp thiết thực, khả thi nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh Vĩnh Long đối với dự thảo văn bản qui phạm pháp luật.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Pha, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân chủ và Pháp luật Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, hình thức phản biện xã hội hiện chủ yếu là tổ chức hội nghị phản biện và gửi dự thảo văn bản lấy ý kiến; hình thức đối thoại trực tiếp còn ít, chủ yếu được lồng ghép trong các hội nghị phản biện. Chất lượng phản biện xã hội ở một số nơi chưa cao do đội ngũ cán bộ còn mỏng, chưa thu hút được nhiều chuyên gia có năng lực, tâm huyết tham gia; còn thiếu cơ chế cụ thể, nhất là cơ chế ràng buộc trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo trong tiếp thu, giải trình kiến nghị sau phản biện; đồng thời chưa có cơ chế để Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội theo dõi, đôn đốc việc tiếp thu, giải trình.
Để nâng cao chất lượng phản biện xã hội, ông Nguyễn Văn Pha đề nghị, MTTQ dành nhiều thời gian và nguồn lực trí tuệ cho hoạt động này. Căn cứ nội dung, chủ đề phản biện, cơ quan Mặt trận cần phân công cán bộ có năng lực, kinh nghiệm nghiên cứu trước; đồng thời, khi có điều kiện, tổ chức khảo sát thực tiễn, tham vấn chuyên gia để nâng cao chất lượng phản biện.
Phó trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Vĩnh Long Nguyễn Thị Ngọc Linh đề nghị, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện xã hội, coi đây là năng lực chuyên môn đặc thù của cán bộ Mặt trận. Cán bộ cần có khả năng lựa chọn đúng vấn đề người dân quan tâm, xác định nội dung cần phản biện, thu thập và kiểm chứng thông tin, phân tích chính sách, đối thoại với cơ quan chịu giám sát và đưa ra kiến nghị có căn cứ, khả thi.
Theo ông Nguyễn Thanh Bằng, Trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội Cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Vĩnh Long, từ đầu năm 2026 đến nay, MTTQ các cấp trong tỉnh đã tổ chức phản biện xã hội đối với 96 dự thảo, với 491 ý kiến, kiến nghị. Trong đó, khoảng 54,8% ý kiến được tiếp thu và 45,2% ý kiến được giải trình, làm rõ.
Để tiếp tục nâng cao chất lượng phản biện, ông Nguyễn Thanh Bằng đề xuất phát huy vai trò của các Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam, Hội đồng tư vấn, Tổ tư vấn; đồng thời xây dựng mạng lưới chuyên gia theo từng lĩnh vực như pháp luật, kinh tế, đất đai, nông nghiệp, môi trường, tài chính - ngân sách, xây dựng - đô thị, lao động - xã hội, giáo dục - y tế. Việc lựa chọn chuyên gia cần căn cứ vào nội dung, tính chất của từng dự thảo để bảo đảm ý kiến phản biện đúng trọng tâm. Cán bộ làm công tác phản biện xã hội cần thường xuyên nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng đọc và phân tích dự thảo văn bản qui phạm pháp luật, phân tích chính sách, xử lý dữ liệu, đặt câu hỏi, xây dựng lập luận và viết báo cáo phản biện./.
