Với cộng đồng người S’tiêng tại Đồng Nai, những điệu múa, lời ca không chỉ là nét đẹp truyền thống mà còn là sợi dây kết nối các thế hệ.
Trong dòng chảy hiện đại, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số luôn là một hành trình nhiều tâm huyết. Với cộng đồng người S’tiêng tại Đồng Nai, những điệu múa, lời ca không chỉ là nét đẹp truyền thống mà còn là sợi dây kết nối các thế hệ. Suốt hơn ba năm qua, Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP đã trở thành nơi “giữ lửa” văn hóa, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị đặc sắc của dân tộc mình.
*Hồi sinh di sản từ tư duy trẻ
Tại ấp Trà Thanh, Lồ Ô (xã Tân Hưng) những buổi tập luyện hăng say của thế hệ trẻ dưới sự dẫn dắt tận tình của các nghệ nhân khẳng định sức sống mãnh liệt của bản sắc S’tiêng trong dòng chảy đương đại.
Tham gia Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP, chị Thị Minh Kha không giấu được niềm xúc động và tự hào. Đối với chị Kha, đây không chỉ là một sân chơi mà còn là ngôi nhà chung để những người con xa xứ cùng tìm về cội nguồn. Chị Kha chia sẻ, khi tham gia câu lạc bộ, chị cảm thấy rất hãnh diện vì mình là người S’tiêng. Tại đây, chị được học hỏi, hiểu sâu hơn về các phong tục, tập quán, biết thêm nhiều điệu múa truyền thống và nét ẩm thực độc đáo của dân tộc mình.
Không chỉ dừng lại ở việc tiếp thu, tham gia câu lạc bộ còn khơi dậy trong chị trách nhiệm gìn giữ và trao truyền các giá trị truyền thống của dân tộc. Những giá trị văn hóa đặc sắc ấy đang được chị Kha chắt chiu, học tập mỗi ngày để tiếp tục truyền dạy lại cho thế hệ mai sau.
Sự ra đời của Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP đã mang đến một luồng sinh khí mới. Các thành viên phấn khởi khi có một sân chơi ý nghĩa dành riêng cho mình, số lượng thành viên tham gia câu bộ ngày một đông. Không gian sinh hoạt ấy giờ đây vô cùng đặc biệt bởi có tiếng nói của các già làng, người có uy tín, nhiệt huyết của người trẻ và sự ngây thơ của thế hệ măng non đang tiếp nối. Dù bận rộn với cuộc sống mưu sinh, ai nấy đều hào hứng, tự tìm mọi cách sắp xếp thời gian cùng nhau luyện tập. Từ những buổi sinh hoạt này, mỗi thành viên tự ý thức mình chính là một “đại sứ”, điểm kết nối quan trọng để đưa văn hóa người S’tiêng đến gần hơn với cộng đồng các dân tộc anh em.
Chị Điểu Thị Hồng, thành viên tích cực của câu lạc bộ không giấu nổi sự xúc động. Chị Hồng bày tỏ, chị cảm thấy rất hạnh phúc khi được tái hiện lại các điệu múa cổ truyền. Những động tác ấy như đang khơi nguồn lại chính gốc rễ, bản sắc của người S’tiêng vốn đã bị mai một dần theo thời gian.
*Lan tỏa sắc màu văn hóa
Được thành lập 3 năm nay, Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP quy tụ nhiều lứa tuổi nhưng lực lượng nòng cốt và chiếm số đông lại là lớp thanh niên trẻ đầy nhiệt huyết. Khác với thế hệ ông bà, cha anh đi trước vốn chỉ giữ tiếng cồng, điệu múa trong phạm vi ấp, những người trẻ hôm nay mạnh dạn bước ra không gian bên ngoài. Họ mang những nét đẹp nguyên sơ, thuần khiết của dân tộc mình đi biểu diễn ở nhiều nơi phục vụ du khách.
Đây chính là cách thức tiếp cận hiện đại để người trẻ quảng bá nét văn hóa đặc trưng của đồng bào mình đến với công chúng diện rộng. Thay vì để di sản “ngủ yên”, thế hệ trẻ S’tiêng đang biến di sản thành một thực thể sống động, có sức lan tỏa và tự tạo ra giá trị bền vững. Sự năng động, tự tin của thế hệ trẻ đang mở ra một chương mới cho công tác bảo tồn, văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể đồng hành và tỏa sáng cùng nhịp sống hiện đại.
Những chuyến đi biểu diễn trong và ngoài địa phương đang mang lại tự tin cho người trẻ S’tiêng và thu hút đông đảo công chúng. Có mặt trực tiếp thưởng thức buổi biểu diễn đầy sắc màu của Câu lạc bộ, chị Nguyễn Thanh Tám, phường Tân Phú (Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ, văn hóa của đồng bào S’tiêng rất phong phú và đặc trưng. Chị mong muốn, những giá trị này được lan tỏa sâu rộng đến 54 dân tộc anh em trên khắp các vùng miền. Mỗi dân tộc đều sở hữu nét đặc trưng riêng biệt, vì vậy, khi có cơ hội được gặp gỡ, chứng kiến họ giữ gìn và tự hào phô diễn bản sắc của mình, chị rất trân quý.
Đứng sau hành trình vươn mình ra biển lớn của câu lạc bộ không thể không nhắc đến người “thuyền trưởng” đầy tâm huyết, ông Nguyễn Viết Đợi, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tân Khai, Chủ nhiệm Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP. Trước đây, ông có thời gian công tác tại xã Thanh An cũ (nay là xã Tân Hưng), ông đã tìm hiểu, quan sát, lắng nghe từ trái tim mình những di sản văn hóa người S’tiêng. Bằng góc nhìn của một người làm công tác quản lý văn hóa, yêu văn hóa đồng bào S’tiêng, ông Đợi luôn đồng hành, nỗ lực cùng bà con bảo tồn và phát huy các giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc. Từ đó, giúp người S’tiêng tự hào về kho tàng văn hóa phi vật thể đồ sộ mà cha ông để lại, được Nhà nước ghi nhận.
Ông Nguyễn Viết Đợi chia sẻ, di sản văn hóa của người S’tiêng vô cùng phong phú, trong đó đã có nhiều di sản được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận và đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Vì vậy, khi mang những “đặc sản” tinh thần này đến giới thiệu với bạn bè, hiệu ứng nhận được rất tích cực, công chúng đón nhận rất đông đảo. Ai nấy đều trầm trồ bởi mỗi tiết mục, mỗi sản phẩm đều mang đậm hương vị đặc trưng của vùng miền và bản sắc độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số.
Sự ra đời và hành trình tự tìm kiếm hướng đi mới của các thành viên Câu lạc bộ văn hóa người S’tiêng BP ở thành phố Đồng Nai đã thực sự tạo nên một sân chơi bổ ích và đầy tính nhân văn. Từ những trăn trở ban đầu của lớp người đi trước, dòng chảy văn hóa ấy nay đã tìm được mạch ngầm tươi trẻ tiếp tục khơi trong.
Những điệu múa uyển chuyển, thanh âm trầm hùng của cồng, chiêng một thời chỉ vang lên trong không gian nhỏ hẹp, giờ đây, nhờ tư duy năng động và khát vọng của thế hệ trẻ, tiếng cồng chiêng ấy đã vượt qua mọi giới hạn địa lý để bước lên sân khấu lớn, hòa vào dòng chảy của đời sống hiện đại. Khi bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào S’tiêng tự tin vươn xa đến mọi miền, đó cũng là lúc sức sống mới của di sản được khẳng định mạnh mẽ trong cộng đồng./
