Mặc dù các ngành chức năng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm xóa bỏ lối đi tự mở qua đường sắt tại Quảng Trị, song trên địa bàn vẫn còn nhiều lối đi tự mở tồn tại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn chạy tàu và tai nạn giao thông.
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách phải xử lý dứt điểm, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của ngành đường sắt, chính quyền địa phương và sự chung tay của người dân.
* Gỡ khó bài toán xóa lối đi tự mở qua đường sắt
Theo ghi nhận, chỉ riêng xã Đồng Lê, trên tuyến đường sắt đi qua địa bàn hiện có khoảng 42 lối đi tự mở. Trước thực trạng này, thời gian qua, Công ty Cổ phần Đường sắt Quảng Bình đã huy động phương tiện, máy móc và nhân lực tổ chức đóng 4 lối đi tự mở; đồng thời lắp đặt cọc mốc, rào chắn, biển cảnh báo nhằm ngăn người và phương tiện tự ý băng qua đường sắt, góp phần giảm nguy cơ mất an toàn giao thông.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn khi một bộ phận người dân chưa có ý thức chấp hành pháp luật về an toàn giao thông. Bên cạnh đó, phần lớn các lối đi tự mở gắn với nhu cầu đi lại, sản xuất thường ngày của người dân nên việc đóng lối đi gây nhiều bất tiện, thậm chí có trường hợp người dân tự tháo dỡ rào chắn hoặc mở lại lối đi cũ. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn trực tiếp đe dọa tính mạng của chính người vi phạm và an toàn chạy tàu.
Ông Phan Văn Tuyên, Trưởng phòng Kinh tế xã Đồng Lê cho biết, thời gian qua, UBND xã đã phối hợp với ngành đường sắt từng bước thu hẹp, xóa bỏ các lối đi tự mở trên địa bàn. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp nhiều khó khăn do người dân thường xuyên sản xuất ở hai bên đường sắt, học sinh hàng ngày qua lại nhiều trên các lối đi này nên việc đóng lối đi ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại và sinh hoạt của người dân. Vì vậy, địa phương kiến nghị các cơ quan, ban, ngành quan tâm đầu tư xây dựng đường gom, lối đi dân sinh hợp pháp và các điểm giao cắt có cảnh báo, barie tự động nhằm vừa bảo đảm an toàn giao thông đường sắt, vừa phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất và học tập của người dân.
Thực tế cho thấy, hầu hết các lối đi này nằm xen cài trong khu dân cư, phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất hàng ngày của người dân hai bên đường ray. Để rút ngắn thời gian di chuyển, nhiều người dân tự ý băng qua đường ray, mở lối đi tự phát, thậm chí phá dỡ hàng rào bảo vệ để rút ngắn quãng đường di chuyển. Đáng lo ngại, phần lớn các lối đi tự mở này đều không có rào chắn, biển cảnh báo hay người cảnh giới, trong khi tầm nhìn ở nhiều vị trí bị che khuất bởi nhà dân, cây cối hoặc công trình ven đường sắt, khiến người tham gia giao thông khó quan sát tàu khi băng qua. Từ đó tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông đường sắt, đặc biệt vào ban đêm khi tầm nhìn hạn chế.
Lối đi tự mở qua đường sắt tại thôn Liên Sơn, xã Bắc Trạch xuất hiện từ lâu. Tuy nhiên, do nằm trên tuyến đường liên thôn dẫn về trung tâm xã nên lối đi này thường xuyên có người và phương tiện qua lại. Trước nguy cơ mất an toàn tại khu vực trên, ông Lê Văn Hoàng, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Bắc Trạch cho biết, chính quyền địa phương và người dân đã nhiều lần kiến nghị cơ quan chức năng quan tâm lắp đặt barie, hệ thống cảnh báo nhằm bảo đảm an toàn giao thông đường sắt, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân.
*Hướng tới hình thành văn hóa giao thông an toàn, bền vững
Được biết, tuyến đường sắt đi qua địa bàn tỉnh Quảng Trị có chiều dài hơn 250km, hiện vẫn còn nhiều lối đi tự mở chưa được xử lý. Riêng Công ty Cổ phần Đường sắt Quảng Bình quản lý hơn 174,5km tuyến nhưng vẫn còn 85 lối đi chưa được khắc phục, tạo áp lực lớn đối với công tác bảo đảm an toàn giao thông đường sắt. Thực trạng này một phần xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ về mức độ nguy hiểm khi xâm phạm hành lang an toàn đường sắt, điều đó không chỉ đe dọa an toàn chạy tàu mà còn trực tiếp uy hiếp tính mạng người dân.
Thời gian qua, nhằm hạn chế tình trạng vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt, Công ty Cổ phần Đường sắt Quảng Bình đã phối hợp với các lực lượng liên ngành và chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phát tờ rơi nâng cao nhận thức cho người dân, học sinh tại các trường học, khu dân cư về bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường sắt. Đồng thời, vận động các hộ dân sinh sống ven đường sắt không tự ý phá dỡ hàng rào, cọc chắn trong hành lang an toàn giao thông đường sắt, không mở mới lối đi tự phát qua đường sắt.
Cùng với đó, đơn vị phối hợp kiểm tra, rà soát công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường sắt tại các đường ngang, lối đi tự mở; kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ mất an toàn. Với tinh thần “Nhận diện nguy cơ - Phòng ngừa từ sớm - Xử lý kịp thời - Quyết không tái diễn”, ngành đường sắt phấn đấu giữ vững an toàn chạy tàu, bảo đảm an toàn hành khách và hàng hóa; không để xảy ra tai nạn nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng; đồng thời kéo giảm tai nạn giao thông đường sắt.
Ông Đoàn Thuận, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Đường sắt Quảng Bình cho biết, dự kiến trong năm 2026, đơn vị sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan xoá bỏ, rào đóng thêm khoảng 10 lối đi tự mở nhằm từng bước giảm nguy cơ mất an toàn giao thông đường sắt. Khó khăn lớn nhất hiện nay là sau khi các lực lượng chức năng tổ chức rào đóng, một thời gian sau vẫn xảy ra tình trạng người dân tự tháo dỡ để đi qua đường sắt, khiến việc xử lý chưa bền vững. Thời gian qua, đơn vị đã đẩy mạnh tuyên truyền đến các hộ dân sống dọc tuyến, học sinh, nhà trường và thông qua các phương tiện thông tin đại chúng nhằm nâng cao ý thức chấp hành quy định về an toàn giao thông đường sắt. Trong thời gian tới, đơn vị sẽ phối hợp nghiên cứu, đề xuất đầu tư các công trình đường gom, cầu chui, cầu vượt qua đường sắt để tạo điều kiện thuận lợi, an toàn cho người dân đi lại, sản xuất ở hai bên tuyến đường sắt. Các dự án này dự kiến sẽ được Bộ Xây dựng cùng các cơ quan trung ương xem xét, thẩm định để triển khai trong thời gian sớm nhất…/.
